در نیمه اول سال جاری، شبکه برق کشور با بحرانی ترین عدم تعادل تاریخ مواجه شد. در حالی که تامین برق بخش خانگی، واحدهای خدماتی و صنایع بزرگ محدود بود، اختلالات در بخش تولید و زندگی روزمره ملموس شد.
در عین حال، بر اساس گزارش اقتصاد جهانی، کشور وارد ششمین سال متوالی خشکسالی شد و ذخایر سدها به کمترین میزان در دهههای اخیر رسید. این همزمانی بحران برق و آب سوالاتی را در مورد پایداری شبکه، نحوه مدیریت منابع و راهکارهای مقابله با بحران ایجاد کرده است.
شایان ذکر است که این چالش ها تنها به کمبود منابع محدود نمی شود، بلکه به موضوعاتی مانند افزایش مصرف، استخراج غیر مجاز، عدم تعادل شبکه، محدودیت در صادرات و واردات برق نیز مربوط می شود. در این زمینه در دیدار عباس علی آبادی وزیر نیرو، جزئیات اختلاف در حوزه آب و برق، اقدامات وزارت نیرو در زمینه مدیریت تولید و مصرف و انتظارات برای توسعه انرژی های تجدیدپذیر مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
تاثیر کاهش بارندگی در سال های اخیر بر منابع آبی کشور چه بوده است؟
در سال گذشته و امسال کاهش محسوس بارندگی در منابع آبی کشور با فشار بر ذخایر سدها همراه بود. در حالی که میزان بارندگی به طور کلی بیش از 40 درصد نسبت به میانگین بلندمدت کاهش داشت، در بسیاری از استان های کشور بیش از 50 درصد کاهش داشت.
این کاهش به طور مستقیم بر ذخایر سدها تأثیر گذاشت و میزان ذخیره و میزان آب تأمین شده به مخازن نیز به میزان قابل توجهی کاهش یافت. با وجود این شرایط با اجرای یک سری اقدامات مدیریتی و اضطراری از قطعی آب در کلان شهرها جلوگیری شد.
وضعیت شبکه برق در زمستان امسال چگونه ارزیابی می شود و آیا احتمال قطعی برق وجود دارد؟
پس از عبور از پیک بار تابستانی، تعمیرات اساسی نیروگاه ها آغاز شد و توسعه نیروگاه های خورشیدی نسبت به شروع دولت بیش از 100 درصد افزایش یافت. ظرفیت فعلی نیروگاه ها برای تامین برق در زمستان کافی است. با این حال، محدودیت یا وقفه بستگی به میزان سوخت عرضه شده به نیروگاه ها دارد. واقعیت این است که ذخایر سوخت برای حدود 12 روز کافی است و تداوم برق رسانی بدون قطع برق به مدیریت مصرف گاز در خانه بستگی دارد.
توسعه نیروگاه های انرژی تجدیدپذیر چه تأثیری بر پایداری شبکه برق دارد؟
ظرفیت انرژی های تجدیدپذیر در حال حاضر بیش از 3200 مگاوات است و ما قصد داریم تا تابستان آینده به بیش از 7000 مگاوات برسیم. در حالی که سهم این نیروگاه ها در تولید برق کشور از یک درصد در سال گذشته به 3 درصد رسیده است، پیش بینی می شود تا پایان زمستان ظرفیت این نیروگاه ها به 5 هزار مگاوات افزایش یابد. این امر باعث کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی و افزایش پایداری شبکه می شود.
وزارت نیرو در زمینه صادرات و واردات برق چه اقداماتی انجام داده است؟
رویکرد اساسی کشور به صادرات و واردات برق بر تامین نیازهای داخلی و مدیریت پایدار شبکه متمرکز است. به طور کلی ایران در زمان پیک مصرف یا ناپایداری شبکه برق صادر نمی کند و در این شرایط صادرات برق به طور کامل متوقف می شود تا برق کافی برای مصرف داخلی تامین شود. از سوی دیگر، واردات برق از کشورهای همسایه مانند ترکمنستان و ارمنستان بسیار بیشتر از صادرات است و بخشی از عدم تعادل در شبکه را جبران می کند.
تاثیر استفاده از ماینرهای غیرمجاز بر ناپایداری برق چیست؟
استخراج کنندگان غیرمجاز تقریباً 5 درصد از برق مصرفی کشور را تشکیل می دهند و تخمین زده می شود که معدنچیان غیرمجاز تقریباً 2600 مگاوات برق شبکه در کشور مصرف می کنند. این میزان برق معادل مصرف بسیاری از استان ها است و برای ساخت نیروگاهی معادل این ظرفیت بیش از 3 میلیارد دلار نیاز است.