گرد و غبار میمون: فریاد شجاعانه در شکل روایی آشفته

تلاش و عزم نویسنده و کارگردان در بیان این موضوع قابل تحسین است و نشان می دهد که سینمای ایران می تواند صدای مظلومان جهان باشد. اما علیرغم این نیت شایسته، فیلم در انتقال موثر پیام خود با چالش های ساختاری مواجه است و بیننده را سردرگم و در میانه راه گم کرده است.

مشکل واقعی «غبار میمون» نه در انتخاب موضوع، بلکه در سبک روایی آن است. این فیلم بدون ایجاد فرصتی برای همذات پنداری یا تعامل عاطفی با مخاطب، به تعداد زیادی شخصیت، رویدادهایی که به سرعت در حال توسعه هستند و اطلاعات تاریخی و فلسفی می پردازد. اگرچه در سینمای هالیوود از تدوین سریع و تغییرات مداوم صحنه برای حفظ تنش و علاقه استفاده می شود، اما در اینجا به دلیل عدم مهارت در مدیریت ریتم و تمرکز، هرج و مرج روایت را بیشتر می کند. بیننده به جای گرفتار شدن در تضاد روایی، سعی می کند قطعات پراکنده پازل روایی را کنار هم بگذارد، اما با تصویری ناتمام و آشفته مواجه می شود.

از سوی دیگر، فیلم به جای پرداختن به روایتی که ایدئولوژی طرفین درگیری را مستقیم و بدون میانجیگری هنری به مخاطب ارائه می کند، به بیانی سیاسی- فلسفی تبدیل شده است. این حجم از محتوای نظری، هرچند عمیق و قابل تامل، وقتی بر بستر یک داستان جاسوسی ساده سوار می شود، نه تنها بر جذابیت اثر نمی افزاید، بلکه آن را به متنی پرمعنا و بی روح تبدیل می کند. بیننده در انبوه نام ها، تاریخ ها، مفاهیم فلسفی و مواضع ایدئولوژیک گم می شود و در نهایت نه با یک شخصیت ارتباط برقرار می کند و نه عمیقاً با یک مفهوم درگیر می شود. مثل خواندن یک کتاب تاریخی-فلسفی بدون لذت روایت منسجم و تاثیر احساسی یک رمان خوب است.

غبار میمون از نظر هدف و انتخاب موضوع فیلمی شجاع و ضروری است که نشان می دهد سینمای ایران می تواند و باید در مقابل فشارهای جهانی موضع بگیرد. اما شاید بزرگ‌ترین درس این فیلم برای فیلمسازان متعهد این باشد که «پیام» اگرچه ارزشمند است، اما نمی‌توان آن را به تنهایی بدون روایتی مؤثر به مخاطب رساند. هنر بزرگ سینما در توانایی آن در تبدیل ایده های بزرگ به تجربیات عاطفی واقعی نهفته است.

امیدواریم در آینده شاهد آثاری باشیم که از جسارت «دست میمون» استفاده کند و بیننده را نه تنها از نظر ذهنی، بلکه از نظر احساسی با قدرت روایی و توانایی تمرکز بر شخصیت پردازی درگیر کند. سینمای اختصاصی قبل از هر چیز باید یک سینمای تاثیرگذار باشد.

5959