فیلم صباح حکیمی: طاهریم، داستان ها و نامه های سینماگران هیئت داوران را تحت تاثیر قرار نداد

به گزارش روابط عمومی برنامه به نقل از انتخابتو، اعضای هیئت داوران چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر، مسعود نقاش زاده و محمدرضا شفیعی در میز گفتگوی ویژه موضوع «هیئت داوران جشنواره فیلم فجر 44» را مورد بحث و بررسی قرار دادند.

نقش زاده با اشاره به زندگینامه اسفندیار شهیدی که حکایت از چالش ها و هجمه های هیئت داوران چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر دارد، گفت: جشنواره فیلم فجر یکی از مهمترین نمادهای سینمای ایران پس از انقلاب است و آثار آن فراتر از جامعه سینمادوستان است. متاسفانه در دهه فجر جشنواره فیلم فجر یکی از مهمترین نمادهاست. با توجه به اعتراضات در کشور، التهاب به سینما نیز سرایت کرد. به نظرم سینما ساختاری مانند جامعه ما دارد و در کنار مخاطب است. اگر هر قشری از جامعه ما را اذیت می کند، راه حل این است که سینما را تعطیل نکنیم. همه می دانستیم که هیئت داوران جشنواره فجر امسال پر از هجمه ها و مشکلات خواهد بود اما همه اعضا این وظیفه را مسئولانه پذیرفتند. ممکن است در برخی مسائل اعتراض کنیم اما سینما کار ماست و این کار را تعطیل نمی کنیم.

محمدرضا شفیعی نیز گفت: چند سال پس از انقلاب اسلامی، راهپیمایی 22 بهمن و جشنواره فیلم فجر یکی از مهمترین نمادهای انقلاب است. به نظر می رسد که نداشتن این مراسم برای برخی افراد بسیار مهم است، بنابراین هر کاری می کنند تا ضیافت صبحگاهی برگزار نشود. در حالی که ممکن است برخی تحت تاثیر فضا قرار گرفته باشند، من از آقای شاهواری تشکر می کنم که در کنار جشنواره امسال ایستادند. از آقای شاهسواری در مورد بلیت فروشی مردمی پرسیدم گفتند مردم مثل پارسال به سینما می روند اما با درصد کمتر. همه دوستانی که به جشنواره آمدند و آنهایی که به جشنواره نیامدند همشهری ما هستند و شاید دیدگاه آنها با ما متفاوت باشد اما برخی دوست دارند این موضوع را دوقطبی کنند.

نقاش زاده درباره ارزیابی مشترک جشنواره گفت: 10 روز فیلم ها را بسیار فشرده تماشا کردیم. مشکل ما از تماشای فیلم های زیاد در مدت زمان کوتاه ناشی می شد. البته من شخصاً شجاعت آقای شاهواری را تحسین می کنم، اما دیدگاه های متفاوتی دارم و این قضیه موافقان و مخالفانی دارد. یکی از محاسن این است که تیم داوری وجود دارد که ژانرها و قالب های مختلف سینمایی را با معیارهای خاصی ارزیابی می کند، اما یکی از معایب آن این است که هر کدام از اعضای هیئت داوران تمایلات خاص خود را دارند که در ارزیابی تاثیرگذار است و می توانیم از ارزیابی خاص آثار فاصله بگیریم.

وی افزود: به نظر من 2 جشنواره در کشورمان داریم که به صورت تخصصی در زمینه فیلم کوتاه و مستند فعالیت می کنند، بنابراین ارزیابی آثار در جشنواره فیلم فجر چندان به این آثار اضافه نمی کند، اما می دانم که تماشای فیلم هایشان در جشنواره فجر برای سینماگران مهم است.

شفیعی گفت: آقای شهسواری ایده های خوبی برای ارتقای جایگاه جشنواره صبحگاهی دارند. نماز صبح یک رویداد فرهنگی مردمی است و اگر حرفه ای شود نباید معیارهای مردمی خود را از دست بدهد. آقای شاهواری می خواهد با ادامه رویکردهای مردمی نماز فجر را به معیارهای جهانی نزدیک کند. یک هیئت داوران در سراسر جهان همه آثار را بررسی می کنند. ایده دیگری از آقای شاهواری بخش خانه رسانه را از سایر مهمانان جدا می کند.

نقش زاده گفت: جشنواره صباح یک رویداد ملی و منحصر به فرد است، اما جداسازی سنتی بخش های مستند و کوتاه با واقعیت های مدرن سینما ناسازگار است. امروزه مرز بین مستند و درام از بین رفته و فیلم های کوتاه از نظر ساختاری معادل فیلم بلند شده اند. انعکاس موفقیت های این حوزه ها در نماز صبح نیازمند سازوکار جدید و تخصصی است.

شفیعی در خصوص اهدای سیمرگ به کسانی که در جشنواره صباح نبودند، گفت: در کشورهای دیگر اصول حرفه ای و سینمایی به راحتی برای اهداف سیاسی زیر پا گذاشته می شود. ما این فضای نادرست و دوقطبی را نپذیرفتیم و هدفمان از ابتدا احترام به اتاق داوری و وضع قوانین بود. همه دوستان ما همکار هستند و در ارزیابی آثار، تحریم، داستان‌ها و نامه‌هایی که مردم منتشر کردند، چیزی از بیرون اتاق درج نکردیم. قبل از شروع جشنواره، برخی از آنها اعلام کردند که به جشنواره نمی آیند، اما اعضای هیئت داوران و نامزد شدند. اساس ما ارزیابی آثار مستقل از رویدادها و حواشی بیرونی بود.

نقاش زاده گفت: هیئت داوران یکی از اخلاقی ترین و حرفه ای ترین رفتارها را در داوری نشان داد و از ابتدا معیارهای داوری را از فعالیت های غیرسینمائی جدا کردیم. انتخاب یک مورد دلخواه از میان بسیاری از آثار خوب و آثار بسیار نزدیک به یکدیگر، همیشه یکی از سخت ترین کارهای اعضای هیئت داوران است. شایستگی هنری بسیاری از فیلم هایی که سیمرغ نگرفته اند کمتر از آثار سیمرغ نیست، اما ارزیابی اثر هنری یک امر کاملاً کیفی است و بستگی به تجربه، دانش، سلیقه و مواجهه داور با اثر هنری دارد.

او درباره اینکه چرا فیلمی مثل اردوبهشت بیش از حد تصور نامزد شد و چرا فیلم «جانشین» زیاد دیده نشد، توضیح داد. گاهی ساعت ها با هم دعوا می کردیم. اساساً ارزیابی استانداردی وجود ندارد و در صورت تغییر هیئت داوران، نتایج می تواند کاملاً متفاوت باشد.

وی درباره تعداد نامزدها گفت: دو رویکرد برای تعداد نامزدها وجود دارد. این یک رویکرد کاملاً کمی است که می گوید طبق آیین نامه باید برای هر رشته 5 داوطلب انتخاب کنیم. رویکرد هم منعطف است و بحمدالله به گفته آقای وزیر منعطف بودیم، مثلا 9 داوطلب را در یک رشته ارزیابی کردیم. اینکه سقفی برای تعداد نامزدها وجود ندارد درست نیست، اما انعطاف پذیری مفید است.

شفیعی تصریح کرد: او نیاز به نقد منصفانه دارد و من شهادت می دهم که همه داوران ما با هیچکس منفعت شخصی ندارند. قبلاً 5 نفر کاندیدا بودند اما در برخی حوزه ها به 7 نفر افزایش یافته ایم. فیلم «جایگزین» رقابت شدیدی با فیلم های زیادی در زمینه جلوه های ویژه بصری و میدانی داشت. امسال 2 فیلم زیبای دفاع مقدس داشتیم و فیلم پل جزو فیلم های انسانی دفاع مقدس بود.

شفیعی درباره لغو هیات انتخاب اینگونه توضیح داد: حذف هیات انتخاب مطابق استانداردسازی جشنواره فیلم فجر بوده است. یکی از دلایلی که معلمان محترم در این سال ها هیئت های گزینش را تعیین کردند، تفویض برخی از وظایف آن ها به برخی دیگر بود. باید بپذیریم که مدیر جشنواره استانداردهایی دارد و می تواند آثار را بر اساس آن انتخاب کند. حالا باید از آقای شاهواری بپرسید که چرا فلان فیلم نتوانست وارد جشنواره شود و چرا فلان فیلم بدون استانداردهای لازم به جشنواره آمد. حذف هیأت گزینش قطعاً مزایا و معایبی دارد، اما مسئولیت معلم را افزایش می دهد. همچنین امسال قرعه کشی اکران نشد که اتفاق خوبی بود. قبول دارم که زمان اکران فیلم در جشنواره مهم است اما باید به دبیرخانه این اختیار را بدهیم که کنداکتور جشنواره را انتخاب کند.

نقش زاده گفت: شاید مهم ترین کار دبیر جشنواره انتخاب فیلم و هیئت داوران باشد. اگر این دو مسئولیت را از منشی برداریم، سمت او را به یک مسئول اجرایی تقلیل می دهیم. در نهایت آنچه اعتبار یک کارگردان را تعیین می کند، نگاهی است که او به سینما در انتخاب آثار و اعضای هیئت داوران ایجاد می کند.

شفیعی گفت: آقای شهسواری نام آشنای سینماست و من حداقل در مرحله انتخابات ایرادی ندیدم. پارسال فیلم خودم روز اول و اولین اکران بود، مخالفتی نکردم چون وقتی وارد جشنواره می شوی باید قوانین آن رویداد را بپذیری.

وی گفت: جشنواره امسال ویژگی های خاص خود را داشت. امسال با آثار مهم و درجه یک فیلم اول مواجه شدیم. حتی فیلم های دومی مثل فیلم اسکورت بسیار قابل توجه بود. نکته دیگر این بود که ما فیلم های فعلی داشتیم، مثلاً امسال 4 فیلم با موضوع جنگ 12 روزه داشتیم.

نقاش زاده دستاوردهای امسال را اینگونه توضیح داد: امسال برای اولین بار فیلم های زیبا و جذابی را تماشا کردیم. بزرگترین سرمایه سینمای ایران نیروی انسانی آن است و باید برای آنها فرصت کاری ایجاد کنیم. ما بر مسائل فنی غلبه کرده ایم و باید بیشتر روی ظرفیت روایت تمرکز کنیم. امسال فیلم های زیادی را با روایت های متفاوت و جذاب در جشنواره دیدیم که بسیار قابل توجه بود.

شفیعی در قسمت آخر این بحث گفت: امسال با اشکال و انواع مختلفی از تولید فیلم مواجه بوده ایم که بخشی از آنها در بخش خصوصی انجام شده است. جوایز بهترین فیلم و بهترین کارگردانی امسال با یک رای پس از ساعت ها بحث مشخص شد.

سفره سینمای ایران نیز با حضور رامتین شهبازی و رضا صدیق و با موضوع جشنواره فیلم فجر 44 برگزار شد.

رامتین شهبازی در ابتدای این جدول روند برگزاری جشنواره امسال را اینگونه تشریح کرد: در دروس روش تحقیق به دانشجویان می گوییم که برای تحقیق باید همه چیز را فهمید و تحقیقات میدانی یکی از مهم ترین منابع تحقیق است. امسال دیدم خیلی ها با اینکه در جشنواره نبودند فیلم ها و جشنواره را ارزیابی می کردند. از طرفی فرهنگ شکل گرفته حول یک موضوع با تداوم همراه است و نمی توانیم بگوییم جشنواره فیلم فجر را تعطیل کنیم چون گسست ایجاد می کند و دیگر نمی تواند رسالت فرهنگی خود را انجام دهد. ما می توانیم با نگاه انتقادی در این رویداد شرکت کنیم اما بدون شرکت نمی توانیم این جشنواره را نقد کنیم. ما باید به عنوان منتقد و محقق در میدان باشیم.

وی گفت: فیلم‌هایی را که برای حضور در جشنواره ارسال نشده بودند، ندیدیم، بنابراین نمی‌توانیم نگاه درستی به سینمای ایران ارائه کنیم، اما باز بودن در انتخاب موضوعات مختلف در فیلم‌ها جالب بود. برای اینکه در سینما با موضوعات و اشکال مختلف مواجه شویم، تحقیق در مورد این موضوعات ضروری است.

صدیق با اشاره به اینکه ضیافت صباح احیای فرهنگی کشور است، گفت: ضیافت صباح به نوعی احیای فرهنگی رسانه ها و منتقدان کشور است و شاهد تولد نسل جدیدی از منتقدان و خبرنگاران هستیم. یکی از اتفاقات مبارک امسال احیای آبروی دبیر جشنواره صبحگاهی بود. در حالی که مهم بود بدانیم چه کسی این اختیارات را در اختیار داشت، اما محل اعتماد وزیر یکی از عوامل مهم بود. سینماگران به منوچهر شاهسویری اعتماد دارند و اگر فردی وابسته به جریان های خاصی در این جایگاه بنشیند، این نیروها می توانند جشنواره را محدود کنند.

وی خاطرنشان کرد: نبود فضای سیاسی در ارزیابی آثار امسال از نکات مثبت امسال بود، اما اساساً هر ارزیابی مورد انتقاد قرار گرفت. در سال های اخیر برخی از فیلم ها به دلیل کمپین های رسانه ای با استقبال بیشتری مواجه شده اند و به نظر من برخی جوایز ناخودآگاه تحت تاثیر فضای رسانه ای یک فیلم خاص بوده است.

صدیق گفت: بنیاد سینمایی فارابی امسال با فیلم هایی چون «اسکورت»، «دختر پریخانم» و «قمار» حضور پیدا کرد و نسبت به چهار سال گذشته بسیار جلوتر بود. در هیئت داوران جشنواره نسبت به این تولیدات سوءاستفاده های جدی صورت گرفت و من باور نمی کردم که اسکورت دست خالی جشنواره را ترک کند و دختر پری هرگز دیده نشود. این فیلم از نظر صدا، طراحی صحنه، کارگردانی و بازیگری به خصوص سها نیاستی کاملاً قابل توجه بود. همچنین امسال 4 فیلم از طبازشهر با موضوعات و لحن های مختلف در جشنواره حضور داشتند. تنها چیزی که فیلمنامه نداشت «نیمه شب» بود و سیمرغ بهترین فیلمنامه برای این اثر عجیب بود. مثلا محیا دهقانی در «قطار» نقش بسیار بدی بازی کرده بود و نامزد دریافت سیمرغ شد.

شهبازی با تاکید بر له نشدن بخش خصوصی گفت: اینکه بخش دولتی در حال ورود به عرصه فرهنگ و تولید فیلم است خوب است اما باید مراقب بود که بخش خصوصی را له نکنیم. یکی از انتقاداتی که به جشنواره فجر می شود این است که جشنواره به محل نمایش فیلم های دولتی تبدیل شده است.

رامتین شهبازی در پایان به عدم تمرکز در بسیاری از فیلم های امسال اشاره کرد و تاکید کرد: امسال اکثر فیلم ها دارای انقطاع و عدم تمرکز بوده که این امر ناشی از سینمای دیجیتال است. به نظر من خانه سینما، سازمان سینمایی یا بنیاد سینمایی فارابی باید کلینیک فیلمنامه ایجاد کنند تا به عنوان مشاور فعالیت کنند. اکثر فیلم ها با حرکت دادن یا حذف یک عکس کاملاً متفاوت خواهند بود.