زینب کاظم خواه: منوچهر یاد تولایی تهیه کنندگی فیلم سینمایی «سرزمین فرشتگان» به کارگردانی بابک خواجه پاشا را بر عهده دارد. «سرزمین فرشتگان» برنده 5 سیمرغ و دیپلم افتخار از چهل و چهارمین جشنواره شد: منوچهر محمدی (سیمرغ بلورین بهترین فیلم)، بابک خواجه پاشا (جایزه ویژه هیئت داوران سیمرغ اول و بهترین کارگردانی)، سلف فواخرجی (سیمرغ بلورین بهترین نقش اول زن و جایزه ویژه هیئت داوران)، محمدحسن سیمرغ هجری برای بهترین جلوه ویژه هیئت داوران. (بلور سیمرغ بهترین طراحی صحنه) و بازیگران جوان; اهورا لطفی، محمد اسد، زهرا فاضل، علیرضا علاو، فاطمه معصومه زریق، فاطمه مریش و علی ذیب (دیپلم ممتاز) دست پر به خانه رفتند.
منوچهر محمدی تهیه کننده و نویسنده سینمای ایران در گفتگو با انتخابتواو از «سرزمین فرشتگان» صحبت کرد و از جمله از رفتن به سراغ کودکان و گفتن درد و رنج آنها زیر سوت بمب های اسرائیلی که به نظرش باید با زبانی ملایم و شاعرانه انجام دهد، نه با زبان تبلیغاتی و سیاسی مانند رادیو و تلویزیون. آنچه در ادامه می خوانید قسمت دوم این گفتگو است که در آن به تاریخچه مدیریت فرهنگی منوچهر محمدی بیشتر پرداخته شده است.
این تهیه کننده و مدیر سابق سازمان نظارت و ارزشیابی سینمای ایران در این گفت و گو از تجربه چندین ساله خود در ایجاد سازوکارهای تسهیل کننده برای تولید فیلم می گوید. از راه اندازی پروانه املاک و بانک فیلمنامه تا معرفی «حداقل پروانه ساخت» که راه را برای فیلمسازان برای تولید آثار سینمایی هموار می کند.
او از لزوم بازنگری اساسی در سیستم پروانه ساخت و ناکارآمدی روش های نظارتی قدیمی می گوید و تاکید می کند که فیلمنامه اول هرگز نمی تواند برنامه ای قطعی برای فیلم نهایی باشد. محمدی می گوید: تجربه چندین ساله بهره برداری نشان داده است که 90 درصد فیلم هایی که پروانه ساخت دریافت می کنند حداقل 20 درصد با فیلمنامه اصلی در حین تولید تفاوت دارند، بنابراین اصرار بر دریافت پروانه ساخت غیرضروری است و همچنین مانع رشد سینمای خلاق و مستقل می شود.
محمدی که در سال های 76 و 77 مدیر کل بازرسی و ارزشیابی بود، می گوید هنوز از شنیدن قدردانی تماشاگران سینما در آن سال ها خوشحالم. در این دو سال با کمک سیف الله داد معاون وقت سینمایی و با حمایت عطاالله مهاجرانی وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پایه هایی از جمله پروانه املاک و بانک فیلمنامه را که هنوز پابرجاست، پی ریزی کرد. همچنین یک موضوع ذکر شده است حداقل مجوز ساخت و ساز بزرگ شد؛ در راستای تسهیل ساخت آثار سینمایی، حذف تست گریم از شورای پروانه ساخت و همچنین حذف نظارت بر فیلمنامه (قبل از سال 1355، تصویب فیلمنامه یا اصلاح آن در صورت لزوم در شورایی جدا از شورای پروانه ساخت انجام می شد)، باعث شد سیف الله داد به عنوان معاون ارزیابی و ممیزی سینما به سمت معاونت ارزیابی و ممیزی سینما منصوب شود.
با این اوصاف، پیش نویس «آیین نامه آیین نامه تولید و نمایشگاه صنعت فیلم و سینما» که در تاریخ 9 آذر 1404 توسط همایون اسعدیان مدیرعامل خانه سینما (به عنوان جایگزین پروانه ساخت موجود) برای تصویب به هیأت دولت تقدیم شد، دارای 28 سال سابقه است. به گفته سید عباس صالحی وزیر فعلی فرهنگ، این طرح احتمالا یادآور نامه ای بوده که جمعی از سینماگران به عنوان وزیر وقت به وی نوشته اند (۲۳ آذر ۱۳۹۷). در این نامه درخواست شده است که شرط اخذ «پروانه تولید» حذف شود. اینکه سینماگرانی چون داریوش مهرجویی و ناصر تقوایی دیگر در این دنیا نیستند، این سوال را به وجود می آورد که بالاخره چه زمانی خواسته ای که سینمای ایران سال هاست محقق می شود؟
اگرچه به زبان های مختلف از جمله منوچهر شهسواری دبیر جشنواره فیلم فجر گفته می شود که شما مردی هستید که در سایه و بی صدا بحران های اداری را حل می کنید اما مدت هاست در کسوت یک مدیر فرهنگی دیده نمی شوید. آیا این یک تصمیم داوطلبانه است یا یک تصمیم اجباری؟
زنده یاد سیف الله داد در زمان وزارت عطاءالله مهاجرانی در دولت اول اصلاحات با اصرار شدید آقای مهاجرانی و در زمانی که مدیر نظارت و ارزیابی معاونت سینمایی بودم، سمت دستیار سینما را بر عهده گرفت. یادم هست آن زمان در سینافیلم کار می کردیم. من جلوی سیف الله بابا ایستادم و گریه کردم و به او گفتم تو کارگردان بزرگی هستی و حیف است وارد این امور دولتی شوی. سیف الله داد با بیان اینکه میدانستم مجازات میشود و سینا فیلم و… سیفالله داد با بیان اینکه میدانم باید شرکتها را بهطور قانونی منحل کند، به دوستی قدیمیاش با عطاءالله مهاجرانی و دوران دانشجوییاش در رشته جامعهشناسی در دانشگاه شیراز اشاره کرد و گفت: اگر بتوانم شرایطی را فراهم کنم که 10 فیلمساز بتوانند فیلمهایشان را با ارزشتر بسازند. از یک فرد با روحیه عالی و تمرکز اخلاقی، اما در عین حال گفتم، اگر تصمیم شما جدی شد، به من اعتماد نکنید.
سیف الله بابا پیش معاونت سینمایی رفت و یک ماه بعد 10 تا 15 نفر از کارگردانان بزرگ کشور به دفتر من آمدند و به زور مرا به معاونت سینمایی بردند و گفتند سیف الله بابا تنهاست و باید به او کمک کنی. اینجا بود که نفرین مدیرکل نظارت و ارزشیابی بر گردن من افتاد. با وجود اینکه من در سال های 76 و 77 مدیر کل بودم، اما هنوز هم وقتی که قدردانی تماشاگران سینما را از آن سال ها می شنوم احساس خوشحالی می کنم. در این دو سال با کمک سیف الله داد و حمایت عطاءالله مهاجرانی پایه هایی مانند سند مالکیت و بانک فیلمنامه را گذاشتم که هنوز پابرجاست. موضوع حداقل پروانه ساخت را هم مطرح کردم. در حداقل پروانه ساخت کافی بود پیش نویس فیلمنامه، نام نویسنده، کارگردان و تهیه کننده در 5 صفحه اعلام شود تا گروه پروانه ساخت را بگیرد و به تولید اثر بپردازد.
همچنین از شنیدن مواردی مانند تشکیل شورای اقتباس در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تعجب می کنم که وظیفه آن تطبیق فیلم نهایی با اولین فیلمنامه مصوب است. اینجانب منوچهر محمدی اعلام میکنم ۹۰ درصد فیلمهایی که پروانه ساخت و جوایز داخلی و خارجی دریافت کردهام، از سیمرغ جشنواره فیلم فجر تا نخل طلای جشنواره کن، حداقل ۲۰ درصد با فیلمنامه اصلی تفاوت دارند. بنابراین، این آیه قرآن نیست که نقشه راه است، بلکه متنی است که در ابتدا اجازه گرفته است. ضمناً، نمیدانم، ایده فکر کردن به خانه پروانه از کدام جعبه عطر آمده است؟ و اساسا الان نمی دانم با چه تعهدی همچنان اصرار دارند که پروانه ساختمانی بگیرند؟
و اگرچه تلاش برای متقاعد ساختن مسئولان ذیربط در این زمینه مبنی بر لغو پروانه ساخت از دولت هفتم آغاز شده است، اما با توجه به اینکه در دولت چهاردهم هستیم، تاکنون موفق نبوده است.
نه تنها موفقیت آمیز نبود، بلکه گاهی با شدت بیشتری دنبال می شد. توجه داشته باشید که آنچه گفتم تنها مشکل دولت های مستقر در جمهوری اسلامی اعم از اصلاح طلب و اصولگرا نیست. وقتی به سراسر جهان نگاه میکنید، میبینید که همه دولتها فکر میکنند که تفویض قدرت به جامعه مدنی دشوار است و خودشان میتوانند بهتر از پس امور برآیند. من این را به صراحت می گویم که نتیجه چنین وضعیتی، مدیری است که از میز و هدایای خود محافظت می کند. همه چیز از خانه گرفته تا راننده و ماشین برایش مهمتر از سرنوشت سینما و فرهنگ و هنر ایران است. این جمله را خطاب به فیلمسازان جوانمان می گویم: هرگز از طعنه، سرزنش، اتهام یا حتی توهین ناراحت نشوید، اگر به چیزی اعتقاد دارید، آن را انجام دهید.
۵۹۲۴۲
گردآوری شده از رسانه خبر آنلاین