ریحانه اسکندری: سینمای جهان داخل فوریه 2026 شهید شاهد یکی از دراماتیک ترین و داغ ترین دوران خود است. جایی که پرده های نقره ای نه با نور دوربین بلکه با شعله های خشم روشن می شوند هنرمندان بین المللی سیاست های دوگانه نهادهای فرهنگی غربی مشخص شده است.
جشنواره بین المللی فیلم برلینبه عنوان برلیناله شناخته می شود و چندین دهه با افتخار این عنوان را یدک می کشد “سیاسی ترین جشنواره فیلم جهان” او در حال حاضر در هفتاد و ششمین دوره ریاست جمهوری خود (12 تا 22 فوریه 2026) با بحرانی مواجه است که اساساً مشروعیت او را متزلزل می کند.
این بحران در حالی به اوج خود رسید که بیش از 80 نام مشهور سینمای جهان درگیر آن بودند. خاویر باردم و تیلدا سوینتوندر نامه ای سرگشاده به سکوت جشنواره جنگ غزه محکوم کرد و آن را نشانه گرفت نژادپرستی ساختاری علیه فلسطینی ها آنها همچنین می دانستند که چگونه اعتراض را پس بگیرند آرونداتی روی، نویسنده و فعال بزرگ هندیضربه افتخارآمیزی به جشنواره ای که مدعی «صدای بینوایان» بود وارد کرد.
پارادوکس ویم وندرس: وقتی هنر از سیاست “فرار می کند”.
جرقه واقعی این انفجار در کنفرانس مطبوعاتی افتتاحیه جشنواره زده شد. کجا ویم وندرسکارگردان افسانهای آلمانی و رئیس هیئت داوران مسابقه اصلی در پاسخ به سوالی درباره سکوت برلیناله در قتلعام غیرنظامیان در غزه، اظهاراتی را بیان کرد که منتقدان آن را «تلاشی برای فرار از مسئولیت اخلاقی» توصیف کردند.
وندرس اظهار داشت که «باید از سیاست دوری کنیم» و معتقد بود که سینما «تعادلدهنده» و «مقابله» سیاست است. وی تاکید کرد که شغل هنرمندان کار مردم است نه سیاستمداران.
در حالی که این رویکرد توسط وندرس نیز اتخاذ شد، جشنواره برلین بازترین مواضع سیاسی را در خصوص تحولات اوکراین و ایران در سالهای اخیر اتخاذ کرده بود. معترضان در نامه خود به ورایتی خاطرنشان کردند که این تعارض رفتاری نشان دهنده «نژادپرستی نهادینه شده» است که ارزش زندگی انسان را بر اساس جغرافیا و نژاد طبقه بندی می کند.
آنها به شدت با ادعای وندرس مخالفت کردند و تأکید کردند که فیلمسازی و سیاست جدایی ناپذیرند و هنر نمی تواند ادعای بی طرفی نسبت به نسل کشی کند که در زمان واقعی و در برابر چشمان جهان اتفاق می افتد.
ویم وندرس
آرونداتی روی و زلزله اخلاقی در برلیناله
تصمیم آرونداتی روی برای کناره گیری از جشنواره به عنوان یکی از مهمترین لحظات برلیناله 2026 ثبت شد. “با آنچه آنی به آنها داد” داخل برلین او پس از شنیدن موضع هیئت منصفه در بیانیه خود که در مجله «دی وایر» منتشر شد، این اظهارات را «غافلگیرکننده» و «ناعادلانه» توصیف کرد.
مواضع قبلی در این زمینه وجود داشته است دولت آلمان برای حمایت اسرائیل او بسیار آزرده شد و اعلام کرد در چنین شرایطی هنر باید تمام توان خود را نه برای سرپوش گذاشتن بر آن با سکوت خود، بلکه برای جلوگیری از جنایت علیه بشریت به کار گیرد. ایالات متحده او آلمان را برای حمایت مالی و نظامی “همدست” خواند. وی تصریح کرد: اگر بزرگ ترین هنرمندان جهان نتوانند در چنین لحظه حساسی خود را با شرایط تطبیق دهند، تاریخ در مورد آنها به شدت قضاوت خواهد کرد.
خروج او با کناره گیری دیگر سینماگران از جمله حسین شریفه و عطیات العبنودی همراه بود که در اعتراض به رویکرد سانسور محور جشنواره، آثار خود را از بخش های مختلف کنار کشیدند.
آرونداتی روی
خاویر باردم: نماد مقاومت در قلب هالیوود
نام بازیگر برنده خاویر باردم اسکاراو در صدر فهرست هنرمندانی است که برلیناله را به چالش می کشند. من آن را در مراسم جوایز امی در سپتامبر 2025 پوشیدم چفیه فلسطینی و خنک کننده شعار “فلسطین آزاد”. او در صدر اخبار جهان قرار گرفت و اکنون یکی از ستونهای جنبش تحریم سازمانهای وابسته است. شغل اتفاق افتاد
او آنجاست مراسم امی 2025 نقل گزارش ها “انجمن بین المللی دانشمندان نسل کشی” (IAGS)، برای استقرار تماس بگیرید تحریم های دیپلماتیک و نسبت به اسرائیل تجاری شده بود. وی به اظهارات شرکت هایی مانند باردم پاسخ داد “فوق العاده” وی با خواندن این تحریم ها تلاشی برای خاموش کردن صدای هنرمندان، تصریح کرد که هدف این حرکت هویت افراد نیست، بلکه نهادها و شرکت هایی است که در حال پاکسازی جنایات رژیم آپارتاید هستند.
او با هم تیلدا سوینتون و بیش از 1300 هنرمند متعهد شده اند که از همکاری با هر نهاد اسرائیلی درگیر یا سکوت در مورد نسل کشی غزه خودداری کنند.
خاویار خریدم
این لیست شامل ستاره های بزرگی مانند اولیویا کلمن، مارک روفالو، ریتز احمد و آدام مک کی مانند آن
افشای جنایت در غزه: بمب های بخار و فیزیک تخریب
یکی از ابعاد تکان دهنده اعتراض هنرمندان این به عنوان نتایج واحد تحقیق الجزیره با عنوان “بقیه داستان” نشان داده شده است. این گزارش نشان می دهد که چگونه نیروهای اسرائیلی سلاح های ترموباریک ساخت ایالات متحده (بمب های خلاء) استفاده می شود که منجر به پدیده وحشتناکی به نام “تبخیر” در انسان می شود.
بر اساس آمار دفاع مدنی غزه 2842 فلسطینی مورد هدف قرار گرفتند که بجز لکه های خون یا تکه های ریز گوشت، بقایایی بر بدن آنها باقی نمانده بود.
این سلاح ها عبارتند از: بمب های MK-84 (معروف به چکش) و بمب های خمپاره BLU-109 آنها دمایی بیش از 3500 درجه سانتیگراد تولید می کنند. با توجه به اینکه بدن انسان عمدتاً از آب تشکیل شده است، قرار گرفتن در معرض این گرما باعث می شود که مایعات بدن بلافاصله بجوشد و بافت ها در کسری از ثانیه به خاکستر تبدیل شوند. هنرمندان معترض در اظهارات خود تاکید کردند که آلمان، دومین صادرکننده بزرگ اسلحه اسرائیل، نقش مستقیمی در ایجاد این فجایع داشته است.
آلمان و عصر جدید سانسور: از “اعتصاب آلمان” تا مک کارتیسم فرهنگی
بحران برلیناله 2026 از فضای امنیتی و ظالمانه حاکم بر فضای فرهنگی آلمان جدایی ناپذیر است. حمایت دولت آلمان از اسرائیل “Statsräson” و تحریم های جنایی سنگینی را علیه هنرمندان حامی فلسطین وضع کرد.
جنبش «اعتصاب آلمان» واکنشی به این فضا بود. جنبشی که در آن هنرمندان به دنبال سیاست های تحقیقی دولت از همکاری با نهادهای فرهنگی آلمان خودداری کردند.
گزارش ها نشان می دهد که موسسات فرهنگی آلمان به طور سیستماتیک فعالیت می کنند شبکه های اجتماعی و فعالیت های سیاسی هنرمندان را رصد می کنند تا صداهای مخالف را خاموش کنند. مواردی مانند لغو جایزه آدانیا شبلی داخل نمایشگاه کتاب فرانکفورت و فشار بر هنرمندان منتقد یهودی ماشا گیسونبه یک “مک کارتیسم جدید” اشاره می کند (مک کارتیسم در فرهنگ سیاسی جهان برای بیان سیاست متهم کردن افراد و سازمان ها به خیانت و اقدامات خرابکارانه بدون شواهد و توجیه کافی به کار می رود.) در قلب اروپا قرار دارد.
در سال 2024، سنای برلین حتی تلاش کرد دریافت وجوه فرهنگی را مشروط به امضای تعهداتی در حمایت از سیاستهای دولت اسرائیل کند، اما این تلاش پس از اعتراض گسترده هنرمندان لغو شد، اگرچه تلاشها برای بازگرداندن این محدودیتها بهطور غیررسمی ادامه دارد.
آدانیا شبلی
میراث جنجالی 2024: پلیس در برابر فیلمبرداران
ریشه خشم هنرمندان نسبت به برلیناله 2026 به رویدادهای دردناکی که در دوره قبلی در سال 2024 رخ داد برمی گردد. برلیناله که در آن سال جایزه بهترین مستند را دریافت کرد. یووال ابراهیم (کارگردان اسرائیلی) و ریحان آدرا (کارگردان فلسطینی) برای این فیلم “کشور دیگری وجود ندارد” در فاز وضعیت “آپارتاید” داخل کرانه باختری آنها صحبت کردند
این سخنرانی با واکنش هیستریک سیاستمداران آلمانی مواجه شد. به طوری که کای واگنرشهردار برلین آن را «تبلیغات ضد اسرائیلی» خواند و حتی گزارش شد که پلیس آلمان تحقیقاتی را علیه این فیلمسازان آغاز کرده است. فشار سیاسی ناشی از این حادثه باعث شد تا تیم مدیریت قبلی جشنواره مجبور به استعفا شوند. تریشا تاتال با ماموریت “آرام کردن” منطقه.
اما تلاش تاتل و ویم وندرس برای تبدیل برلیناله به جزیره ای امن و غیرسیاسی، شکاف بین جامعه هنری و مدیریت جشنواره را عمیق تر کرد. هنرمندان در نامه های خود عنوان کردند که برلیناله به جای دفاع از آزادی بیان، به ابزاری برای اجرای سیاست های سرکوبگرانه دولت آلمان تبدیل شده است.
یووال آبراهام و ریحان آدرا
صادرات مرگ: آمار رسمی تسلیحات آلمانی در جنگ غزه
در حالی که ویم وندرس از جدایی هنر و سیاست صحبت می کند، آمارهای رسمی نشان می دهد که آلمان تنها بین ژانویه 2024 تا ژوئن 2025 صادرات تجهیزات نظامی به ارزش 250.5 میلیون یورو به اسرائیل را تایید کرده است. این تجهیزات شامل قطعات می باشد تانک ها و خودروهای زرهی مرکاوا این به طور مستقیم در عملیات زمینی در غزه استفاده می شود.
برای معترضان، تضاد بین بودجههای فرهنگی عظیمی که برلیناله دریافت میکند و بودجههای نظامی که آلمان برای کشتار در غزه هزینه میکند، ریاکاری غیرقابل قبولی است که اعتبار هر جایزه هنری را در این کشور زیر سوال میبرد.
هنر در تقاطع حقیقت و علایق
هفتاد و ششمین جشنواره فیلم برلین رو به پایان است و هیچکس او را با فیلم هایش به یاد نخواهد آورد. برلیناله 2026 به نمادی از شکست دیپلماسی فرهنگی غرب در برابر وجدان بیدار هنرمندان تبدیل شده است. استعفای آرونداتی روی و اعتراضات خاویر باردم نشان داد که “سیاسی زدایی” هنر در عصر نسل کشی یک عمل بسیار سیاسی است که از وضعیت موجود حمایت می کند.
بحران کنونی برلین مقدمه ای برای تغییرات عمده در ساختار قدرت در صنعت سینمای جهان است. جایی که هنرمندان دیگر حاضر نیستند ویترین فرهنگی دولت هایی باشند که دستانشان به خون غیرنظامیان آغشته است. از فرش قرمز لس آنجلس گرفته تا تئاترهای برلین، یک پیام شنیده می شود: سینما نمی تواند و نباید سکوت کند وقتی حقیقت تبخیر می شود.
منبع: الجزایر – دیلی صباح
۵۹۲۴۴
گردآوری شده از رسانه خبر آنلاین