بعدی- طرح سیانت 2 که رسماً با عنوان «قانون حمایت و مبارزه با تخلفات صوتی و تصویری گسترده در فضای مجازی» شناخته میشود، یکی از جنجالیترین طرحهای قانونگذاری ایران در چند وقت اخیر است. این طرح در واقع ادامه و نسخه به روز طرح حمایت از حقوق کاربران در فضای مجازی (معروف به طرح حمایت) است که در مجلس یازدهم مطرح شد.
بر اساس گزارش فردا، بر اساس اظهارات مسئولان مربوطه، هدف اصلی از اجرای طرح حفاظتی دوم، تنظیم و کنترل محتوای صوتی و تصویری در بسترهای مجازی از جمله اینستاگرام، ایکس و یوتیوب است. این طرح که به تازگی در مجلس یازدهم مطرح شد، سر و صدای زیادی به پا کرد و مخالفت های زیادی را به همراه داشت.
سرنوشت اینترنت در ایران چه خواهد شد؟
ایده کنترل فضای مجازی در ایران به سالهای قبل برمیگردد، اما طرح حفاظت در سال 1400 در مجلس یازدهم به طور جدی مطرح شد. این طرح که در ابتدا «حمایت از حقوق کاربران در فضای مجازی» نام داشت، توسط نمایندگان اصولگرا و اعضای جبهه پایداری مطرح شد. هدف اعلام شده آن محافظت از کاربران در برابر محتوای مضر، پشتیبانی از پلتفرم های محلی و مقابله با تهاجم فرهنگی بود.
این طرح در کمیسیون مشترک مجلس بررسی شد اما در اسفند 1400 به دلیل اعتراضات گسترده جامعه مدنی، بازرگانان و حتی برخی مقامات دولتی لغو شد. منتقدان گفتند این طرح اینترنت را به یک اینترنت ملی تبدیل می کند و اقتصاد دیجیتال را نابود می کند.
پس از لغو طرح اولیه، بحث ادامه یافت. در سال 1398 شورای عالی فضای مجازی مصوبه ای را در خصوص تنظیم فضای مجازی تصویب کرد که متعاقباً مبنای برنامه ریزی های بعدی قرار گرفت. در این دوره دولت سیزدهم با وعده توسعه اینترنت سعی در کاهش حساسیت ها داشت اما فیلتر شدن پلتفرم هایی مانند اینستاگرام و واتس اپ در حوادث ۱۴۰۱ بار دیگر موضوع اینترنت را به یک بحران عمومی تبدیل کرد.
با این حال، بحث ها و بحران های کنونی در مورد اینترنت و طرح حفاظت مسیر خود را طی کرده است. پس از قطع کامل دسترسی به اینترنت در پی حوادث آذرماه، زخم قدیمی اینترنت دوباره باز شد و این بار بحران قوی تر از همیشه بازگشت. سرانجام از جلسات خاموشی که در بهمن 1404 در مشهد برگزار شد، طرحی موسوم به طرح سایانت 2 مطرح شد و از قضا امضاکنندگان اصلی این طرح عموماً اعضای جبهه پایداری بودند.
بر اساس طرح حفاظتی ۲، اختیارات نظارتی و سیاست های حفاظتی از وزارت ارشاد به وزارت صدا و سیما، اطلاعات، نیروی انتظامی، سازمان تبلیغات اسلامی و دادستانی کل کشور منتقل می شود. همچنین بر اساس این طرح، تبلیغات انواع کالاها، خدمات و آثار هنری از طریق شبکهها، رسانهها و بسترهای غیرمجاز ممنوع است.
فهرست اسامی این شبکه ها هر فصل از سوی سازمان صدا و سیما، وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی، سازمان تبلیغات اسلامی و دادسرای کل کشور اعلام می شود. ضمناً متخلفین از این دستورات مشمول مجازاتهای 5 تا 7 مندرج در مواد 19 و 20 قانون مجازات اسلامی مصوب 1/2/1392 خواهند بود.
این طرح دارای چند نکته ویژه است:
تبصره 1
نحوه تشکیل و مدیریت جلسات طبق آیین نامه مصوب کارگروه کارشناسی اقمار خواهد بود.
تبصره 2
در صورتی که شرکت یا موسسه ای مرتکب تخلف شود، آن گروه و همچنین مدیران آن مسئول و مجازات خواهند بود.
تبصره 3
تولیدکنندگان، واردکنندگان، صاحبان اموال و آثار هنری و ارائه دهندگان خدمات باید در قراردادهای خود به صراحت اعلام کنند که تبلیغات در شبکه های غیرمجاز ممنوع است. اگر این موضوع را در قرارداد قید نکنند و تبلیغاتشان در این شبکه ها منتشر شود با حداقل مجازات تعیین شده مجازات خواهند شد.
تبصره 4
درصورتیکه شبکه ماهوارهای غیرمجاز بدون اجازه صاحب محصول یا اثر اقدام به پخش آگهی کند، صاحب محصول یا اثر باید به محض اطلاع یا اطلاع مراجع ذیربط از طریق دادگاه برای جلوگیری از ادامه پخش اقدام کند. اگر اقدام نکند جریمه می شود.
تبصره 5
علاوه بر مجازات افراد مذکور در این ماده، دادگاه ها باید مدیران و گردانندگان شبکه های ماهواره ای غیرمجاز را نیز به حداکثر مجازات محکوم کنند.
تبصره 6
محکومیت مانع از آن نیست که اشخاص حقیقی یا حقوقی آسیب دیده اقامه دعوی جداگانه برای مطالبه غرامت نمایند.
تبصره 7
هر شهروند ایرانی از مرحله نگارش تا تولید و پخش به هر نحو با شبکه ها یا رسانه های غیرمجاز همکاری کند، حسب مورد به یکی از درجات پنج تا هفتم قانون مجازات اسلامی محکوم خواهد شد.
تبصره 8
متخلفان با توجه به میزان پخش، نوع محتوا، مدت زمان پخش، خسارت وارده و تأثیر آن بر فرهنگ و امنیت عمومی تحت تعقیب و جریمه قرار خواهند گرفت.