به گزارش یورونیوز، جو بایدن، رئیس جمهور سابق و دونالد ترامپ، رئیس جمهور کنونی، تلاش کردند تا با پادشاهی عربستان سعودی به توافق هسته ای دست یابند. کارشناسان منع اشاعه هشدار می دهند که هرگونه سانتریفیوژ فعال در عربستان سعودی می تواند راه را برای برنامه احتمالی سلاح هسته ای هموار کند. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی گفته است که اگر تهران سلاح هسته ای داشته باشد، آن را دنبال خواهد کرد.
پیش از این، عربستان سعودی و پاکستان پس از حمله اسرائیل به قطر برای ترور مقامات حماس، توافقنامه دفاعی متقابل امضا کردند. وزیر دفاع پاکستان در این زمینه گفت که برنامه هسته ای کشورش در صورت لزوم در اختیار عربستان سعودی قرار خواهد گرفت. این اظهارات نوعی هشدار به اسرائیل بود، زیرا از اسرائیل به عنوان تنها کشور دارای سلاح هسته ای در خاورمیانه یاد می شد.
کلسی داونپورت، مدیر سیاست منع اشاعه در انجمن کنترل تسلیحات مستقر در واشنگتن، گفت: «همکاری هستهای میتواند مکانیزم مثبتی برای حفظ هنجارهای منع اشاعه و افزایش شفافیت باشد، اما همه چیز به جزئیات بستگی دارد.»
وی افزود: این اسناد “این نگرانی را ایجاد می کند که دولت ترامپ خطرات اشاعه ناشی از توافقنامه همکاری هسته ای پیشنهادی با عربستان سعودی یا سابقه ای که ممکن است ایجاد کند را به دقت بررسی نکرده است.”
سند کنگره که در اختیار آسوشیتدپرس نیز قرار گرفته است، نشان می دهد که دولت دونالد ترامپ در تلاش برای امضای 20 توافقنامه تجاری هسته ای با کشورهای مختلف جهان از جمله عربستان سعودی است. این سند می افزاید که معامله با عربستان سعودی می تواند میلیاردها دلار ارزش داشته باشد.
در این سند آمده است که دستیابی به توافق با پادشاهی سعودی «به پیشبرد منافع امنیت ملی ایالات متحده و دور شدن از سیاستهای ناکارآمد بیعملی و بلاتکلیفی که رقبا برای آسیب رساندن به صنعت آمریکا و تضعیف موقعیت جهانی ایالات متحده در این بخش حیاتی استفاده کردهاند، دور میشود». چین، فرانسه، روسیه و کره جنوبی از جمله کشورهای پیشرو در فروش فناوری نیروگاه هسته ای هستند.
پیشنویس این توافق از ایالات متحده و عربستان سعودی میخواهد تا با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ناظر هستهای سازمان ملل، موافقتنامههای پادمانی امضا کنند. این توافق شامل نظارت بر “حساس ترین مناطق مربوط به اشاعه سلاح های هسته ای در همکاری های هسته ای بالقوه” خواهد بود. غنی سازی، تولید سوخت و فرآوری مجدد به عنوان زمینه های ممکن ذکر شده است.
کلسی داونپورت میگوید: «این نشان میدهد که پس از اجرایی شدن توافقنامه امنیتی دوجانبه، راه را برای عربستان سعودی برای دستیابی به فناوری یا توانایی غنیسازی اورانیوم، احتمالاً از طریق ایالات متحده، باز خواهد کرد». به نظر می رسد با وجود محدودیت ها، عربستان سعودی نوعی غنی سازی یا دسترسی به اطلاعات خود خواهد داشت.
عربستان سعودی یکی از اعضای آژانس بین المللی انرژی اتمی است که مقر آن در وین است. نهادی که فعالیتهای هستهای صلحآمیز را ترویج میکند و همچنین کشورها را برای اطمینان از اینکه برنامههای مخفیانه تسلیحات هستهای را دنبال نمیکنند، نظارت میکند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز جمعه در بیانیهای به آسوشیتدپرس گفت: «در تماس منظم با هر دو طرف است و ممکن است اقدامات راستیآزمایی مربوط به توافقنامههای همکاری دوجانبه را اجرا کند».
این آژانس افزود: «اگر طرفها از آژانس بخواهند اقدامات راستیآزمایی را براساس توافقنامههای همکاری دوجانبه اجرا کند، آژانس به مشورت با طرفهای مربوطه ادامه میدهد و درخواست را طبق رویههای تعیینشده خود پردازش میکند».
غنی سازی به تنهایی یک مسیر خودکار برای دستیابی به سلاح های هسته ای نیست. کشورها باید گام های دیگری را برای دستیابی به سلاح هسته ای، از جمله استفاده هماهنگ از مواد منفجره قوی، بردارند. با این حال، این روند ممکن است دری را برای تسلیحات باز کند. موضوعی که نگرانی غرب را در مورد برنامه هسته ای ایران برمی انگیزد.
همسایه عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قرارداد موسوم به “123” را با آمریکا برای ساخت نیروگاه هسته ای با کمک کره جنوبی امضا کرد، اما این توافق شامل غنی سازی اورانیوم نمی شود. این اقدامی است که کارشناسان منع اشاعه هسته ای آن را «استاندارد طلایی» برای کشورهایی که به دنبال انرژی صلح آمیز هسته ای هستند، می دانند.
در حالی که تلاش ها برای دستیابی به توافق بین عربستان سعودی و ایالات متحده ادامه دارد، دونالد ترامپ ایران را تهدید کرد که در صورت عدم دستیابی به توافق در مورد برنامه هسته ای خود، باید منتظر اقدام نظامی باشد.
تهران همواره تاکید کرده است که برنامه غنی سازی صلح آمیز را دنبال می کند. با این حال، کشورهای غربی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی گمان میکنند که ایران در سال 2003 یک برنامه نظامی سازمان یافته هستهای داشته است. ایران همچنین اورانیوم را با خلوص 60 درصد غنیسازی کرده است. این یک قدم کوتاه از سطح 90 درصدی است که از نظر فنی برای سلاح های هسته ای لازم است. به این ترتیب ایران تنها کشوری در جهان است که بدون برنامه تسلیحاتی اعلام شده موفق به غنی سازی اورانیوم تا این حد شده است.
ولیعهد عربستان پیش از این گفته بود که اگر ایران به سلاح هستهای دست یابد، «ما نیز باید آنها را داشته باشیم».