به گزارش انتخابتو، ژئوپارک آرس با 31 ژئوسایت در ژوئن 1402 (2023) به شبکه جهانی ژئوپارک های یونسکو پیوست. سال آینده زمان ارزیابی این ژئوپارک خواهد بود. اکنون نگرانی هایی در مورد وضعیت جهانی این ژئوپارک وجود دارد، اما چه شرایطی می تواند این موقعیت را به خطر بیندازد و ژئوپارک آرس را با حذف از شبکه جهانی ژئوپارک های یونسکو تهدید کند؟
ایسنا نوشت: در پاسخ به این نگرانی، علیرضا امری کاظمی، مشاور ارشد ژئوپارک ارس که همچنین رئیس شبکه جهانی ژئوپارکهای ایران، عضو شورای عالی ژئوپارکهای جهانی یونسکو و هیئت اجرایی شبکه جهانی ژئوپارکها و نقش آفرینی در ثبت جهانی ژئوپارک جهانی ارس است، گفت: تا سال آینده شرایط ویژه ژئوپارک Unais ارس وجود خواهد داشت. ژئوپارک ارس زیرا در بهار آینده ارزیابی دوره ای چهار ساله شبکه جهانی ژئوپارک انجام خواهد شد. البته این وضعیتی نیست که ارزیابان ناگهان بیایند و سطح ژئوپارک را تغییر دهند یا از لیست جهانی حذف کنند. فرآیند به این صورت است که زمانی که یک ژئوپارک در شبکه جهانی ثبت می شود، هر چهار سال یکبار مورد ارزیابی مجدد قرار می گیرد. ژئوپارک موظف است گزارش عملکرد چهار ساله ارائه کند و در فاصله بهار تا تابستان آینده دو ارزیاب یونسکو با مأموریت رسمی از ژئوپارک بازدید میکنند و ژئوپارک که قبلاً ثبت جهانی شده است، مجدداً ارزیابی میشود و نتیجه توسط شورای ژئوپارکهای یونسکو ارائه و رأیگیری میشود که به آن «کارت سبز یا تمدید چهار سال دیگر» داده میشود. دو سال یک هشدار دریافت کنید.
مشاور ژئوپارک آرس به برخی از چالش های موجود در این ژئوپارک جهانی اشاره کرد و افزود: دغدغه ما در بسیاری از زمینه ها است. با نبود نیروی انسانی متخصص و تصویب ساختار مدیریتی ژئوپارک، بودجه و وام های برنامه ریزی شده و درخواستی امسال و سال آینده باید تخصیص یابد و عدم تخصیص بودجه دور از ذهن باشد.
وی با تاکید بر ضرورت ثبات اداری در ژئوپارک ارس گفت: تغییرات پی در پی مدیریت ژئوپارک از نظر یونسکو و شبکه جهانی ثبات و قدرت مدیریت ژئوپارک جهانی ارس را زیر سوال می برد. البته شبکه جهانی به مشکلات داخلی ژئوپارک ها نمی پردازد، اما این یک نکته منفی برای ژئوپارک است که یکی پس از دیگری مدیر جدیدی را به ارمغان آورده است.
عضو شورای عالی ژئوپارک های جهانی یونسکو افزود: متأسفانه ژئوپارک آرس از نظر ساختار پرسنلی دارای محدودیت هایی است و تعداد نیروهای متخصص کم است. سه سال پیش که ارس را ثبت نام کردیم، وضعیت پرسنلی خیلی بهتر بود، در این سال ها تعداد نیروهای متخصص کم شده، فعلا با حداقل افراد کار می کند که کافی نیست، این وضعیت باید اصلاح شود.
وی با بیان اینکه میزان همکاری مردم محلی در ژئوپارک آرس معیار مهمی در حفظ جایگاه آن است، بیان کرد: در ژئوپارک ارس، مردم محلی مشکل حادی ندارند، زیرا از طریق شبکه همکاران با برگزاری دوره ها و رویدادهای آموزشی، جامعه محلی را در این فرآیند مشارکت داده اند و ما از این بابت نگرانی نداریم.
امری کاظمی با توجه به این چالش ها، آیا موقعیت جهانی ژئوپارک در خطر است؟ او به سوال پاسخ داد. وی گفت: قانونی در مورد ارزیابی ژئوپارک ها وجود دارد. این ژئوپارک که چهار سال به عضویت این ژئوپارک می گذرد باید بین ماه های بهار و تابستان سال آینده مورد ارزیابی قرار گیرد. اما نکته اینجاست که از این به بعد باید عیوب را آماده و رفع کنیم. ما یکسری عقب ماندگی از برنامه های سال های گذشته داریم که باید جبران شود، بنابراین کل سازمان منطقه آزاد ارس باید با حمایت دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد بسیج شود و منابع خود را برای موفقیت این برنامه پیش بکشد تا قطعا بتوانیم در سال آینده یک ارزیابی موفق را پشت سر بگذاریم. به هر حال آبروی کشور در خطر است و ژئوپارک جهانی آبروی کشور است و حفظ آن برای استان و شهرستان مهم است.
رئیس شبکه جهانی ژئوپارک های ایران گفت: خوشبختانه مدیرعامل و معاون فرهنگی اجتماعی سازمان منطقه آزاد از ژئوپارک حمایت می کند و می داند که چقدر اهمیت دارد و چقدر می تواند برای منطقه مفید باشد. به هر حال کارها به صورت سلسله مراتبی انجام می شود و این موضوع باید از سوی تمامی مدیران میانی و سطوح بالا جدی گرفته شود و پیگیری شود، زیرا شکست ژئوپارک شکست کل سازمان منطقه آزاد ارس و موفقیت آن موفقیت کل سازمان است. در واقع ما در ساخت و تجهیز مرکز بازدید و مراکز اطلاع رسانی کمی عقب هستیم که در ماه های آینده نیاز به ترمیم دارد. ما خیلی نگران ارزیابی نیستیم، اما این مسائل آنقدرها هم کم نیستند و نیاز به زمان و تلاش پشت کار دارند.
مهدی عباسی مدیر سابق گردشگری و میراث فرهنگی منطقه آزاد ارس که حدود 15 سال است در برنامه ریزی و تکمیل پروژه ژئوپارک ارس و سایر پروژه های ثبت جهانی در محور گردشگری شمال غرب کشور نقش فعالی داشته است نیز نسبت به نگرانی ها در خصوص وضعیت جهانی ژئوپارک ارس هشدار داد و در گفت و گو با خبرنگار ایسنا به تشریح مشکلات کنونی و رویدادهای مهم گردشگری شمال اشاره کرد. پروژه عضویت ارس به شبکه ژئوپارک های یونسکو، عضویت ژئوپارک ارس در یونسکو، سنت استپانوس در صورت مرمت کلیسا، کلیسای نخیرچی (چوپان)، کلیسای ننه مریم، کاروانسرای خواجه نظر، مقبره حکیم نباتی، حمام تاریخی جلفا با استفاده از منابع مالی رایگان سازمان منطقه و پروژه مرمت و سایر پروژه های مرمت و بازسازی کلیسا دفتر فنی ارس فرصت مناسبی برای استفاده از پتانسیل اماکن و آثار تاریخی مرمت شده به مزیت ویژه ای به دست آمده است. اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی یکی از اتفاقات بسیار خوبی بود که نقش مهمی در راه اندازی موتور پروژه ژئوپارک ارس داشت.
این کارشناس گردشگری افزود: طبق برنامه ریزی های انجام شده، علاوه بر ایجاد موزه محلی در کلیسای سنت استپانوس، حمام تاریخی جلفا و سایر موزه های محلی مجموعه تاریخی کردشت نیز توسط جامعه محلی ساکن ایجاد و مدیریت شد. این کار در سال های اخیر انجام شد و با دعوت از فعالان و علاقه مندان به میراث فرهنگی منطقه آغاز به کار کرد، اما پس از ثبت جهانی ژئوپارک آرس در شبکه ژئوپارک های یونسکو و تغییرات مدیریتی پی در پی در سامانه، کار آغاز شد. مدیریت ژئوپارک ارس و میراث گردشگری و فرهنگی سازمان منطقه آزاد ارس شاهد تعطیلی موزه های محلی بوده است که تاثیر بسزایی در ارتقای جاذبه های گردشگری و میراث تاریخی، طبیعی، معنوی و زمین شناسی شهرستان جلفا و منطقه آزاد ارس دارد. با وقوع این اتفاقات ناامید کننده و بسته شدن بیشتر این مکان های تاریخی، خطر حذف ژئوپارک آرس از شبکه ژئوپارک های یونسکو، ذهن بسیاری از علاقه مندان به این منطقه را به خود مشغول کرده است.
عباسی بیان کرد: البته حل این مسائل کار چندان سختی نیست و با انگیزه ای که در مدیریت جدید ژئوپارک ارس دیده می شود، می توان امیدوار بود با تعامل با سایر بخش های سازمان، این مکان ها را به رونق بازگردانیم. البته باید به این نکته هم اشاره کنیم که دیگر مدیران حوزه نمی توانند بگویند برخی مسائل مربوط به من است و برخی نه! ژئوپارک فضایی فراگیر است و نیازمند تعامل و حرکت گروهی است.
این فعال گردشگری ادامه داد: حفظ ژئوسایت ها یکی از اولویت های اصلی مدیریت ژئوپارک محسوب می شود اما با نیروی اندک موجود نمی توان به حفظ این مراکز بازدیدکننده خوش بین بود. ژئوگاردها و گاردهای اطلاعاتی و دائمی باید در اسرع وقت در ژئوسایت های اصلی مستقر شوند، در غیر این صورت در صورت عدم وجود ژئوگارد، اکثر مناطق تاریخی و طبیعی در معرض تخریب عمدی یا تصادفی قرار می گیرند.
مدیر سابق گردشگری و میراث فرهنگی منطقه آزاد ارس افزود: قبل از ارزیابی آتی، بهسازی، محوطه سازی، نصب و مرمت تابلوهای راهنما و تفسیر آنها از مهمترین اقداماتی است که باید در اولویت برنامه های مدیریت ژئوپارک ارس قرار گیرد. متأسفانه در سالهای اخیر اصرار بر قرار دادن ژئوسایتها و عناصر شهری نامربوط در حاشیه رودخانه ارس توسط واحدهای ناآگاه و بدون مشورت با مدیریت ژئوپارک منجر به تداخل در منظر ژئوپارک جهانی ارس شده است. اکیداً توصیه می شود برخی از این عناصر شهری غیرمرتبط قبل از ورود ارزیابان در سال آینده از حاشیه رودخانه ارس به سایر نقاط منطقه منتقل شوند.
این کارشناس گردشگری همچنین از تعطیلی برخی از پروژه های بهسازی و توسعه ژئوپارک ارس ابراز ناراحتی کرد و گفت: بزرگترین عامل بیکاری و بی توجهی، رها شدن پروژه های محوطه سازی و آماده سازی ژئوسایت های جدید بوده است. توصیه جدی من به متولیان فعلی ژئوپارک ارس این است که علاوه بر برگزاری جشنواره های موضوعی برای یافتن راه حلی فوری برای وضعیت وخیم ژئوسایت راک فال مارازا، فوراً کار آماده سازی ژئوسایت های شرق ارس را آغاز کنند.
عباسی ادامه داد: اگرچه موتور توسعه ژئوپارک ارس مردم ساکن در منطقه حفاظت شده مراکان به ویژه اهالی روستای تاریخی و گردشگری گلفرج هستند، اما متاسفانه طی چند سال اخیر شاهد بی توجهی متولیان امر به بوم موزه گلفرج و تاخیر در اجرای طرح های عمرانی این روستا بوده ایم. تعجب کردم که مهمترین ژئوسایت ژئوپارک ارس در نزدیکی روستای گلفرج قرار دارد و تنها موزه فعال و زنده شهر جلفا و منطقه آزاد ارس در این روستا به فعالیت خود ادامه می دهد، اما متولیان امر همچنان برنامه ای در این زمینه ندارند و گام جدی برای توسعه آن برداشته نشده است.
پروژه محوطه سازی آرامگاه حکیم نباتی در روستای تاریخی اشتبین که از جاذبه های تاریخی و طبیعی در ژئوپارک جهانی آرس محسوب می شود، سال هاست که توسط مهندسین مشاور طراحی و آماده اجرا شده است، اما پیگیری نشده است.
این فعال گردشگری با بیان این مطلب تصریح کرد: با وجود اینکه نگرانی جدی مبنی بر صدور کارت زرد در ارزیابی آتی وجود دارد، اما امیدوارم در فرصت باقیمانده مدیریت ارشد سازمان منطقه آزاد ارس تمهیدات لازم را به عمل آورده و با بسیج ابزار، دستورات ویژه ای برای اجرای سریع طرح های بهسازی و زیرساختی در سطح ژئوسایت داده و از وقوع حوادث ناگوار در ایران در منطقه آزاد ارس جلوگیری کند. شبکه ژئوپارک ارس نه تنها به اعتبار و اعتبار شمال غرب کشور از نظر حفظ زمین شناسی اهمیت می دهد، بلکه می تواند در مقیاس ملی و بین المللی به عنوان الگویی برای توسعه گردشگری پایدار در خاورمیانه، غرب آسیا و قفقاز معرفی شود، بنابراین جدیت در اجرای پروژه های عمرانی باید اولویت اصلی روزهای آینده جهانی ارس و مدیریت هفته های آینده ژئوپارک ارس باشد.
ژئوپارک ارس، دومین ژئوپارک ایران پس از قشم که در یونسکو ثبت شده است، در شمال غربی ایران، در استان آذربایجان شرقی، در انتهای شمالی منطقه آزاد ارس قرار دارد و مساحت آن با محدوده شهرستان جلفا مطابقت دارد. پدیده “مرز پرمین و تریاس” که انتقال 250 میلیون ساله زمین را در تقاطع دو سازنده زمین شناسی نشان می دهد، مهمترین ویژگی ژئوپارک آرس، یکی از آثار کمیاب در جهان است.
ثبت و نگهداری ژئوپارک ها در فهرست یونسکو فرآیندی زمان بر و پیچیده بوده است و یکی از رویکردهای آن برای ثبت جهانی کاهش فقر منطقه ای از طریق رونق کسب و کارهای مرتبط با گردشگری، حفاظت از طبیعت و حمایت فرهنگی و علمی از مردم و گردشگران محلی بوده است.
۲۳۳۲۳۶
گردآوری شده از رسانه خبر آنلاین