حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان باعث لغو سه دیدار در هفته بیست و سوم لیگ برتر و تمامی دیدارهای هفته بیست و چهارم شد. ضمن اینکه حتی اگر امروز هم جنگ تمام شود، هفته بیست و پنجم لیگ برتر به دلیل تعلیق تمرینات تیم ها در زمان مقرر برگزار نمی شود. این بدان معناست که در یک سال جام جهانی، پایان لیگ برتر و البته لیگ های پایین به یک چالش بزرگ تبدیل می شود.
طبق برنامه قبلی قرار بود لیگ برتر اواسط اردیبهشت سال آینده یا حداکثر تا 10 روز گذشته به پایان برسد و مقدمات تیم ملی برای حضور در جام جهانی آغاز شود. سال گذشته لیگ برتر ایران در 5 اردیبهشت ماه به پایان رسید اما امسال به دلیل جنگ 12 روزه شروع لیگ برتر به تعویق افتاد و مسابقات لیگ برتر نیز به دلیل شرایط جنگی کنونی کشور به مدت دو هفته (تاکنون) به تعویق افتاد. علاوه بر این، مسابقات لیگ پایین نیز تعطیل شد. در چنین شرایطی با توجه به اینکه چشم انداز روشنی برای پایان جنگ وجود ندارد، مدیران فدراسیون و سازمان لیگ باید تصمیمات متفاوتی در خصوص برگزاری و پایان مسابقات بگیرند. در زیر به بررسی سناریوهای احتمالی می پردازیم.
پایان لیگ بدون قهرمان
نزدیک ترین تجربه به تجربه فعلی فوتبال ایران لیگ اوکراین است. پس از حمله روسیه به اوکراین در سال 1400، لیگ این کشور ابتدا به مدت 30 روز تعطیل شد و در نهایت با تثبیت نشدن شرایط، مسابقات بدون قهرمان به پایان رسید. این تصمیم بر اساس اعلام سازمان لیگ فوتبال این کشور و نظر اکثریت تیم های حاضر در لیگ اتخاذ شده است.
در حال حاضر 10 روز از شروع جنگ می گذرد اما با ادامه این روند ممکن است گزینه تعطیلی لیگ در بین باشگاه ها رای گیری شود. ضمن اینکه هر چند لیگ اوکراین از فرصت سی روزه برای تثبیت شرایط استفاده کرد، اما نباید فراموش کرد که این مدت برای ایران با توجه به جام جهانی پیش رو کمتر است.
لیگ با قهرمانی استقلال به پایان می رسد یا پلی آف؟
ایده پایان لیگ با قهرمانی رهبر فعلی از همان ابتدا ناموفق به نظر می رسد. بدون شک به دلیل نزدیک بودن تیم های برتر لیگ برتر و احتمال تعویض رده های بالای جدول (اتفاقی که از زمان شروع لیگ بارها اتفاق افتاده است)، تیم های حریف حاضر به قبول تیم های درجه یک فعلی به عنوان قهرمانی نخواهند بود. با این حال، برای تعیین قهرمان با تعداد کمی بازی، می توان از ترتیب پلی آف استفاده کرد. این بدان معناست که، برای مثال، چهار یا هشت تیم برتر لیگ در یک دوره پلی آف فشرده برای تعیین قهرمان به مصاف هم می روند. در این صورت قهرمان لیگ با انجام حداکثر هفت مسابقه و حداقل سه مسابقه مشخص می شود. این ماده برای لیگ های پایین تر نیز قابل استفاده است. از آنجایی که صعود در این مسابقات حتی مهمتر از قهرمانی است، با برگزاری یک بازی پلی آف بین چهار یا هشت تیم از بهترین تیم ها، می توان تکلیف تیم های صعود کننده را بدون اینکه هیچ تیمی احساس ناعادلانه کرد، مشخص کرد.
تکلیف تیم های سقوط کرده چه می شود؟
علاوه بر تعیین قهرمان در لیگ برتر، مشکل سقوط نیز وجود دارد. برای بسیاری از تیم ها، بقا در لیگ برتر بسیار مهمتر از کسب عنوان قهرمانی برای برخی تیم ها است. در این زمینه اگرچه می توان از بازی های پلی آف استفاده کرد، اما برگزاری لیگ سال آینده با 18 تیم راه حل قابل قبولی به نظر می رسد یعنی در این فصل هیچ تیمی به دسته پایین تری سقوط نخواهد کرد.
آیا تعطیلات جشن به لیگ برتر می رسد؟
تعطیلات نوروزی که مصادف با فیفادی است، شاید امسال فرصت کوچکی برای زنده نگه داشتن لیگ باشد. در صورت تثبیت شرایط کشور در چند روز آینده، امکان لغو تعطیلی تیم ها به دلیل تعطیلات نوروزی وجود دارد تا تیم ها بتوانند هفته های معوقه را بازی کنند. در این صورت می توان امیدوار بود که لیگ در اواسط اردیبهشت به پایان برسد. البته چنین روندی نه تنها نیازمند کاهش تنش در منطقه، بلکه همکاری تیم ها با ملی پوشان است چرا که این تیم ها باید در لیگ در فیفا بازی کنند.
تنظیم مرکزی بازی ها؟ این امکان پذیر نیست!
اگر فوتبال ایران از نظر زیرساختی مجهز بود، میتوانست همه تیمهای لیگ برتری را به جنگزدهترین مناطق شرقی یا شمالی کشور منتقل کند و مسابقات را به صورت فشرده و متمرکز در چهار ورزشگاه برگزار کند، اما این امکان وجود ندارد. تنها دو ورزشگاه در استان خراسان فعال است و هیچ ورزشگاه قابل استفاده در استان های همجوار وجود ندارد. دو ورزشگاه در منطقه شمال کشور موجود است. در واقع با وجود اینکه چندین استان را شامل می شود، اما در حال حاضر هیچ منطقه ای از کشور چنین زیرساختی ندارد.
جام حذفی، مسابقات آسیایی و چند داستان دیگر
مسئولان برگزاری لیگ علاوه بر تعیین سرنوشت لیگ برتر و لیگ های پایین، باید تکلیف جام حذفی را هم مشخص کنند که هم اکنون در مرحله یک چهارم نهایی است. در صورت تلاش برای برگزاری این مسابقات می توان با برگزاری هفت دیدار آن را تکمیل و حتی متمرکز کرد. البته طبق اخبار سازمان لیگ، جام حذفی از اولویت کمتری نسبت به لیگ برخوردار است. ضمن اینکه شرایط تراکتورسازی در لیگ نخبگان آسیا نیز باید مشخص شود. این مسابقات در منطقه غرب به دلیل شرایط خاورمیانه به تعویق افتاده است، اما مشخص نیست این تعویق تا چه زمانی ادامه خواهد داشت.
لیگ برتر امسال در شرایط عجیبی شروع شد، در شرایط عجیبتری ادامه پیدا کرد و اکنون در پیچیدهترین وضعیت خود قرار دارد. باید دید در روزهای آینده با در نظر گرفتن همه مسائل از قبیل نحوه کمترین آسیب به باشگاه ها و منافع آنها، شرایط تیم ملی و جام جهانی و عدم تلف شدن زمان چه تصمیماتی اتخاذ خواهد شد.
شایان ذکر است سناریوهای ارائه شده برای شرایطی است که جنگ بیشتر طول بکشد، در غیر این صورت در صورت تغییر شرایط، شاید بتوان با اعمال فشار به تیم ها، هفته های عقب افتاده را جبران کرد.