در 19 مارس، ایران به این شاهکار باورنکردنی تبدیل شد که اولین کشور تاریخ شد که توسط جت های جنگنده رادارگریز نسل پنجم سرنگون شد. با فرود اضطراری F-35 نیروی هوایی ایالات متحده در یک پایگاه نظامی ایالات متحده در خاورمیانه، شهرت این جت قبلاً صدمات جبران ناپذیری را متحمل شده است.
ایران به دنیا نشان داده است که محبوب ترین جنگنده نسل پنجم خود که بیش از 1300 فروند از آن توسط لاکهید مارتین تحویل داده شده و 19 کشور سفارش داده اند، ممکن است رادارگریز باشد، اما قطعا شکست ناپذیر نیست.
نکته قابل توجه این است که ایران در زمانی به این موفقیت دست یافت که به گفته دونالد ترامپ، اکثر تجهیزات دفاع هوایی این کشور قبلاً نابود شده بود. در واقع، یکی از دلایلی که F-35 به جای شلیک موشکهای دوربرد از فاصله ایمن، به عمق خاک ایران پرواز کرد، اطمینان از اینکه بیشتر پدافند هوایی از قبل هدف قرار گرفته بودند، بود.
این امر، همراه با رادارگریزی برتر F-35، باعث شد که خلبان فکر کند جت او رادارگریز و شکست ناپذیر است. اما خلبانان F-35 تهدیدی پنهان ندیدند: «محصول 358» ایران.
راز یک تهدید ناشناخته؛ “موشک 358” چیست؟
358 یا SA-67 یک موشک زمین به هوا (SAM) است که توسط ایران توسعه یافته و در اصل به عنوان یک ضد حمله کم هزینه علیه پهپادها، هلیکوپترها و سایر تهدیدات هوایی آهسته یا در ارتفاع پایین طراحی شده است. این سلاح اغلب به عنوان یک سلاح ترکیبی توصیف می شود. بخشی از موشک و بخشی از مهمات انتحاری یا سرگردان. گاهی اوقات از آن به عنوان یک سیستم دفاع هوایی مبتنی بر پهپاد یاد می شود.
پس از پرتاب، این سلاح می تواند در حریم هوایی تعیین شده گشت زنی کند و به طور خودکار اهداف را جستجو کند و سپس برای رهگیری شیرجه بزند. این موشک در ابتدا توسط یک تقویت کننده سوخت جامد پرتاب می شود که پس از سوختن جدا می شود.
در مرحله کروز یا گردش، نیرو توسط یک موتور توربوجت کوچک تامین می شود. این موشک مجهز به جستجوگر مادون قرمز (IR) یا الکترواپتیکال برای تعیین هدف نهایی است. این سیستم غیرفعال به این معنی است که هیچ سیگنال راداری را ساطع نمی کند و تشخیص آن توسط گیرنده های هشدار رادار هدف (RWR) دشوار است.
اگرچه تحقیقات نیروی هوایی آمریکا در مورد این حادثه هنوز تکمیل نشده است و ایران از چه سلاحی برای هدف قرار دادن F-35 استفاده کرده است، اجماع فزاینده ای در میان تحلیلگران دفاعی و امنیتی وجود دارد که موشک ایرانی که F-35 را ساقط کرد، همان موشک 358 بوده است. ترکیبی جالب و واقعاً مبتکرانه از یک موشک دفاعی متعارف و مهمات متحرک.
چرا F-35 نتوانست این تهدید را شناسایی کند؟
دکتر، محقق ارشد موسسه هادسون. جان کاساپوغلو مهمات 358 را مظنون اصلی برخورد با F-35 معرفی کرد و تأکید کرد که جستجوگر مادون قرمز غیرفعال با قفل شدن بر روی حرارت موتور در برد کوتاه بدون انتشار سیگنال راداری، گیرنده های هشدار راداری F-35 را دور زد. ویجایندر کی تاکور، خلبان سابق جنگنده نیروی هوایی هند نیز میگوید: پیشبینی میزان تهدیدات آتی دشوار است، مطمئنم F-35 که توسط موشک ایرانی (احتمالاً محصول 358) آسیب دیده بود، این ترکیب پهپاد-موشک را به عنوان یک تهدید تشخیص نداد. او تأکید کرد که حسگرهای F-35 احتمالاً نتوانستند به موقع این مریخ نورد با انعکاس رادار پایین را به عنوان یک تهدید طبقه بندی کنند.
تاکور نکته خوبی را در مورد ناتوانی F-35 در شناسایی این سلاح بیان می کند زیرا ایالات متحده حداقل از سال 2020 با این سلاح و ویژگی های آن آشنا بوده است. بنابراین اولین باری که او با این ترکیب غیرعادی موشک و پهپاد مواجه شد در یمن و حوثی ها بود.
مقاله ای در نیویورک تایمز در فوریه 2020 جزئیات موشک رهگیر و موشک جدید را شرح داد: “کاپتان بیل اوربان، سخنگوی فرماندهی مرکزی (CENTCOM) از اظهار نظر در مورد نحوه عملکرد موشک ها خودداری کرد. اما یک مقام نظامی آشنا با تسلیحات موسوم به موشک های 358، آنها را موشک های کروز توصیف کرد که برای فرار از اقدامات دفاعی موشکی اوس 2 طراحی شده اند و به عنوان MV قابل استفاده است. بالگردهای نظامی ایالات متحده در خصوص برخی از جنبه های این موشک، این مقاله را شامل می شود: «این سلاح را می توان از یک پرتابگر ساده روی زمین جمع آوری کرد و پس از ارسال قطعات آن شلیک کرد. 12 لنز مادون قرمز که به صورت حلقه ای در اطراف موشک قرار گرفته اند، می توانند اقدامات متقابل (شعله ور) را که معمولاً توسط هلیکوپترها استفاده می شود، خنثی کنند.
در سال 2023، وقتی ایران آن را به روس ها نشان داد، 358 بار دیگر تیتر خبرها شد. سپس در نوامبر 2023، حزب الله با استفاده از 358 به پهپادهای اسرائیلی در لبنان حمله کرد. روزنامه اسرائیلی هاآرتص در آن زمان نوشت: این موشک که به 358 معروف است، یک موشک ضدهوایی متحرک است که ترکیبی از قابلیت های یک پهپاد انتحاری و یک موشک زمین به هوا است.
با این حال، علیرغم استفاده گسترده ایران از این موشک ها در جنگ کنونی، نیروی هوایی آمریکا نمی توانست پیش بینی کند که این موشک ها در برابر جت های رادارگریز F-35 نیز موثر باشند. خطر این موشک از نظر کاهش سرعت هواپیماهای بدون سرنشین حداقل 5 سال است که به خوبی شناخته شده است. اما کارشناسان امنیتی از موفقیت این موشک حتی در برابر جنگنده رادارگریز F-35 شوکه شدند. در حالی که F-35 با موفقیت فرود اضطراری خود را انجام داد، ایران نقاط ضعف یک جت جنگنده را آشکار کرد که بیش از 2 تریلیون دلار برای مالیات دهندگان آمریکایی در طول چرخه عمر آن هزینه خواهد داشت و آن را به یکی از گران ترین برنامه های توسعه تسلیحات در تاریخ تبدیل می کند. قیمت موشک 358 به طور رسمی اعلام نشده است اما طبق گزارش های مختلف قیمت آن زیر 90 هزار دلار خواهد بود.
یک پله بالاتر از 358
ایران با رونمایی رسمی از موشک زمین به هوای “359” خود در اوایل سال 2025، گام بزرگی در توان موشکی و پهپادی خود برداشته است. 359 که به طور خاص برای حمله و انهدام هواپیماهای نظامی در ارتفاع بالا مانند سیستمهای هشدار و کنترل هوابرد (آواکس) و تانکرهای سوختگیری هوایی طراحی شده است، یک گام رو به جلو در فناوری پدافندی ایران است.
در حالی که 358 برای مقابله با هواپیماهای بدون سرنشین و هواپیماهای کم پرواز مناسب تر است، 359 می تواند با اهداف بسیار قدرتمندتری مانند آواکس، تانکرهای سوخت گیری و سایر هواپیماهای نظارتی و فرماندهی در ارتفاع بالا درگیر شود. آنچه گفته شد ویژگی های ضروری برای برتری هوایی و فرماندهی راهبردی در جنگ های مدرن است.
موشک 359 با پیشرفت های قابل توجهی مورد بهره برداری قرار گرفت و جهش قابل توجهی در کارایی عملیاتی حاصل شد. با بردی که می تواند اهداف بیش از 150 کیلومتر را مورد اصابت قرار دهد، توانایی کشور را در حفاظت از حریم هوایی و حمله به اهداف هوایی در عمق خاک دشمن بسیار افزایش می دهد.
این موشک همچنین قابلیت عملیات در ارتفاع 9000 متری را دارد که آن را برای هدف قرار دادن هواپیماهای نظامی در ارتفاع بالا که معمولاً دور از دسترس موشک های معمولی زمین به هوا (SAM) هستند، مناسب می کند. علاوه بر این، 359 می تواند به سرعت 1000 کیلومتر در ساعت برسد و هواپیماهای پرسرعت را بگیرد و خنثی کند.
پایان برتری مطلق؟
داستان آسیب رساندن به F-35 یک هشدار استراتژیک است تا یک شکست تاکتیکی. دنیای نبرد هوایی به سرعت در حال تغییر است و برتری فناوری به تنهایی دیگر تضمین کننده پیروزی نیست. در این میان، ظهور سلاح هایی مانند «محصول 358» نشان می دهد که آینده جنگ بیش از هر زمان دیگری غیرقابل پیش بینی و پیچیده خواهد بود.
منبع: euroiantimes
ترجمه: خبرآنلاین