به گزارش خبرگزاری انتخابتو به نقل از خانه هنرمندان ایران، پس از نمایش این اثر، نشست ارزیابی فیلم با حضور علیرضا رئیسیان (کارگردان سینما)، رضا درسکار (منتقد و کارگردان جلسات سینما سلامت) و علیرضا خلیقوردی (صاحب اثر) برگزار شد. این فیلم مستند 73 دقیقه ای می پرسد آیا تمرین اشتباهی وجود داشت؟ تلاش برای یافتن پاسخی برای سوال.
علیرضا خلیقوردی کارگردان این فیلم ضمن گرامیداشت یاد و خاطره همکاران فقید خود در اکران فیلمش در خانه هنرمندان از سختی های ساخت این مستند گفت.
خلیقوردی با اشاره به وقفه طولانی در روند تولید این فیلم گفت: کار ما از سال 1400 شروع شد اما یک سری اتفاقات غیرمترقبه باعث وقفه در روند تدوین و نهایی شد. از یک سو تحولات و اتفاقات داخلی ایران و از سوی دیگر دو جنگ در منطقه شرایط کار را سخت کرد.
وی در ادامه سخنان خود با اشاره به تدوینگر فقید این پروژه گفت: یکی از دردناک ترین اتفاقات این مسیر درگذشت مستندساز و تدوینگر فیلم شهرام میراب اقدم بود که امروز جای او در بین ما بسیار خالی است. این ضرر هنگفت در کنار عوامل دیگر باعث شد تا فیلم با کمی تاخیر آماده شود. اما در نهایت خیلی خوشحال شدم که زحمات تیم نتیجه داد و اولین نمایش فیلم در خانه هنرمندان برگزار شد.
حلیقوردی با اعلام آمادگی برای پاسخگویی به سوالات حاضران، درباره دیدار با علیرضا رئیسیان صحبت کرد و گفت: چندین سال است که افتخار همکاری با ایشان را داشته ایم و از تجربیات ایشان بهره برده ایم.
در این نشست علیرضا رئیسیان کارگردان فیلم سینمایی «سفر» بر اساس زندگینامه کیارستمی از تصمیم خود برای دوری از مردم در سال های اخیر، دلایل حضورش در این نشست و ناگفته هایی از آخرین روزهای زندگی کیارستمی گفت.
رئیسیان با اشاره به تصمیم خود برای عدم حضور هشت ساله در محافل گفت: به پیشنهاد آقای رضا درستکار که به ایشان می گویم آقای کاردرست آمدم. یاد حرف آقای کیارستمی بعد از فیلم «10» افتادم که معتقد بود گفتار انسان باید همینطور باشد. اما موضوع این مستند و شخصیت هنری آن دلیل اصلی وجود من است.
وی با تاکید بر سختی ساخت مستندی از شخصیت های بزرگ سینما، گفت: ساخت مستندی از هنرمندی که خود فیلمساز بزرگی بوده، بسیار سخت است. مرز بین مستند و داستان بسیار باریک به نظر می رسید، به خصوص که آثار اولیه او که در مرکز رشد فکری کودکان و نوجوانان قرار داشتند، سرشار از واقع گرایی بودند. رابطه من با او فراتر از همکاری اداری بود، رابطه ای عاطفی و سینمایی بود.
رئیسیان در بخشی دیگر از سخنان خود با اشاره به اتفاقات دردناکی که در دوران بیماری کیارستمی رخ داد، گفت: در آن زمان از تمام تحولات بیمارستان مطلع بودم. هنوز هم تعجب می کنم که چرا کیارستمی چند روز مانده به عید اصرار به جراحی داشت؟ موضوع «سرنوشت» در ادبیات ما بسیار مورد تأکید است و شاید داستان او نمونه ای از این دست باشد. آن حادثه دردناک در حالی رخ داد که یافتن پزشک متخصص در بیمارستان های ایران در ایام عید دشوار بود.
او از جزییات دردناک آن روزها گفت: دکتر میر (پزشک معالج) قبل از این جراحی یک تور به ویتنام ترتیب داده بود. آمد پیش کیارستمی و گفت اگر شما بگویی به سفر نمی روم. کیارستمی در پاسخ گفت. چرا نمیری؟ وقتی کارتان تمام شد ترک کنید. و دکتر میر رفت و آن اتفاقات افتاد.
رئیسیان در پاسخ به علت عدم حضور در مراسم تعزیه گفت: من در مراسم تشییع شرکت نکردم. چون دیدم خیلی ها فقط برای حضور در عکس ها آنجا بودند. من فردی گوشه گیر هستم و ظرفیت چنین فضاهایی را ندارم. من فقط یک بار به بیمارستان رفتم و فقط یک بار سر مزار او رفتم.
رضا درسکار منتقد سینما در مراسم اکران مستند علیرضا خلیقوردی با توجه به جهان بینی عباس کیارستمی و جایگاه بی بدیل او در فرهنگ و هنر ایران، تاکید کرد که میراث کیارستمی فراتر از مرزها و نسل هاست.
درسکار در این نشست بین سینمای تجاری و سینمای هنری تمایز قائل شد و گفت: سینمای تجاری فیلمی است که مخاطب در آن لحظه از آن لذت می برد و آن را تمام می کند اما آثار سینماگرانی چون کیارستمی دوستان و دوستداران خود را از نسل های آینده انتخاب می کنند. امروز میتوان دید که نسلی که در فیلمهایی مانند طعم گیلاس در معرض نقدهای غیرمنصفانه قرار گرفتند، چقدر این هنرمند را دوست دارند.
وی با ذکر خاطره ای از سفر خود به هند و دیدار با دالایی لاما، افزود: زمانی که در دانشگاهی غیر سینمایی در هند نام ایران با سینمای کیارستمی گره خورد و جمعیت به احترام سینمای ایران ایستادند، متوجه شدم کیارستمی چه جایگاه رفیعی برای ما ساخته است. در مقیاس تاریخی، دستاوردهای کیارستمی برای سینمای ایران بیاندازه است. او راه را برای دیگران هموار کرد و به ما اعتبار داد.
دراشکار با قدردانی از زحمات علیرضا خلیقوردی در ساخت این مستند به فضای دوقطبی تعیین کننده تحلیل مرگ کیارستمی پرداخت و گفت: ساخت این فیلم در فضای فعلی اصلا کار ساده ای نیست. ما در کشوری زندگی می کنیم که خلق چنین اثری شجاعت می خواهد. زیرا از یک سو با جریانی مواجه هستید که از ابتدا به خطای پزشکی معتقد بوده اند و از سوی دیگر با گروهی که بر مرگ طبیعی اصرار دارند. در این شرایط استرس زا جمع آوری مستندات و روایت ها و ساخت این فیلم بسیار سخت است.
علیرضا خلیقوردی کارگردان این مستند در پاسخ به پرسش رضا درسکار درباره سختی های تولید این اثر و روند متقاعد کردن چهره های مهم برای حضور مقابل دوربین، از روند سخت و طولانی آن صحبت کرد.
خلیقوردی، دکتر وی در تشریح سختی های رسیدن به احمد میر (پزشک کیارستمی) گفت: در مقطعی خبرهایی منتشر شد مبنی بر اینکه آقای رئیسیان قصد دارد مستندی از این ماجرا بسازد، اما متوجه شدم که این پروژه به نتیجه نرسید. پس از آن دکتر جستجوی من برای مصاحبه با میر آغاز شد. او به شدت با این کار مخالف بود و این روند رفت و برگشتی از تماس و تماس تقریباً سه سال به طول انجامید.
وی همچنین افزود: نگرانی دکتر میر تا حدودی قابل درک بود; او گفت من از خانوادهای هستم که پایهگذار جراحی در ایران بودهاند و نمیخواهم این مستند برایم دردسر یا سوءتفاهم ایجاد کند. اما در نهایت پس از اینکه خشم اولیه عمومی تا حدودی فروکش کرد، حاضر شد جلوی دوربین ظاهر شود. البته تاکید کردم که آنها مسئول محتوای اظهاراتشان هستند و من فقط مسئولیت ضبط این اظهارات را بر عهده دارم.
کارگردان این مستند با اشاره به زمان اجرای پروژه ادامه داد: دکتر سه سال طول کشید تا خود میر را قانع کند اما دکتر حضور شخصیت های دیگری مانند ناصری و دیگران به راحتی محقق شد. علاوه بر این موضوع، جنگهای منطقهای و مرگ غمانگیز تدوینگر فیلم، میراب اقدمبیگ، باعث شد که کل پروسه از ابتدا تا انتها تقریباً پنج سال طول بکشد.
خلیقوردی دیدگاه فیلم درباره مرگ کیارستمی را اینگونه توضیح داد: معمولاً مستندهای شخصیت محور از زوایای مختلف به این موضوع می پردازند، اما در این پژوهش به گفتگو با پزشکان پرداختم. نکته جالب و شاید عجیب فیلم این است که گویی همه متهمان این پرونده از وزیر وقت گرفته تا رده های پایین در این فیلم حضور دارند و هر کدام از منظر خود به ماجرا نگاه می کنند.
علیرضا خلیقوردی در ادامه اظهارات خود به نقش بهمن کیارستمی، پسر عباس کیارستمی در روند تولید این مستند پرداخت و اعلام کرد که بدون قید و شرط همکاری کرده است، هرچند می خواهد سکوت کند.
خلیقوردی درباره مواجهه اش با بهمن کیارستمی گفت: وقتی با بهمن کیارستمی صحبت کردم، او به صراحت گفت ترجیح می دهد در این مورد جلوی دوربین صحبت نکند. زیرا بازخوانی آن خاطرات او را به یاد روزهای دردناک و سخت فوت پدر می انداخت. او بر این باور بود که هرچه می خواهد بگوید در اسناد و آرشیو است. اما او از کمک دریغ نکرد. بهمن کیارستمی علیرغم عدم تمایل به انجام مصاحبه تصویری، تمام مطالب موجود از جمله عکس، فایل صوتی، مصاحبه های قبلی و فیلم را صمیمانه در اختیار من گذاشت.
او معتقد بود که حرف هایش در این آرشیوها محفوظ است و به این ترتیب مسیر تولید فیلم با دسترسی به این منابع ارزشمند هموار شد.
علیرضا رئیسیان در بخشی دیگر از تحلیل خود از وضعیت پزشکی عباس کیارستمی معتقد است که نمی توان تنها عاملی را علت مصدومیت دانست، چند اتفاق نادر دست به دست هم می دهند. رئیسیان با پرداختن به پیچیدگی این پرونده گفت: در وقوع قصور پزشکی شکی نیست اما بدشانسی و نوعی سرنوشت نامطلوب به آن قصور افزوده شد. همانطور که پزشک فرانسوی در فیلم بیان می کند، احتمال وقوع چنین زنجیره ای از اتفاقات شاید یک در میلیون باشد. اینها اتفاقات بسیار عجیبی بود که همزمان اتفاق می افتاد.
وی در ادامه به ویژگی های فردی کیارستمی اشاره کرد و افزود: آقای کیارستمی علیرغم صبوری که داشتند در درون بسیار ناآرام بودند. با دیدن فیلم ها و عکس های آن دوران می توانید این ناآرامی را احساس کنید. او از نظر بدنی بسیار قوی بود. یادم می آید گاهی 17 ساعت مستقیم به سفر می رفت تا با گشت مخصوصش جایی پیدا کند. برای چنین آدم پویایی، تحمل چنین شرایطی جزئی از سختی داستان بود.
رئیسیان با انتقاد از ادعای دکتر در این مستند گفت: در فیلم دکتر می بینیم که میر می گوید اهمال کاری 10 درصد است اما قبول این رقم واقعا سخت است. روایات دیگر ابعاد مختلفی را بیان می کنند. با این حال، من معتقدم که همیشه نیاز و تقاضا برای ردیابی و ثبت جنبه های مخفی زندگی و مرگ بزرگان وجود دارد. چه اتفاقی برای چهره های ماندگار در سراسر جهان می افتد؟
243
گردآوری شده از رسانه خبر آنلاین