انتخابتو، در سال های اخیر نگاه مردم به سلامتی فراتر از درمان بیماری ها و به سمت پیشگیری و ارتقای کیفیت زندگی رفته است، در حالی که تغذیه و محصولات مرتبط با سلامت بیش از گذشته توجه افراد را به خود جلب کرده است و بسیاری از افراد با استفاده از راهکارهای مختلف سعی در بهبود عملکرد بدن خود دارند.
همزمان با افزایش آگاهی عمومی نسبت به نقش تغذیه در حفظ سلامتی، بازار انواع مکمل های غذایی رشد چشمگیری داشته است و قفسه داروخانه ها و فروشگاه های سلامت مملو از محصولاتی است که با وعده هایی مانند افزایش انرژی، تقویت سیستم ایمنی، افزایش عملکرد ورزشی و یا حفظ جوانی به مصرف کنندگان عرضه می شود.
شیوع سبک زندگی پرمشغله و تغییر در عادات غذایی از دیگر عواملی است که تمایل به مصرف مکمل ها را افزایش می دهد. در حالی که بسیاری از مردم فکر می کنند که این محصولات می توانند کمبودهای تغذیه ای احتمالی را جبران کنند و راهی سریع برای دستیابی به سلامتی بهتر باشند، واقعیت پیچیده تر از این تصور عمومی است.
شکاف بین استفاده گسترده از مکمل ها و دانش علمی در مورد نحوه استفاده صحیح از آنها
رضا امانی، متخصص تغذیه، متخصص تغذیه بالینی و استاد دانشگاه وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه مکمل های غذایی در سال های اخیر به یکی از پرمصرف ترین و در عین حال بحث برانگیزترین موضوعات در حوزه سلامت و تغذیه تبدیل شده است، اظهار کرد: امروزه تقریباً غیرممکن است خانواده ای را پیدا کنید که از انواع مکمل ها، ویتامین ها، مواد معدنی، محصولات تقویتی یا فرآورده هایی به نام چربی سوز چیزی نشنیده باشد.
وی با بیان اینکه توسعه بازار مکمل ها، گسترش تبلیغات در رسانه ها و شبکه های اجتماعی و همچنین افزایش توجه مردم به مسائل بهداشتی باعث شده تا میزان مصرف این محصولات افزایش چشمگیری داشته باشد، افزود: با این حال یکی از مهم ترین چالش ها در این زمینه فاصله بین استفاده گسترده از مکمل ها و دانش علمی در مورد نحوه مصرف صحیح آنها است.
متخصص تغذیه، کارشناس تغذیه بالینی و استاد دانشگاه با بیان اینکه وقتی از مکمل های غذایی صحبت می کنیم، در واقع از دنیای بسیار گسترده و متنوعی صحبت می کنیم، تصریح کرد: مکمل ها تنها به چند قرص ویتامین یا چند ماده معدنی محدود نمی شوند، بلکه شامل طیف گسترده ای از ترکیبات مختلف هستند که هر کدام ممکن است کاربرد، فواید، محدودیت ها و حتی عوارض منحصر به فرد خود را داشته باشند.
مکمل ها؛ طیف گسترده ای از ترکیبات مختلف
امانی با بیان اینکه برخی از این مکمل ها از مواد مغذی تشکیل شده است، ادامه داد: این مواد مغذی شامل پروتئین ها، اسیدهای آمینه، ویتامین ها و املاح معدنی است که بدن انسان برای انجام فعالیت های طبیعی خود به آنها نیاز دارد و این ترکیبات نقش مهمی در رشد، ترمیم بافت، تولید انرژی، عملکرد سیستم ایمنی و بسیاری از فرآیندهای حیاتی بدن دارند.
وی با بیان اینکه در کنار این گروه دسته دیگری از مکمل ها وجود دارند که جزء مواد مغذی محسوب نمی شوند، اما به دلیل اثرات فیزیولوژیکی و درمانی خاص مورد استفاده قرار می گیرند، اظهار کرد: به عنوان مثال کافئین که امروزه در بسیاری از مکمل های ورزشی استفاده می شود، جزء مواد مغذی محسوب نمی شود، اما می تواند بر عملکرد بدنی و توانایی های ورزشی تأثیر بگذارد.
این متخصص تغذیه، کارشناس تغذیه بالینی و استاد دانشگاه افزود: برخی از آنتی اکسیدان های شناخته شده مانند کوآنزیم Q10 یا CoQ10 و همچنین ترکیباتی مانند لوتئین اگرچه جزو مواد مغذی ضروری بدن نیستند، اما به دلیل نقش مهمی که در محافظت از سلول ها، سلامت قلب و عروق و یا سلامت چشم دارند، جایگاه ویژه ای در بین مکمل ها پیدا کرده اند.
اگرچه مکمل های غذایی در شرایط خاص می توانند نقش فعالی در تامین نیازهای بدن داشته باشند، اما مصرف آن ها بدون دانش کافی و بدون مشورت با متخصصان ممکن است نتایج مطلوبی را به همراه نداشته باشد و از این رو داشتن اطلاعاتی در مورد ماهیت، کاربرد و محدودیت های این محصولات بسیار مهم است.
نکته مهم این است که مکمل ها محصولاتی در گروه یکسان و محدود نیستند، بلکه حاوی طیف وسیعی از ترکیبات هستند، از ویتامین ها و مواد معدنی گرفته تا ترکیبات گیاهی، از آنتی اکسیدان ها تا موادی که بر عملکرد فیزیولوژیکی بدن تاثیر می گذارند و هر کدام از این فرآورده ها اهداف و عملکردهای متفاوتی دارند و نمی توان برای همه آنها نسخه واحدی داشت.
با توجه به استفاده گسترده از تبلیغات و دسترسی آسان به انواع مکمل ها، نیاز به ارائه اطلاعات علمی و دقیق بیش از پیش احساس می شود. اطلاعات دقیق در مورد این محصولات و آگاهی از موارد استفاده، مزایا و خطرات احتمالی آنها می تواند به مردم کمک کند تا انتخاب های آگاهانه تری در مورد محافظت از سلامت خود داشته باشند.