انتخابتو، هوایی که هر روز تنفس می کنیم ناخودآگاه بخشی از سلامتی ما را تشکیل می دهد و به همین دلیل وقتی کیفیت هوا کاهش می یابد، این موضوع دیگر یک معضل زیست محیطی نیست و به موضوعی تبدیل می شود که مستقیماً به سلامت عمومی مربوط می شود. افزایش آلاینده ها می تواند بدن را در معرض ترکیبی از ذرات و موادی قرار دهد که اثرات آنها تنها بر روی سیستم تنفسی باقی نمی ماند و می تواند بر سلامت اندام ها و سیستم های مختلف تأثیر بگذارد.
در میان آلاینده‌های هوا، ذرات معلق ریز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند، زیرا اندازه کوچک آنها به آنها اجازه می‌دهد تا به قسمت‌های عمیق ریه نفوذ کنند. در برخی موارد، این ذرات می توانند از موانع طبیعی سیستم تنفسی عبور کرده و وارد جریان خون شوند. موضوعی که لزوم توجه به آلودگی هوا را از نظر سلامت قلب و عروق و سایر عملکردهای حیاتی بدن دو چندان می کند، بنابراین کاهش قرار گرفتن در معرض هوای آلوده باید به عنوان بخشی از مراقبت های روزانه در دوره های آلودگی مورد توجه قرار گیرد.
اما همه مردم به یک اندازه در برابر پیامدهای آلودگی هوا آسیب پذیر نیستند. بدن کودکان در حال رشد است، افراد مسن ممکن است بیماری های زمینه ای بیشتری داشته باشند و افراد مبتلا به آسم، بیماری های ریوی یا قلبی ممکن است آسیب پذیرتر باشند. مادران باردار از جمله گروه هایی هستند که باید به مدت زمان بیرون ماندن در روزهای کثیف و کیفیت محیطی که در آن زندگی می کنند توجه بیشتری داشته باشند.
در چنین مواردی، توجه به سلامتی تنها به ماندن در خانه خلاصه نمی شود. کیفیت هوای این منطقه بسته نیز مهم است. اگر هوای بیرون آلوده باشد، اما آلودگی داخل خانه با سیگار، بخور یا سایر منابع دودزا بیشتر باشد، هدف از پناه گرفتن در محیط سرپوشیده عملا کاهش می یابد و بنابراین مدیریت ترافیک، انتخاب محیط مناسب برای فعالیت کودکان و توجه به هوای بیرون و داخل خانه به طور همزمان از مجموعه های رفتاری ضروری محسوب می شود.
روزهای آلوده و زنگ خطر برای گروه های حساس
پژمان عقدک، پزشک و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان وی با بیان اینکه آلودگی هوا یکی از مهم ترین عوامل خطر محیطی برای سلامت انسان است و می تواند قسمت های مختلف بدن را تحت تاثیر قرار دهد، گفت: اثرات آلودگی هوا تنها محدود به سیستم تنفسی نیست، بلکه می تواند قلب و عروق و حتی عملکرد مغز را نیز تحت تاثیر قرار دهد. ذرات معلق بسیار کوچک در هوای آلوده می توانند به قسمت های عمیق ریه ها نفوذ کرده و در برخی موارد با جریان خون مخلوط شوند و پیامدهای منفی مختلفی برای سلامتی ایجاد کنند.
وی با بیان اینکه کاهش مواجهه با هوای آلوده به ویژه در روزهایی که کیفیت هوا منفی است بسیار مهم است، گفت: در روزهایی که میزان آلودگی هوا افزایش می یابد، همه مردم باید تا حد امکان تماس خود را با هوای آلوده کاهش دهند، اما برخی از گروه ها حساس تر و آسیب پذیرتر هستند.
پزشک و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گفت: کودکان، سالمندان، مادران باردار، مبتلایان به بیماری های قلبی، ریوی، آسم و سایر مشکلات تنفسی نیاز به مراقبت بیشتری دارند. توصیه اصلی برای عموم مردم این است که در روزهای کثیف از بیرون رفتن بی مورد از خانه و پرسه زدن در شهر خودداری کنند.
چگونه از خود در برابر آلودگی هوا محافظت کنیم؟
آغدک با بیان اینکه اگر فردی به هر دلیلی مجبور به خروج از منزل است بهتر است تا حد امکان زمان بیرون از منزل را کاهش داده و از مکان های شلوغ و شلوغ دوری کند، ادامه داد: در محیط خانه در هنگام آلودگی باید درها و پنجره ها را بسته نگه داشت و از باز و بسته شدن بی مورد خودداری کرد و از هرگونه حرکتی که باعث افزایش آلودگی هوا می شود خودداری شود.
به عنوان مثال، استفاده از تنباکو و قلیان، سوزاندن بخور و مواردی از این دست می تواند کیفیت هوای داخل خانه را کاهش دهد و در شرایطی که هوای بیرون نیز آلوده است، فشار بیشتری بر سلامت دستگاه تنفسی وارد کند. با توجه به اینکه کودکان جزو گروه های حساس به آلودگی هوا هستند، بهتر است در روزهای کثیف حضور کودکان در فضای باز را محدود کرده و از بازی و فعالیت های ورزشی در فضای باز کاسته شود.
پزشک و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان افزود: والدین باید به ویژه از بازی کودکان در خیابان های با ترافیک سنگین جلوگیری کنند و در صورت امکان بهتر است کودکان در محیط های بسته با هوای خوب و تهویه مناسب اقامت کنند. در دوره هایی که آلودگی به اوج خود می رسد، پنجره ها باید بسته شوند تا از ورود آلودگی هوای بیرون به داخل جلوگیری شود.
آلودگی هوا موضوعی نیست که فقط با مشاهده آسمان خاکستری یا احساس سنگینی هوا بتوان آن را ارزیابی کرد. بخش قابل توجهی از پیامدهای آن در بدن و در طول زمان رخ می دهد. از سیستم تنفسی گرفته تا سیستم قلبی عروقی، قرار گرفتن در معرض آلاینده ها می تواند تأثیر منفی بر سلامت داشته باشد و نیاز به کاهش قرار گرفتن در معرض هوای آلوده را در اولویت سلامت قرار دهد.
تغییر برخی عادات روزانه در روزهایی که شاخص آلودگی افزایش می یابد می تواند میزان قرار گرفتن افراد در معرض آلاینده ها را کاهش دهد. کاهش سفرهای غیر ضروری، کوتاه کردن زمان گذراندن در خارج از منزل و دوری از خیابان های شلوغ اقدامات ساده اما مهمی هستند. اقداماتی که برای کودکان، سالمندان، مادران باردار و افراد مبتلا به بیماری های قلبی و تنفسی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
در این میان، کودکان نیاز به مراقبت ویژه دارند، زیرا فعالیت بدنی و بازی در فضای باز می تواند سرعت تنفس و در نتیجه میزان ورود آلاینده ها به دستگاه تنفسی را افزایش دهد. فراهم کردن محیطی با آلودگی کم و مناسب برای بازی و فعالیت، به ویژه در ساعات اوج آلودگی، ممکن است جایگزین مناسب تری برای قرار گرفتن در نزدیکی خیابان ها و مناطق شلوغ باشد و والدین نقش مهمی در مدیریت این شرایط دارند.
از طرفی خانه باید به محیطی با هوای سالم تا حد امکان تبدیل شود. بسته نگه داشتن پنجره ها در دوره هایی که آلودگی به اوج خود می رسد، پرهیز از مصرف دخانیات و قلیان، پرهیز از دود در فضاهای داخلی و اطمینان از تهویه مناسب، همگی بخشی از مراقبت های اساسی امروزی هستند. آلودگی هوا ممکن است خارج از کنترل فرد باشد، اما کاهش قرار گرفتن در معرض و محافظت بیشتر از اعضای آسیب پذیر خانواده تصمیماتی است که می توان با آگاهی و دقت بیشتری اتخاذ کرد.