به گزارش انتخابتو: در حالی که مراسم روز ملی بوم گردی در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار شد، ادبیات راهنمای سخنرانی ها نشان از تغییر اساسی در نگاه کلان این مدیریت به روستا و توسعه داشت. برخلاف سالهای گذشته که توسعه روستایی به راهسازی و حمل و نقل لولههای آب و گاز محدود میشد، در این نشست اکوتوریسم بهعنوان مفهومی چند بعدی که ابعاد اقتصادی، اجتماعی، روانی و حتی امنیتی را در بر میگیرد، معرفی شد. در این نشست گردشگری نه به عنوان یک صنعت لوکس بلکه به عنوان «قلب تپنده هویت ایرانی» و راهکاری برای عبور از بحران های اجتماعی معاصر مطرح شد.
اکوتوریسم و وحدت در یک انبوه؛ نظر وزیر میراث فرهنگی
سیدرضا صالحی امیری وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سخنان خود را با محوریت «ایران بزرگ» آغاز کرد. وی با تاکید بر اینکه ظرفیت های تاریخی ایران متعلق به همه ایرانیان است، بوم گردی را بستری برای غرور ملی دانست. صالحی امیری با توجه به تنوع قومیتی در استانهایی مانند کردستان، سیستان و بلوچستان، لرستان، خوزستان و مناطقی که ترکمنها زندگی میکنند، تصریح کرد: این تکثر نه تنها یک تهدید نیست، بلکه باعث تقویت وحدت ملی زیر چتر وحدت ایران میشود.
وی با ابراز نگرانی از موج مهاجرت از روستا به شهر، راهبرد دولت بهداشت را برگرداندن روستا به جایگاه واقعی خود عنوان کرد. به گفته وی، «هر روستا یک بوم گردی است» فقط یک شعار اقتصادی برای ایجاد اشتغال نیست، بلکه تلاشی برای احیای زندگی واقعی و فرهنگ ایران زمین است. وی تاکید کرد که محصول نهایی اکوتوریسم باید به “یکپارچگی ملی” منجر شود. زیرا در زندگی مسالمت آمیز روستایی، اختلافات به جای تضاد، وسیله ای برای دستیابی به اهداف مشترک می شود.
انتقاد از توسعه ساختمان محور; دیدگاه معاونت توسعه روستایی
عبدالکریم حسین زاده معاون توسعه روستایی و مناطق فقیر رئیس جمهور یکی از صمیمانه ترین سخنان این جلسه را ایراد کرد. وی با به چالش کشیدن دیدگاههای مرسوم، خاطرنشان کرد که برای سالهای متمادی اعتقاد بر این بود که توسعه به معنای ساخت بزرگراهها و ساختمانهای بلند است، در حالی که اعتقاد بر این بود که توسعه مفهومی فراتر از ساخت و ساز است. وی تاکید کرد: اگر “انگیزه ماندن” و “امید به آینده” در روستا وجود نداشته باشد، هیچ سازه سازندگی نمی تواند مانع از انحطاط جامعه روستایی شود.
حسین زاده با اشاره به شرایط سخت ناشی از تحریم ها و فشارهای خارجی، هشدار داد: اگر پیوند بین اکوتوریسم و وفاق اجتماعی تقویت نشود، جامعه با نابودی مواجه خواهد شد. وی تعریف جدیدی از محرومیت ارائه کرد و گفت: محرومیت از طریق پول و پروژه نیست، بلکه از طریق توانمندسازی اتفاق می افتد. او معتقد است که مردم روستا باید «راوی» و «برنامه ریز» آینده خود باشند، در حالی که دولت فقط باید نقش تسهیلگر را ایفا کند.
وعده بازگشت اینترنت؛ ابزاری برای بقای صنعت اکوتوریسم
یکی از نقاط عطف صحبت های معاون رئیس جمهور، دست زدن به موضوع محدودیت فضای مجازی بود. حسین زاده با شفافیت بی سابقه ای به تشریح ویرانی های ناشی از قطعی اینترنت در حوزه بوم گردی و صنایع دستی پرداخت. وی تاکید کرد: اینترنت ابزار کار و ارتباط است و محدودیت های کنونی فشار زیادی بر فعالان این بخش وارد کرده است و برخلاف کسانی که می گویند اینترنت به شرایط گذشته باز نمی گردد، ما به مردم اعتماد داریم و با دستورات صریح رئیس جمهور اینترنت به حالت سابق باز خواهد گشت و این سخنان با استقبال فعالان صنفی مواجه شد، چرا که بخش بزرگی از بسترهای اسکان روستایی از طریق بازاریابی اینترنتی و اسکان کتاب های روستایی انجام می شود.
اکوتوریسم به عنوان یک پناهگاه روانی تحلیل فرهنگی علی ربیعی
علی ربیعی، رئیس انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطی ایران از منظر دیگری به این موضوع نگاه کرد. وی اکوتوریسم را پاسخی به «تنهایی انسان معاصر» و تغییر سبک زندگی دانست. ربیعی معتقد است امروزه مردم بیش از هر زمان دیگری به دنبال ارتباط ساده، دوستانه و بازگشت به اصل خود هستند. وی هشدار داد که اگر بوم گردی را صرفاً به «اقامتگاه» تقلیل دهیم، این اقامتگاه ها به مسافرخانه های بی روح تبدیل می شوند. ماهیت اکوتوریسم «ایجاد تجربه» و «زندگی واقعی» است. وی با ذکر کشورهایی مانند کاستاریکا و نپال به عنوان نمونه، تاکید کرد که بوم گردی می تواند نیروی محرکه ای برای اقتصادهای محلی و مشارکت زنان باشد به شرط اینکه زیرساخت ها و آموزش بهبود یابد.
موانع بوروکراتیک و چالش های نظارتی؛ فریاد بخش خصوصی
یاور عبیری، رئیس انجمن های صنفی اقامتگاه های بوم گردی، مشکلات عینی و تضعیف کننده فعالان این حوزه را بر خلاف دیدگاه نظری مسئولان بیان کرد. وی ضمن انتقاد از هفتخوان رستم برای اخذ مجوز به پارادوکس مقررات در این شعبه اشاره کرد. عبیری با انتقاد گفت: صدور مجوز قانونی تازه شروع مشکلات ماست، از جریمه گرفته تا اداره بهداشت، اماکن و نصب دوربین های امنیتی، سوال اینجاست که کدام خانواده حاضر است در اقامتگاهی که احساس می کند تحت نظارت و کنترل دائمی است استراحت کند؟
وی خاطرنشان کرد: چنین کنترل شدیدی توسط واحدهای مجاز در حالی صورت می گیرد که مراکز غیرمجاز بدون مشکل و نظارت فعالیت می کنند. عبیری راه حل را «رفع بوروکراسی از داخل وزارتخانه» و «انتقال اختیارات به اتحادیه ها» توصیف کرد و تاکید کرد: دولت باید بخشی از وظایف خود از قبیل آموزش، درجه بندی و صدور مجوز را به جامعه بوم گردی واگذار کند.
عدالت منطقه ای و ظرفیت های دفاعی؛ نمای مدیریتی
انوشیروان محسنی بندپی، معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی و روزبه کردونی، سرپرست حوزه وزارتی نیز در سخنانی به جنبه های راهبردی اکوتوریسم اشاره کردند. محسنی بندپی با بیان اینکه گردشگری یک «ظرفیت دفاعی» است که با تقویت انسجام اجتماعی و حضور مردم در مناطق مختلف مرزی و روستایی، امنیت ملی را تقویت می کند، تصریح کرد: روزبه کردونی نیز بر ضرورت تبدیل اکوتوریسم به «گفتمان مسلط» تأکید کرد و آن را وسیله ای برای تحقق «عدالت سرزمینی» دانست. این بدان معناست که ثروت و فرصت ها باید به دورافتاده ترین مناطق روستایی منتقل شوند، نه اینکه در شهرهای بزرگ متمرکز شوند.
حمایت از مشاغل خانوادگی و نقش زنان
زهرا بهروزآذر معاون زنان رئیس جمهور به جنبه های انسانی و خانوادگی اکوتورها پرداخت. وی گردشگری را یکی از موفق ترین الگوهای کسب و کارهای خانوادگی دانست که زنان در آن نقش محوری داشتند. دکتر با تاکید بر عدالت محوری مزیکیان، قول داد که دولت برای رفع موانع قانونی فعالان این حوزه تلاش کند تا صدای آنها بدون سانسور به گوش سیاستگذاران برسد.
چشم انداز آینده
نشست روز ملی اکوتوریسم نشان داد که فدرالیسم بین نهاد دولتی و بخش خصوصی برای استفاده از ظرفیت روستاها ایجاد شده است. اما شکاف بین «گفتوگوهای امیدوارکننده» و «واقعیتهای سخت اداری و زیرساختی» آشکار است. تحقق وعده بازگشت اینترنت، کاهش تجاوزات نظارتی به حریم خصوصی مسافران و تفویض اختیارات به سازمان ها، سه آزمون بزرگ دولت چهاردهم در این حوزه خواهد بود. در صورت رفع این موانع، اکوتوریسم می تواند به عنوان «حافظ میراث ناملموس ایران» و محرک توسعه متوازن فراتر از بخش خدمات عمل کند. در غیر این صورت با تشدید مهاجرت و بدتر شدن زیرساخت ها، فرصت طلایی «پنجره جمعیتی» و ظرفیت روستایی از بین خواهد رفت.
۲۳۳۲۳۳
گردآوری شده از رسانه خبر آنلاین