آینده– مرکز آمار ایران نرخ بیکاری زمستان 1404 را 7.6 درصد اعلام کرد. رقمی که در ظاهر نشان از کاهش بیکاری دارد اما در عین حال تصویر متفاوتی از بازار کار به چشم می خورد.
به گزارش فردا؛ در دو ماه گذشته 191 هزار نفر برای بیمه بیکاری ثبت نام کردند که برآوردها نشان می دهد بین 197 هزار تا 202 هزار نفر بیکار شدند و جمعیت بیکار با افزایش 810 هزار نفری به بالای 40 میلیون نفر رسید. یکی از بسترهای کاریابی اعلام کرد که تنها در یک روز 318 هزار رزومه ثبت شده است.
این تناقض آماری این سوال را مطرح می کند که آیا کاهش نرخ بیکاری به دلیل ایجاد مشاغل جدید است یا خروج بخشی از مردم از بازار کار؟ یک کارشناس حوزه کار و اشتغال در گفتگو با انتخابتو به این سوال پاسخ داد.
چرا نرخ بیکاری 7.6 درصدی قابل توجیه نیست؟
حمید حاج اسماعیلی کارشناس حوزه کار و اشتغال در دیدار با انتخابتو گفت: وی نرخ بیکاری 7.6 درصدی اعلام شده از سوی مرکز آمار را شاخصی جدی و موثر ارزیابی کرد.
وی ادامه داد: ما در شرایط جنگ و بحران اقتصادی هستیم، بنابراین کاهش نرخ بیکاری چندان مهم نیست، زیرا محدودیتهای جدی برای ایجاد انگیزه برای ورود به بازار کار وجود دارد، در گذشته با نرخ بیکاری مرکز آمار مشکل داشتیم، وقتی جمعیت فعال مشارکت اقتصادی گروههای خاصی مانند زنان به درستی تعریف نشده باشد، نرخ بیکاری گروههای اقتصادی به میزان قابل توجهی کاهش مییابد. نرخ بیکاری نیز با کاهش جدی مواجه خواهد شد.»
28 هزار نفر در فولاد بیکار شدند
وی افزود: بیش از 28 هزار نفر در فولاد مبارکه که هدف مستقیم حملات هوایی بود، کار می کردند، کارخانه های بزرگ پتروشیمی نیز مورد حمله قرار گرفتند و کارگران زیادی در آنجا مشغول به کار بودند که اکنون بیکار شده اند، با توجه به این شرایط، همین افراد متقاضی بیمه بیکاری هستند.
حاج اسماعیلی افزود: بنابراین نرخ بیکاری فعلی با توجه به محدودیت های جدی که برای امنیت و حصر و محدودیت های بازار کار وجود دارد کاهش می یابد و به نظر من در شرایط فعلی کشور، نرخ بیکاری یکی از شاخص هایی است که قابل استناد نیست.
وی در ادامه انتقادات خود از مرکز آمار گفت: پیش از این انتقاداتی به مرکز آمار در خصوص نرخ بیکاری وجود داشت چرا که در چند سال اخیر نرخ بیکاری مدام در حال کاهش بوده است، اما تغییر محسوسی در جمعیت فعال مشاهده نشده است و در چند سال اخیر تورم بالای 40 درصد بوده است و در چنین شرایطی در شرایطی که مردم گران هستند، در شرایط گرانی قرار دارند. انگیزه ورود به بازار کار و حتی اشتغال به شغل دوم در حال افزایش است.
به میزان مشارکت زنان توجه کنید
پایین بودن نرخ مشارکت زنان در این مورد نشان دهنده ارزیابی غیراستاندارد ما از اشتغال زنان است. وقتی فکر می کنیم این نرخ کم است، جمعیت فعال ما نیز به همین نسبت کاهش می یابد و در نتیجه نرخ بیکاری کاهش می یابد و تک رقمی می شود.
حاج اسماعیلی همچنین با اشاره به نقش پررنگتر زنان در مشارکت اقتصادی گفت: تحقیقات اجتماعی در سه دهه اخیر نشان داده است که زنان سنتیتر و خانهدار هستند و سرپرست خانوار از آنها حمایت مالی میکند و از دو دهه پیش تحت تأثیر سبک زندگی مدرن و شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، زنان انگیزه بیشتری برای کار پیدا کردند. زنان بیشتری را مجبور به ورود به محیط کار کردند.
دو گروه مهم کنار میروند
در بین فارغ التحصیلان هم چنین مشکلی دیده می شود، ما نتوانستیم شغل را بر اساس دانش، تحصیلات و علایقشان تعریف کنیم، حتی نمی توانستیم رشته های دانشگاهی را بر اساس نیاز کشور تعریف کنیم، این تناقضات به تدریج بیکاری فارغ التحصیلان را افزایش داد، به این ترتیب در 10 سال گذشته 40 درصد بیکاران همان فارغ التحصیلان دانشگاه بودند.
حک اسماعیلی با اشاره به گروهی دیگر و همچنین جمعیت فارغ التحصیلان ادامه داد: این مشکلات در حوزه جوانان نیز دیده می شود، وقتی شغل متناسب با ایده و رویکرد جوانان ایجاد نکنیم، طبیعتاً در آمار از بین می روند، جوانان به مشاغل خاصی مانند کار در بسترهای اینترنتی علاقه مند می شوند، وقتی فرصت ها و زیرساخت های این گونه مشاغل باعث می شود که این مشاغل محدودیت های اجتماعی را تحمیل نکنند و حتی زمانی که آنها را از بین ببریم. این گروه از جوانان نیز به دلایلی علاقهمند نیستند.
وی ادامه داد: قشر جوان و به خصوص فارغ التحصیلان علاقه مند به مشاغل معتبر اجتماعی هستند، اگر به آنها مشاغل معتبر و قابل احترام اجتماعی را پیشنهاد دهیم که مناسب مهارت و تحصیلات آنها نیست، آن را نمی پذیرند و در چنین شرایطی فارغ التحصیلان دو راه دارند: یا به سراغ بیکاری بروند یا به عنوان کارگزار، دلال و… کار کنند.
راه حل بحران بیکاری چیست؟
کارشناس اشتغال گفت: برای غلبه بر معضل افزایش بیکاری ابتدا باید در سیاست کلان کشور تغییری ایجاد شود، در حال حاضر جنگ تاثیر انکارناپذیری بر بازار کار دارد و بزرگترین عامل بیکاری محسوب می شود و اگرچه در آتش بس هستیم، اما همچنان تهدیدات و تهدیدات امنیتی جدی وجود دارد و سایه جنگ عملی بر روی کشور سایه افکنده است. بنابراین، اول از همه باید سایه جنگ از کشور برداشته شود.
وی ادامه داد: دومین موضوع پس از جنگ بازگشت آرامش و ثبات به کشور است، بنگاه های اقتصادی در شرایط ناآرامی فرصت کار درست و بهره وری بالایی ندارند، حتی قبل از جنگ نیز حوادث امنیتی در کشور داشتیم که باعث نگرانی شد.
حاج اسماعیلی ادامه داد: ثبات اقتصادی موضوع بسیار مهمی است، نوسانات نرخ ارز باید کنترل شود، قبل از جنگ شاهد بودیم که نرخ ارز چقدر بر بازار کار تاثیر گذاشته و در مقطعی تورم و گرانی حتی اعتراض بازاریان و بخشی از مردم را به دنبال داشت.
تورم قبل از جنگ 12 روزه بالا بود
وی ادامه داد: علاوه بر اینها، کاهش نرخ تورم نیز باید به طور جدی در دستور کار قرار گیرد، زمانی که تورم از حد معینی فراتر رود، بازار ناخودآگاه دچار رکود می شود، مشکلی که قبل از جنگ 12 روزه شاهد آن بودیم: تورم و رکود همزمان؛ یکی از اثرات رکود اقتصادی افزایش نرخ بیکاری است.
یک کارشناس حوزه کار و اشتغال در سخنان پایانی خود گفت: این عوامل ریسک سرمایه گذاری در بازار را افزایش داده است و انتظار برای راه اندازی کارخانه یا راه اندازی کسب و کار از سوی دولت راه حل تورم بالای اقتصادی نیست و ورود بخش خصوصی به بازار یک ضرورت است و تا زمانی که بخش خصوصی محور اصلی فعالیت های اقتصادی در ایران نباشد، مشارکت مردم با ریسک بالا نخواهد رفت. سرمایه گذاری در کشور باید کاهش یابد.»