بازار داغ فروش آنلاین دارو; آینده فروش آنلاین دارو چگونه است؟

انتخابتو، فروش آنلاین دارو در سال های اخیر به یکی از مهم ترین موضوعات سلامت و اقتصاد دیجیتال ایران تبدیل شده است. توسعه خدمات آنلاین و افزایش تقاضای مردم برای خدمات آفلاین از یک سو بر لزوم ورود داروخانه ها به فضای دیجیتال تاکید کرده است، از سوی دیگر حساسیت ها در خصوص اصالت داروها، نسخه ها، حفظ زنجیره تامین و سلامت بیماران باعث شده تا سیاست گذاران با احتیاط به این موضوع برخورد کنند.

در حالی که طی ماه های اخیر اخبار زیادی مبنی بر تعیین ضوابط جدید فروش اینترنتی دارو منتشر شده است، وضعیت حقوقی موضوع همچنان مورد توجه فعالان حوزه سلامت است.

فروش آنلاین دارو در ایران به کجا رسید؟

آخرین اخبار منتشر شده از سوی سازمان غذا و دارو نشان می دهد که موضوع فروش دارو از طریق اینترنت همچنان در مرحله ایجاد مکانیسم های بازنگری و اجرایی است. مسئولان این سازمان تاکید می کنند که فروش داروها به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت انسان با سایر کالاها تفاوت اساسی دارد و بدون کنترل دقیق نمی توان آن را به صورت گسترده در اینترنت توزیع کرد.

در این راستا، سعید مهرزادی رئیس دفتر رسیدگی و رسیدگی به شکایات سازمان غذا و داروسازمان غذا و دارو تا به امروز به هیچ وب سایت یا پلتفرم اینترنتی عمومی برای فروش دارو و مکمل مجوز نداده است.

این اظهارات نشان می دهد که برخلاف برخی تبلیغات در فضای مجازی، فروش رایگان دارو از طریق سایت ها و بسترهای عمومی همچنان مورد تایید سازمان غذا و دارو نیست.

چرا فروش آنلاین دارو یک موضوع حساس است؟

کارشناسان بهداشت بر این باورند که دارو یک محصول معمولی نیست و کوچکترین اشتباهی در نگهداری، حمل و یا عرضه آن می تواند سلامت مصرف کننده را به خطر بیندازد. در حالی که برخی از داروها نیاز به شرایط دمایی خاصی دارند، برخی دیگر فقط باید با تجویز پزشک و زیر نظر داروساز به بیمار تحویل داده شوند.

به همین دلیل سازمان غذا و دارو بارها نسبت به خرید دارو از منابع غیرمعتبر هشدار داده است. بر اساس بیانیه این سازمان، عرضه داروهای خارج از زنجیره رسمی داروخانه ممکن است زمینه ورود داروهای تقلبی، قاچاق و یا غیر استاندارد را فراهم کند.

مهرزادی گفت: تنها مرجع رسمی و مطمئن برای تهیه این محصولات مراجعه حضوری به داروخانه ها است.

تفاوت بین فروش آنلاین دارو و فروش آنلاین محصولات سلامت محور

یکی از ابهاماتی که در سال های اخیر به وجود آمده است، تفاوت بین فروش دارو و تهیه برخی از محصولات مرتبط با سلامت از طریق اینترنت است. در حال حاضر تعداد زیادی از داروخانه ها مجوز فعالیت در فضای مجازی برای فروش لوازم آرایشی، بهداشتی و برخی مکمل های دارای مجوز دریافت کرده اند، اما این مجوز به معنای مجوز فروش دارو نیست.

مقامات سازمان غذا و دارو تاکید کردند که مجوزهای فعلی فقط گروه منتخبی از محصولات سلامت محور را پوشش می دهد و این دارو همچنان تابع معیارهای جداگانه است.

اطلاعیه قرارداد جدید؛ گامی به سوی خدمات مدرن داروسازی

علاوه بر هشدارها درباره فروش غیرقانونی دارو، خبر مهم دیگری نیز اخیرا منتشر شد، مشاور فناوری اطلاعات سازمان غذا و دارو از ابلاغ توافقنامه جدید برای ارائه خدمات جدید در داروخانه ها خبر داد. طرحی که می تواند زیرساخت ورود داروخانه ها به فضای دیجیتال را به صورت گسترده تری فراهم کند.

رامین مقدم، مشاور فناوری اطلاعات سازمان غذا و دارووی گفت: در این زمینه 18 هزار داروخانه فعال در سراسر کشور به مراکز جدید ارائه خدمات الکترونیکی تبدیل خواهند شد.

وی همچنین تاکید کرد: این تحول با نظارت سازمان غذا و دارو انجام می شود و هدف آن توسعه خدمات الکترونیک در زنجیره تامین و توزیع دارویی است.

چالش های کلیدی فروش دارو به صورت آنلاین

راه اندازی فروش آنلاین دارو تنها به ایجاد وب سایت یا اپلیکیشن محدود نمی شود و کارشناسان به چند چالش کلیدی برای اجرای موفقیت آمیز این طرح اشاره می کنند:

حفظ اصالت دارو

یکی از دغدغه های اصلی جلوگیری از ورود داروهای تقلبی به چرخه توزیع است. در مدل های استاندارد جهانی، دارو از طریق سیستم های هوشمند از کارخانه تا مصرف کننده ردیابی می شود و امکان تقلب و قاچاق را به حداقل می رساند.

انطباق با زنجیره سرد

بخش قابل توجهی از داروها باید در دمای معینی نگهداری شوند. استفاده نادرست از این محصولات می تواند اثربخشی آنها را کاهش دهد و حتی سلامت بیمار را به خطر بیندازد. مطالعات بین المللی نیز اهمیت مدیریت صحیح زنجیره سرد در توزیع دارویی را تایید کرده است.

امنیت اطلاعات بیمار

از آنجایی که نسخه‌های پزشکی و اطلاعات دارویی افراد به عنوان داده‌های حساس در نظر گرفته می‌شوند، هر سیستم فروش آنلاین دارو باید استانداردهای بالایی از امنیت سایبری و حفاظت از داده‌ها داشته باشد.

کنترل کپی

برای بسیاری از داروها، بررسی نسخه و مشاوره با داروساز بخش مهمی از روند درمان است. نادیده گرفتن این مرحله ممکن است منجر به سوء استفاده از دارو یا تداخل دارویی شود.

نگرش انجمن داروسازان نسبت به فروش دارو از طریق اینترنت

انجمن داروسازان ایران نیز در ماه‌های اخیر بر لزوم ساماندهی فروش دارو از طریق اینترنت تاکید کرده است. مسئولان این انجمن معتقدند فناوری های جدید می تواند دسترسی مردم به خدمات دارویی را تسهیل کند اما این روند باید در چارچوب قانون و زیر نظر وزارت بهداشت انجام شود.

هادی احمدی، عضو هیئت مدیره انجمن داروسازان ایرانوی گفت: در این زمینه مواد مخدر یک محصول استراتژیک محسوب می شود و عرضه آن از طریق اینترنت باید تحت کنترل دقیق باشد.

وی همچنین هشدار داد که برخی از پلتفرم های اینترنتی که خارج از چارچوب قانونی فعالیت می کنند می توانند سلامت عمومی را تهدید کنند.

آینده فروش آنلاین دارو در ایران

لازم الاجرا شدن قرارداد جدید داروخانه ها، توسعه زیرساخت های الکترونیکی و تدوین مقررات نظارتی از جمله اقداماتی است که می تواند راه قانونی را برای فروش آنلاین دارو در آینده هموار کند. اگر زیرساخت های لازم برای تایید هویت بیمار، کنترل نسخه، نظارت بر حمل و نقل دارو و حفظ زنجیره تامین فراهم شود، فروش آنلاین دارو می تواند به تدریج وارد مرحله اجرا شود.

فروش آنلاین دارو همچنان یکی از مهمترین مسائل در حوزه سلامت دیجیتال است. آخرین مواضع سازمان غذا و دارو نشان می دهد که در حال حاضر هیچ مجوزی برای فروش عمومی دارو از طریق وب سایت ها و بسترهای اینترنتی صادر نمی شود و هرگونه عرضه دارو خارج از چارچوب های رسمی غیرقانونی تلقی می شود.

در عین حال، تدوین مقررات جدید و توسعه خدمات داروسازی جدید نشان می‌دهد که سیاست‌گذاران در تلاش برای ایجاد مدلی ایمن، شفاف و قابل ردیابی برای ارائه خدمات دارویی آنلاین هستند و آینده این بازار به میزان موفقیت در تضمین ایمنی دارویی، حفظ سلامت بیماران و ایجاد زیرساخت‌های نظارتی هوشمند بستگی دارد.