بعد از غذا خوردن چه چیزهایی را مسواک نزنیم؟

مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف برخی غذاها می تواند به مینای دندان آسیب برساند یا فواید خاص برخی غذاها را خنثی کند. در این مقاله به بررسی مواد غذایی می پردازیم که یا نیازی به مسواک زدن فوری ندارند و یا بهتر است بعد از مصرف مسواک زدن آنها به تعویق بیفتد.

بخش اول: مکانیسم اثر مواد مغذی بر روی دندان

1.1 PH غذا و تأثیر آن بر مینای دندان

یکی از مهم ترین عواملی که نیاز به مسواک زدن را تعیین می کند، pH مواد غذایی است. محیط دهان معمولاً دارای pH تقریباً 6.2 تا 7.6 است که کمی اسیدی تا خنثی است. وقتی غذاهای اسیدی مصرف می کنیم PH دهان کاهش می یابد و محیط اسیدی می شود. در این صورت مینای دندان نرم شده و مستعد آسیب می شود.
مسواک زدن بلافاصله پس از خوردن غذاهای اسیدی می تواند مینای دندان شما را فرسایش دهد. دندانپزشکان توصیه می کنند پس از مصرف غذاهای اسیدی حداقل 30 دقیقه تا یک ساعت صبر کنید و سپس دندان های خود را مسواک بزنید تا بزاق فرصتی برای خنثی کردن محیط اسیدی داشته باشد.

1.2 مواد غذایی تمیز کننده طبیعی

برخی از غذاها به دلیل بافت یا ترکیب خاص، اثر پاک کنندگی طبیعی روی دندان ها دارند. این مواد می توانند باقی مانده های مواد غذایی دیگر را از سطح دندان حذف کنند یا تولید بزاق را افزایش دهند که به تمیز کردن طبیعی دهان کمک می کند.

1.3 غذاهایی که پلاک دندان را کاهش می دهند

برخی از غذاها حاوی ترکیباتی هستند که از تشکیل پلاک دندانی جلوگیری می کنند یا باکتری های مضر دهان را کاهش می دهند. پس از مصرف این مواد نیازی به مسواک زدن بلافاصله ندارید زیرا خود این مواد اثر محافظتی دارند.

قسمت دوم: غذاهایی که بلافاصله پس از مصرف نیازی به مسواک زدن ندارند

2.1 میوه های ترد و فیبری

سیب: سیب به «مسواک طبیعی» معروف است. جویدن سیب ترشح بزاق را افزایش می دهد که اسیدهای دهان را خنثی می کند و ذرات غذا را از بین می برد. بافت فیبری سیب به تمیز کردن سطح دندان نیز کمک می کند. اگر بعد از خوردن سیب به مسواک دسترسی ندارید، می توانید مسواک زدن دندان های خود را به زمان مناسب تری موکول کنید.

هویج خام: هویج خام مانند سیب دارای بافتی سفت و فیبری است که به حذف پلاک از سطح دندان کمک می کند. هویج همچنین حاوی ویتامین A است که برای تقویت مینای دندان مفید است.

کرفس: جویدن کرفس مانند یک مسواک طبیعی عمل می کند. کرفس حاوی مقدار زیادی فیبر است که هنگام جویدن دندان‌ها را آسیاب و تمیز می‌کند. همچنین حاوی مقدار زیادی آب است که به شستشوی دهان کمک می کند.

2.2 محصولات لبنی

پنیر: پنیر یکی از بهترین مواد غذایی برای دندان است. پنیر PH دهان را بالا می برد و محیط اسیدی را خنثی می کند. همچنین حاوی کازئین و فسفوپپتیدهایی است که به بازسازی مینای دندان کمک می کند. کلسیم و فسفات موجود در پنیر نیز جایگزین مواد معدنی از دست رفته در دندان ها می شود.

ماست طبیعی: ماست طبیعی پروبیوتیک باعث افزایش باکتری های مفید در دهان و کاهش باکتری های ایجاد کننده حفره می شود. البته شایان ذکر است که ماست های طعم دار اغلب حاوی شکر اضافه شده هستند که تاثیر مثبت ماست را خنثی می کند.

شیر: شیر نیز مانند پنیر، محیط دهان را قلیایی تر می کند و اسیدها را خنثی می کند. کلسیم و فسفات موجود در شیر به تقویت مینای دندان کمک می کند.

2.3 آجیل و دانه ها

بادام: بادام حاوی کلسیم و پروتئین است و قند کمی دارد. جویدن بادام به تمیز کردن سطح دندان کمک می کند. بادام همچنین حاوی چربی های سالمی است که به حفظ سلامت لثه ها کمک می کند.

دانه های کنجد: دانه های کنجد به از بین بردن پلاک های دندانی کمک می کند و حاوی کلسیم است که دندان ها را تقویت می کند.

2.4 سبزیجات برگ دار

اسفناج: اسفناج و سایر سبزیجات دارای برگ تیره حاوی ترکیباتی هستند که یک لایه محافظ روی دندان ها تشکیل می دهند و از چسبیدن لکه ها به دندان جلوگیری می کنند. این سبزیجات همچنین منبع خوبی از کلسیم هستند.
کاهو: کاهو حاوی مقدار زیادی آب است و جویدن آن به تمیزی دندان ها کمک می کند.

2.5 نوشیدنی های ویژه

آب: بهترین نوشیدنی برای دندان آب است. نوشیدن آب پس از مصرف غذا به خروج مواد غذایی و اسیدهای باقی مانده از دهان کمک می کند. آب فلوراید (در مناطقی که آب فلورایددار در دسترس است) به تقویت مینای دندان نیز کمک می کند.

چای سبز: چای سبز حاوی پلی فنول هایی است که باکتری های عامل پوسیدگی دندان را کاهش می دهد. همچنین حاوی فلوراید طبیعی است. البته چای ممکن است دندان ها را لکه دار کند اما اثر ضد پوسیدگی آن مهم است.

قسمت 3: غذاهایی که باید با مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف اجتناب کنید

3.1 مرکبات و میوه های اسیدی

پرتقال، گریپ فروت، لیمو: این میوه ها بسیار اسیدی هستند و می توانند مینای دندان را نرم کنند. مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف باعث فرسایش مینای دندان می شود. پس از مصرف این میوه ها بهتر است دهان خود را با آب بشویید و حداقل 30 دقیقه صبر کنید و سپس دندان های خود را مسواک بزنید.

آناناس: آناناس همچنین حاوی اسیدهای قوی است که می تواند به مینای دندان آسیب برساند. مسواک زدن بلافاصله پس از خوردن آناناس توصیه نمی شود.

3.2 نوشابه های گازدار

نوشابه های گازدار (حتی رژیمی): همه نوشابه ها اسیدی هستند و PH پایینی دارند. مسواک زدن بلافاصله پس از نوشیدن نوشابه می تواند مینای دندان شما را فرسایش دهد.

آب میوه های صنعتی: این آب میوه ها اغلب اسیدی بوده و حاوی مقدار زیادی قند هستند. مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف می تواند مضر باشد.

نوشیدنی های ورزشی: این نوشیدنی ها نیز اغلب اسیدی هستند و می توانند به مینای دندان آسیب برسانند.

3.3 غذاهای حاوی سرکه

ترشی: ترشی ها به دلیل داشتن سرکه اسیدی هستند. مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف ترشی باعث آسیب به مینای دندان می شود.

سس های سالاد حاوی سرکه: این سس ها همچنین یک محیط اسیدی ایجاد می کنند و مسواک زدن فوری را نامناسب می کنند.

بخش 4: استراتژی های جایگزین برای مسواک زدن اضطراری

4.1 شستشوی دهان با آب

ساده ترین و موثرترین کار بعد از مصرف غذا، شستشوی دهان با آب است. این کار بقایای غذا و اسیدها را بدون آسیب رساندن به مینای دندان از دهان خارج می کند.

4.2 جویدن آدامس بدون قند

جویدن آدامس بدون قند به مدت 20 دقیقه بعد از غذا می تواند تولید بزاق را تا 10 برابر افزایش دهد. بزاق اسیدها را خنثی می کند، مواد معدنی را به دندان باز می گرداند و بقایای غذا را از بین می برد. آدامس های حاوی زایلیتول حتی اثر ضد پوسیدگی بیشتری دارند.

4.3 مصرف پنیر بعد از غذا

خوردن یک تکه کوچک پنیر بعد از غذا می تواند به خنثی کردن اسیدها و تامین مواد معدنی دندان کمک کند.

4.4 نخ دندان کشیدن

نخ دندان روش خوبی برای حذف ذرات غذا از بین دندان ها بدون خطر آسیب به مینای دندان است.

4.5 خوردن میوه های ترد در پایان غذا

خوردن یک تکه سیب یا هویج در پایان غذا می تواند به تمیزی دندان ها کمک کند.

قسمت 5: زمان بندی صحیح مسواک زدن

5.1 مسواک زدن قبل از صبحانه

برخی از دندانپزشکان توصیه می کنند قبل از صبحانه مسواک بزنید. این یک لایه محافظ فلوراید ایجاد می کند که از دندان ها در برابر اسیدهای صبحانه محافظت می کند. علاوه بر این باکتری های دهان که در شب تکثیر می شوند نیز از بین می روند.

5.2 انتظار پس از مصرف غذاهای اسیدی

حداقل 30 دقیقه تا یک ساعت بعد از خوردن غذاهای اسیدی قبل از مسواک زدن صبر کنید. در این بین می توانید دهان خود را با آب بشویید یا آدامس بدون قند بجوید.

5.3 اهمیت مسواک زدن در شب

مسواک زدن قبل از خواب مهمترین زمان مسواک زدن است زیرا ترشح بزاق در طول شب کاهش می یابد و دندان ها در معرض باکتری ها و اسیدها قرار می گیرند.

بخش ششم: ملاحظات ویژه

6.1 تفاوت های فردی

نیازهای دندانی هر فرد متفاوت است. افرادی که مستعد پوسیدگی دندان هستند، بیماری لثه دارند یا از بریس های ارتودنسی استفاده می کنند، ممکن است نیاز به مسواک زدن بیشتر داشته باشند.

6.2 اهمیت معاینات منظم دندانپزشکی

صرف نظر از رژیم غذایی و عادات مسواک زدن، معاینات منظم دندانپزشکی هر شش ماه یکبار ضروری است.

6.3 اثرات داروها

برخی از داروها باعث خشکی دهان می شوند که خطر پوسیدگی دندان را افزایش می دهد. در این موارد، مسواک زدن مکرر دندان ها یا استفاده از محصولات مرطوب کننده دهان ممکن است ضروری باشد.

راه حل

اگرچه مسواک زدن منظم بخش مهمی از بهداشت دهان و دندان است، زمان بندی نیز مهم است. پس از مصرف غذاهای اسیدی، برای جلوگیری از آسیب به مینای دندان باید بلافاصله از مسواک زدن خودداری شود. از سوی دیگر، برخی از غذاها مانند سیب، هویج، پنیر و آجیل دارای اثر پاک کنندگی یا محافظتی هستند که فورا نیاز به مسواک زدن را کاهش می دهد.

دانستن تاثیر مواد غذایی مختلف بر روی دندان ها و انطباق عادات بهداشتی دهان و دندان با این دانش می تواند به حفظ سلامت دندان ها مادام العمر کمک کند. بهترین راه حل این است که بعد از مصرف غذا دهان خود را با آب بشویید و در صورت مصرف غذای اسیدی حداقل 30 دقیقه قبل از مسواک زدن صبر کنید. علاوه بر این، گنجاندن غذاهای دوستدار دندان در رژیم غذایی می تواند مکمل خوبی برای سلامت دهان و دندان باشد.

در نهایت نباید فراموش کرد که مسواک زدن تنها بخشی از بهداشت دهان و دندان است و استفاده از نخ دندان، معاینات منظم دندانپزشکی و رژیم غذایی متعادل نیز نقش مهمی در سلامت دندان دارد.

این مقاله به منظور افزایش آگاهی عمومی در مورد سلامت دهان و دندان تهیه شده است و جایگزین توصیه های تخصصی دندانپزشکی نمی شود. حتماً برای توصیه های شخصی با دندانپزشک خود مشورت کنید.

منبع: راشون