خلیج فارس در گذشته جزئی از خاک ایران بود، بنابراین کل آن و جزایر آن جزء خاک کشور ما بود. تا آنجا که حتی میرزا آغاسی در زمان صدارتش در پاسخ به انگلیس تاکید کرد که کل خلیج فارس جزئی از خاک ایران است.
به گزارش مهر، انگلیس از سال 1763 تا 1971 مناطق وسیعی از جنوب خلیج فارس را اشغال کرد و دارای سازمان اداری به نام «رزیدنس» بود. [رزیدنت] «خلیج فارس» چون مقر آن در بوشهر و سپس بحرین و سپس دبی بود. این سازمان اداری اساساً نمایندگی سیاسی انگلیس در خلیج فارس بود و مسئولیت امور مستعمرات انگلیس در خلیج فارس را بر عهده داشت.
در زمان تنظیم این اسناد (1961م، منطبق با 1340 شمسی)، انگلستان تصمیم گرفت به تدریج از خلیج فارس خارج شود و در آنجا دولت های وابسته ایجاد کند، اما در همان سال پایان الحمایه را اعلام کرد و استقلال کویت را به رسمیت شناخت. چند سال بعد، بریتانیا تصمیم خود را برای خروج از خلیج فارس تا سال 1971 اعلام کرد.
زمانی که استعمار انگلیس به دلیل مشکلاتی که داشت، مجبور به ترک خلیج فارس شد، برای از دست ندادن منافع خود در این منطقه سعی در ایجاد حکومت کرد. در این مرحله برای تعیین تخصیص این جزایر مشکل وجود داشت.
زیرا این جزایر قبل از اشغال انگلیس جزء ایران بوده و عملاً متعلق به هیچ یک از دولت های تازه تأسیس نبوده است. ادامه بلاتکلیفی این جزایر به طور طبیعی منجر به الحاق آنها به ایران شد. اسناد متعددی در مورد تلاش انگلیس برای جلوگیری از استیفای حقوق ایران و واگذاری این جزایر به کشورهای تازه تاسیس وجود دارد. با این حال، ضمیمه داستان جالبی نیز دارد.
این اسناد 5 صفحه ای که در آرشیو کتابخانه ملی امارات متحده عربی بایگانی شده است، از جمله اسنادی است که ضرورت بررسی حقوقی مالکیت ایران بر جزایر خلیج فارس را نشان می دهد.
اسناد موجود نشان می دهد که جزایری مانند آریانا (سر بو نیر)، ارزنه و زرکوه در خلیج فارس در تابستان 1940 توسط شرکت های نفتی اشغال شده است و این نگرانی ها را در مورد چگونگی استخراج نفت از “هر یک از جزایر مورد مناقشه” ایجاد می کند و وزارت خارجه انگلیس در حال آماده سازی پیشنهادی برای نحوه اعلام مالکیت این جزایر است.
این مکاتبات مربوط به دوره ای است که در هنگام خروج از منطقه سعی می شد منافع تثبیت شود و مقر آژانس در آن زمان در بحرین بود. انگلیس در اجرای سیاست خروج از خلیج فارس نگران از دست دادن میادین نفتی است و در یکی از این اسناد به صراحت آمده است که «سرعت امری اساسی است». اما مهم ترین نکته این اسناد، تردید در مالکیت ارضی این جزایر است که نشان می دهد با توجه به تفسیری که در مکاتبات اداری انگلیس آمده است، «اعلیحضرت» هنوز تصمیمی درباره این جزایر نگرفته است.
این تنها چند صفحه از چنین اسنادی است. با وجود چنین اسنادی و تمام نقشه های قدیمی، نام هایی مانند زرکوه و آریانا به تنهایی از تاریخ طولانی تعلق آنها به ایران حکایت دارد.
اما برخی اسناد نشان می دهد که دولت وقت ایران در جریان مذاکرات با انگلیس در مورد این جزایر سکوت کرده است و در سایه این سکوت امارات، قطر و …. نشان می دهد که دولت ها با استفاده از نفوذ انگلیس این جزایر را متعلق به خود می دانند.
