سید حسین موسویان، عضو سابق شورای عالی امنیت ملی، مذاکره کننده سابق هسته ای کشورمان و استاد بازنشسته دانشگاه پرینستون آمریکا در گفت و گو با شبکه تلویزیونی تی آر تی ترکیه به بررسی جنگ با ایران پرداخت.
موسویان گفت: اگر سیاست آمریکا بر این باشد که مانند ونزوئلا برای به دست آوردن ثروت ایران یک دولت دست نشانده در ایران ایجاد کند، این اتفاق نمی افتد و ممکن است با جنگی بی پایان مواجه شویم. اما اگر آمریکا خواهان رابطه ای مبتنی بر اصول منشور سازمان ملل باشد، این شانس وجود دارد. اگر آمریکا خواهان رابطه سالم با ایران است باید سه اصل را بپذیرد: 1- احترام متقابل، 2- عدم مداخله در امور داخلی خود و 3- احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی ایران.
هیچ یک از طرفین هنوز پیروز نشده اند، آنها مقاومت کردند
پرزیدنت ترامپ مدعی شد که در جنگ پیروز شد و ایران را شکست داد. موافقی
هر دو طرف ادعا می کنند که بردند و طرف مقابل را شکست دادند. حقیقت این است که تا کنون نه آمریکا و اسرائیل نتوانسته ایران را شکست دهد و نه ایران توانسته است آنها را شکست دهد. هر دو طرف تا این مرحله مقاومت کرده اند و هنوز هم قدرت و ظرفیت ادامه جنگ را دارند.
این جنگ انتخاب آمریکا و اسرائیل بود نه ایران
تا کی می توانند جنگ را ادامه دهند؟
هیچ کس نمی داند. اما هر چه زودتر پایان یابد، بهتر است، زیرا این دیگر فقط یک جنگ محدود به آمریکا و اسرائیل با ایران نیست، ما با یک جنگ منطقه ای روبرو هستیم که نه تنها بر اقتصاد جهان، بازارهای مالی و انرژی تاثیر می گذارد، بلکه صلح و امنیت منطقه و بین المللی را نیز به خطر می اندازد. متاسفانه این جنگ انتخاب آمریکا و اسرائیل بود نه ایران. در حالی که مذاکرات دیپلماتیک ادامه داشت، جنگی را علیه ایران به راه انداختند، پیشرفت خوبی داشتند و به توافق بسیار نزدیک شدند. بنابراین آمریکا امکان توافق را داشت اما متأسفانه جنگ را انتخاب کرد.
ممکن است با یک جنگ بی پایان روبرو شویم
چگونه می توان به این جنگ پایان داد؟ آیا دیپلماسی موفق خواهد بود یا آمریکا برای پیروزی نیروی زمینی به ایران خواهد فرستاد؟
نمی توانم تصور کنم که آمریکا نیروی زمینی به ایران بفرستد. آنها تجارب شکست خورده ارتش آمریکا در افغانستان و عراق را فراموش نکرده اند. پس از 17 سال اشغال افغانستان و صرف هزاران میلیارد دلار، از طالبان شکست خوردند و در نهایت مجبور به ترک افغانستان شدند. حمله آمریکا به این کشورها هیچ تاثیری نداشت و باعث بی ثباتی زیادی در منطقه شد.
اما راه حلی وجود دارد. این به آمریکا بستگی دارد که چه نوع رابطه ای با ایران می خواهد. رئیس جمهور آمریکا علناً اعلام کرد که به دنبال تغییر رژیم در ایران هستند. رئیس امور انرژی کاخ سفید رسما اعلام کرد که هدف از حمله نظامی آمریکا به ایران تسلط بر نفت ایران است. سناتور لینسی گراهام، جمهوری خواه برجسته و نزدیک به ترامپ، اعلام کرد که پس از این جنگ، ثروت عظیم ایران را تصاحب خواهیم کرد. اگر سیاست آمریکا این باشد که مانند ونزوئلا یک دولت دست نشانده در ایران برای تصرف ثروت ایران نصب کند، این اتفاق نمی افتد و ممکن است با جنگی بی پایان مواجه شویم. اما اگر آمریکا خواهان رابطه ای مبتنی بر اصول منشور سازمان ملل باشد، این شانس وجود دارد. اگر آمریکا خواهان رابطه سالم با ایران است، باید سه اصل را بپذیرد:
1-احترام متقابل
2-عدم دخالت در امور داخلی
3- احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی ایران.
این مسئله بزرگی است که آقای ترامپ باید دنبال کند
آیا این شامل تقاضای ایران برای پرداخت غرامت و پذیرش حقوق ایران می شود؟
بله، البته این شامل هر دو می شود. اگر توافقی منعقد شود، باید شامل حقوق ایران برای استفاده از فناوری هستهای صلحآمیز باشد. ملاک توافق هسته ای باید توافق NPT باشد. بر اساس این قرارداد، ایران حق غنی سازی و تولید آب سنگین برای مقاصد صلح آمیز را دارد. از سوی دیگر، ایران همواره آماده همکاری با سازمانهای بینالمللی در راستیآزمایی و بازرسی و ارائه تضمینهای لازم برای عدم ساخت بمب هستهای بوده است. ایران در مقایسه با سایر کشورهای عضو NPT تحت هیچ شرایطی این امر را نخواهد پذیرفت. آنها مورد تبعیض قرار می گیرند و حقوق مشروع آنها نقض می شود.
در مورد حل مناقشه، من می خواهم به این نکته اشاره کنم که هر دو رهبر قبلی ایران به صراحت گفته اند که اگر آمریکا خواهان روابط سالم باشد، مخالفتی ندارند. رابطه سالم به معنای احترام متقابل، عدم مداخله، احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی است. این همان «معامله بزرگی» است که آقای ترامپ باید دنبال کند و به خصومت ۴۷ ساله با ایران پایان دهد.
البته من معتقدم دو عامل دیگر برای صلح پایدار مهم است.
اول: هم آمریکا و هم ایران باید متقابلاً به منافع یکدیگر در منطقه احترام بگذارند و در نتیجه به درگیری های منطقه ای پایان دهند.
دوم: آمریکا می تواند میانجیگری برای پایان دادن به تهدیدات متقابل نظامی، امنیتی و وجودی بین اسرائیل و ایران باشد تا در آینده شاهد تکرار این گونه درگیری های نظامی نباشیم.