آینده– ارز ترجیحی از آذر 1404 به بعد نقش کمتری در اوضاع اقتصادی کشور خواهد داشت.
بر اساس این گزارش; سیاست پولی ترجیحی که در آوریل 2017 محبوبیت بیشتری پیدا کرد، از امروز فقط دارو و گندم را پوشش میدهد و پول ترجیحی به واردکنندگان کالا تعلق نمیگیرد. موافقان و مخالفان لغو ارز ترجیحی دو دیدگاه کاملا متفاوت دارند. حذف ارز ترجیحی آرمان های قدیمی مانند قطع رانت خواران از منابع دولتی و ایجاد شفافیت را برآورده می کند. اما در سوی دیگر ماجرا، مخالفان لغو ارز ترجیحی در شوک اولیه بازار را دستکاری می کنند و از احتمال ادامه افزایش تورم در بلندمدت صحبت می کنند.
ارز ترجیحی چیست؟
ارز ترجیحی موضوع امروز و دیروز نیست، ارزی که امروز به دلار 28500 تومانی معروف است در اواخر دهه 60 تاسیس شد. البته شیوه جدید پرداخت با پول دولتی از فروردین 97 و در زمان ریاست جمهوری حسن روحانی آغاز شد. در آن زمان برای جلوگیری از افزایش قیمت کالاهای اساسی، دلار 4 هزار و 200 تومانی به واردات کالاهای اساسی اختصاص یافت.
هدف از پرداخت ارز ترجیحی همواره کنترل نوسانات بازار داخلی و جلوگیری از افزایش ناگهانی قیمت و نرخ تورم اعلام شده است.
ارز ترجیحی حاوی چه کالاهایی بود؟
در سال 1404 فهرست اقلام مشمول ارز ترجیحی در هشت گروه محصول خلاصه شد. این فهرست شامل گوشت گاو و گوسفند تازه یا سرد شده، گندم، جو، ذرت، سویا، کلزا، پنبه دانه و تخمه آفتابگردان برای استخراج روغن بود. همچنین شکر تصفیه شده، انواع آرد، کودهای کشاورزی، فرآورده های دامی و طیور و مواد ژنتیکی نیز در این فهرست قرار گرفتند.
در صنعت داروسازی، خود دارو، مواد دارویی، مواد اولیه دارویی، تجهیزات و لوازم پزشکی و واکسن ها نیز از ارز ترجیحی استفاده می کردند.
ارز ترجیحی چه مشکلی داشت؟
در سال های گذشته ارز ترجیحی در کنار عباراتی مانند دلار اجاره ای، ارز اجاره ای قرار می گرفت. مسعود مزیکیان موضوع ارز ترجیحی را به ساده ترین شکل ممکن توضیح می دهد. رئیس جمهور در جلسه روز پنجشنبه ۲۰ دی ماه با حضور فعالان سیاسی و اجتماعی استان چهارمحال و بختیاری رسما اعلام کرد که از این پس دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی را به هیچکس نمی دهیم.
اولین اثر مشهود حذف ارز ترجیحی، افزایش قیمت کالاهایی بود که تا آن زمان با دلار ارزان برکت داشتند.
حرف پزشکان ساده است. او می گوید هرکس پول ترجیحی و تجاری می گیرد از دولت رانت می گیرد در حالی که خود دولت با دادن رانت عامل فساد را تامین می کند. سخنان رئیس دولت چهاردهم بازتاب انتقادات همیشگی از ارز دولتی است.
در سال های اخیر کارشناسان اقتصادی فکر نمی کردند ادامه پرداخت با ارز ترجیحی به نفع کشور باشد. به گفته کارشناسان، ارز چند ارزی همزمان با عدم شفافیت در توزیع است و در نتیجه یارانه به دست مصرف کننده نهایی نمی رسد.
حذف ارز ترجیحی چه تاثیری بر بازار خواهد داشت؟
ساده ترین اثر حذف ارز ترجیحی افزایش قیمت کالاهایی است که تا آن زمان با دلار ارزان برکت داشتند. نفتی که با دلار 28 هزار و 500 تومانی وارد کشور می شد، اکنون در تالار دوم مرکز مبادلات ارزی از دلار استفاده می کند که کمی بیش از 112 هزار تومان است.
افزایش قیمت نفت تنها یکی از تاثیرات مهم حذف ارز ترجیحی است و باید منتظر تغییر قیمت بسیاری از محصولات باشیم.
تحلیل های اولیه حذف ارز ترجیحی
حذف ارز ترجیحی را باید از دو منظر بررسی کرد. اولاً تحلیلگران اقتصادی معتقدند که حذف ارز ترجیحی یک اصلاح ساختاری و ضروری است. این اقدام ممکن است ایده آل های قدیمی برخی از اقتصاددانان را برآورده کند. اهدافی مانند حذف ارز چند ارزی، شفافیت در بازار، مبارزه با فساد و رانت و حفاظت از منابع ارزی کشور.
موضوع دوم هشدارهای مربوط به حذف ارز ترجیحی است. در حالی که از این پس عواقب حذف ارز ترجیحی مطرح می شود، اصل ماجرا در مورد احتمال افزایش تورم است. را
نگرانی واقعی این است که آیا دولت واقعاً می تواند قدرت خرید مردم را حفظ کند و با حذف ارز انتخابی و پرداخت پول الکترونیک از تورم جلوگیری کند.
حامیان طرح حذف ارز ترجیحی افزایش 20 تا 30 درصدی مایحتاج اولیه را اولین شوک می دانند و معتقدند اثر تورمی ناشی از حذف ارز ترجیحی در بلندمدت از بین خواهد رفت. در عین حال نگرانی ایجاد شده توسط مخالفان حذف ارز ترجیحی این است که در صورت عدم اجرای دقیق سیاست های پولی و مالی مکمل در کنار حذف ارز ترجیحی، افزایش قیمت ها نتیجه ای جز تورم پایدار نخواهد داشت.
ارز ترجیحی بعدی شامل چه کالاهایی می شود؟
وزیر اقتصاد تاکید می کند که ارز انتخابی حذف نشده است، بلکه صرفا به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. اکنون فقط گندم و دارو با قیمت ترجیحی 28 هزار و 500 تومان ارائه می شود. علی مدنی زاده وزیر امور اقتصادی و دارایی می گوید در مورد دارو و گندم تا زمانی که نتیجه را نگیریم، لغو ارز ترجیحی اجرا نمی شود و در حال حاضر ارز ترجیحی به گندم و دارو داده می شود.