شواهد آماری موجود در ایران نشان می دهد که تسهیلات به طور نابرابر در میان گروه های پردرآمد متمرکز شده و گروه های کم درآمد از نظر ساختاری از دسترسی به منابع اعتباری محروم هستند.
به گزارش ایران، در گزارش تهیه شده از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به آمار جالبی اشاره شده است که نشان می دهد درصد بهره مندی گروه های مختلف اجتماعی از وام بانکی در سال 1401 به نفع صدک های بالا بوده است. به طوری که بیش از 70 درصد از کارکنان بانک ها و نزدیک به نیمی از دارندگان مجوزهای تجاری در سال جاری وام دریافت کردند.
این در حالی است که این نرخ برای زنانی که سرپرست خانوار و تحت پوشش کمیته امداد بودند زیر 20 درصد بود. از سوی دیگر ارزش کل وام های دریافتی دهک اول یک درصد کل وام های کشور است و 30 درصد خانوارهای دهک اول در 10 سال گذشته وام دریافت نکرده اند.
با این حال، آمارها نشان می دهد که ایران از نابرابری در توزیع تسهیلات بانکی رنج می برد، به گونه ای که تسهیلات بانکی مختص یک درصد بالای جامعه است و یک درصد فقیرترین آنها کمترین بهره را از وام و تسهیلات بانکی می برند.
از سال 1371 تا 1401 تعداد وام گیرندگان (گیرنده) در مرحله دهم برابر با تعداد کل وام گیرندگان در 3 قسط اول بوده است. این امر در عمل حاکی از معکوس شدن بازتوزیع تسهیلات بانکی است که می تواند به فقر مضاعف در دهک پایین منجر شود.
داده های پایگاه اطلاع رسانی بهزیستی ایران نشان می دهد که در سال 1401 تقریباً 10 میلیون نفر در کشور وام دریافت کرده اند. اما در سال 1400 این رقم نزدیک به 8 میلیون بود. این به معنای افزایش حدود 25 درصدی تعداد وام گیرندگان است. این در حالی است که میانگین واقعی مبلغ وام اخذ شده با قیمت ثابت (سال 95) به کمترین میزان خود در یک دهه اخیر رسیده است. در واقع، بانک ها وام های بیشتری پرداخت کردند. اما مبلغ واقعی هر وام کاهش یافت.
بر اساس این داده ها، 48 درصد از کل وام های کلان سال 1401 (بیش از 300 میلیون تومان) تنها به درآمد دهم اختصاص یافته است. همچنین ارزش کل وام های اخذ شده در ده سال اول یک درصد کل وام های کشور است.
از سوی دیگر 30 درصد خانوارهای دهک اول در 10 سال گذشته وام دریافت نکرده اند. همچنین شکاف عمیقی بین خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی وجود دارد. از 2.5 میلیون خانوار تحت پوشش کمیته امداد، بیش از یک میلیون خانوار در 10 سال گذشته هیچ وام دریافت نکرده اند.