به نظر نمی رسد مشکلات کنونی بین ساختار سینما و احکام شرعی سنتی به راحتی در میان مدت حل شود. واقعیت این است که سینما، یکی از نمادهای اصلی مدرنیته، هر روز در حال گسترش و پیچیده‌تر شدن است. این هنر-صنعت ذاتاً با بازنمایی عریان‌تر روابط انسانی، عواطف و سبک زندگی مرتبط است و این ویژگی آن را در تضاد دائمی با برخی قرائت‌های سنتی سنتی که اغلب بر محور احتیاط عمل می‌کنند، می‌آورد. (امیدوارم تماشاگران نگاه شهوانی را محکوم نکنند و این در مورد برخی فیلم ها و سریال های مشابه امروز صدق نمی کند.) از این منظر شاید در مقطعی اجتناب ناپذیر باشد، اما به جای اصرار بر گره گشایی از این بن بست در بستر سینما، تلویزیون یا برنامه های خانگی، به نظر می رسد که بر تقویت موقت این رسانه ها تمرکز کرده اند که به دلیل ماهیت سنتی مرتبط تر، قابل کنترل تر است. حالا «ساترا» و «تلوزیون» ایران این گزینه را پذیرفته اند.
اما این تنها نیمی از حقیقت است. نیمه دیگر و حقیقت قاطع این است که اداره دین در دنیای امروز بدون درک وقایع و تحولات سینما تقریباً غیر ممکن است. نسل امروز نسلی است که بخش بزرگی از هویت، شعور و حتی نظام ارزشی خود را از طریق «قاب تصویر» دریافت می کند. برای فردی که با اینترنت، ماهواره و پلتفرم‌های ویدئویی نفس می‌کشد، تصویر تنها وسیله سرگرمی نیست، بلکه زبانی برای درک جهان است. نادیده گرفتن سینما با بهانه‌گیری درگیری‌های مذهبی به معنای نادیده گرفتن وسایل اولیه ارتباط با نسل جدید است. این امر جز انزوا و ناکارآمدی سیاست های فرهنگی نتیجه دیگری نخواهد داشت.
در این میان، بازخوانی اصول «شهید رهبر» ممکن است آینده را روشن کند. او با هوش و درکی فراتر از زمان خود، قدرت سینما را یک فرصت می دید، نه تهدیدی برای تمدن. سینما برای او «هنر برتر» و «راز پیشرفت و ترقی» بود; ابزاری است که می تواند عمیق ترین مفاهیم انسانی و دینی را به مخاطب منتقل کند.
می توان نمونه بارز و روشنی از این نوع نگاه را در رویکرد او به آثار نمایشی یافت; رفتن سر صحنه فیلم محمد (ص) مجیدی و مهمتر از آن به نقل قول معروفی که بیشتر مناسب حال و هوای اجتماعی امروز است. او پس از تماشای فیلم «بازمانده» که بازیگران آن روسری سنتی نداشتند، گفت: آنقدر داستان جالب و تکان دهنده ای بود که به معنای واقعی کلمه نمی توانستم روسری را ببینم. این جمله فقط یک اظهار نظر ساده نیست، بلکه یک بیان راهبردی در خصوص «فقه رسانه» است. چنین نگرش هایی پیام روشنی برای رهبران دینی، رهبران دینی و به ویژه نسل های آینده است. در برخورد با هنر نباید در سطح ظاهر و پوسته ماند. اگر داستان انسانی و پیام متعالی باشد، جذابیت روایت می تواند حتی بر مشکلات صوری غلبه کند.
بی توجهی به این «پرده جادویی» و «قاب کوچک اما قدرتمند» تلویزیون و اصرار بر خوانش های منفی و مثبت می تواند شکاف دین و جامعه را به دره ای عمیق تبدیل کند. مراجع و حاکمان دینی موظفند دیدگاه های شرعی خود را با در نظر گرفتن دو عنصر اساسی «زمان» و «مکان» برای مراجع تقلید و به ویژه شنوندگان تشنه شنیدن روایات جدید، توسعه و به روز کنند. سینما و تلویزیون راهی است که از آن گریزی نیست. یا باید آن را بشناسیم و به زبان خودش با آن صحبت کنیم، یا بپذیریم که برای همیشه از بسیاری از حوزه های تأثیرگذاری بر افکار عمومی چشم پوشی کرده ایم.
در نهایت، مسئله اصلی لغو سینما و تلویزیون یا نادیده گرفتن تصمیمات نیست. بلکه مشکل رسیدن به «فقه رسانه ای» است که در آن تعالی هنر و قداست دین در نقطه ای به نام «روایت انسان معاصر» به هم می رسند. اگر حکومت دینی می‌خواهد همچنان نیروی محرکه فرهنگ در عصر تحت سلطه تصویر باشد، باید از نگاه‌های سطحی فراتر رفته و به «جاذبه‌ای» که زمانی رهبران بزرگ آن را کلید ارتباط با روح جامعه می‌دانستند، عمیقاً بیندیشد.
سینما و تلویزیون آزمون بزرگی برای دینداری در دنیای مدرن است. امتحانی است که موفقیت در آن به درک درست شرایط سنی بستگی دارد.
5959
گردآوری شده از رسانه خبر آنلاین