عباس کیارستمی «سفیر ایران بدون پاسپورت» بود.

به گزارش خبرگزاری انتخابتو به نقل از ایسنا، اندیشکده دیپلماسی ملل همزمان با راه اندازی رسمی معاونت دیپلماسی هنر با همکاری موزه سینمای ایران، شامگاه پنج شنبه چهارم تیرماه، مراسم ویژه ای را به مناسبت درگذشت عباس کیارتوگرافارستمی سینماگر و هنرپیشه ایرانی و یکی از هنرمندان سینمای ایران، در تالار فردوس موزه سینمای ایران برگزار کرد.

حاضران در این مراسم ابتدا از موزه سینما دیدن کردند و سپس به تماشای «زیر درختان زیتون» نشستند.

در زیر کلیپی از جایزه ای که عباس کیارستمی برای فیلم «زیر درختان زیتون» دریافت کرد و هنرمندان خارجی با پرسش «خانه دوستت کجاست» را مشاهده می کنید. نظرات او در مورد سازنده فیلم گنجانده شده است. پخش شد

سپس فاطمه محمدی مدیر موزه سینما به سخنرانی کوتاهی پرداخت و سپس نوبت به سید محمدعلی سیدحنایی رئیس اتاق فکر دیپلماسی بین المللی رسید. وی همچنین گفت: از حضور ارزشمند شما سپاسگزارم. امروز برای ما آغاز راهی است که می تواند افق جدیدی را در گفتگوهای بین المللی در جهانی پر از شکاف های سیاسی، بحران های امنیتی، سوء تفاهم های فرهنگی و کاهش اعتماد بین ملت ها بگشاید.

وی با اشاره به روزهای سخت اخیر تصریح کرد: همه ما در هفته ها و ماه های اخیر شاهد بودیم که صلح، اعتماد و گفتگو دستاوردهای آشکاری نیست، بلکه نیازمند مراقبت، سرمایه گذاری و اراده مستمر است. سوال اساسی در چنین شرایطی این است: «اگر سیاست نتواند همه فاصله ها را از بین ببرد، باز هم چه چیزی می تواند مردم را دور هم جمع کند؟» پاسخ ما روشن است: فرهنگ، هنر و گفتگوی انسانی.

رئیس اندیشکده ملی دیپلماسی با تاکید بر اینکه دیپلماسی رسمی رکن روابط بین دولت‌ها است، افزود: تجربه دهه‌های اخیر نشان داده است که روابط پایدار بین کشورها صرفاً بر اساس توافق‌های سیاسی ایجاد نمی‌شود، اعتماد قبل از اینکه در اتاق‌های مذاکره ساخته شود در ذهن و قلب مردم شکل می‌گیرد و این همان جایی است که هنر نیاز به زبان مشترک ندارد. قبل از بحث ارتباط برقرار می کند و قبل از برجسته کردن تفاوت ها انسانیت مشترک ما را به ما یادآوری می کند.”

سید حنایی با اشاره به رویکرد کشورهای مختلف در استفاده از دیپلماسی فرهنگ و هنر گفت: امروزه بسیاری از کشورها دیپلماسی هنری را نه به عنوان یک فعالیت حاشیه ای، بلکه جزء لاینفک سیاست های خارجی و قدرت نرم خود می بینند. قدرتی که مبتنی بر اجبار و تحریم نیست، بلکه بر اساس الهام، احترام و شناخت متقابل است.

وی افتتاح دپارتمان دیپلماسی هنری را نقطه عطفی برای این اتاق فکر خواند و گفت: هدف ما از تاسیس این اداره فقط برگزاری رویدادهای فرهنگی نیست، بلکه می خواهیم بستری برای گفت و گوی مستمر بین دیپلمات ها، هنرمندان، اندیشمندان، دانشگاهیان و فعالان فرهنگی کشورهای مختلف ایجاد کنیم. ما معتقدیم که هر نمایشگاه، هر فیلم، هر اثر موسیقایی، هر اثر ادبی، هر تجربه هنری می تواند به اندازه گفت و گوی دیپلماتیک در کاهش فاصله ها و ایجاد اعتماد موثر باشد.

رئیس اتاق فکر سپس درباره دلیل انتخاب کارگردانی چون عباس کیارستمی به عنوان اولین برنامه این قسمت توضیح داد: پاسخ به این سوال که چرا کیارستمی فراتر از جایگاهش در سینماست؟ از دیدگاه ما، او فقط یک کارگردان بزرگ نبود. او یک داستان سرای جهانی بود که مردم بدون توجه به ملیت، زبان و مرزهای سیاسی می توانستند با او ارتباط برقرار کنند. آثار او نه به خاطر تبلیغات دولتی، بلکه به خاطر صداقت و انسانیتش در همه جای دنیا دیده شده است.

وی خاطرنشان کرد: اگر دیپلماسی را هنر ایجاد ارتباط بدانیم، کیارستمی یکی از موفق ترین دیپلمات های فرهنگی ایران بود. دیپلماتی که نه پاسپورت دیپلماتیک داشت و نه ماموریت رسمی، اما توانست تصویری انسانی، عمیق و ماندگار از ایران را به میلیون ها نفر در سراسر جهان معرفی کند. به همین دلیل است که امشب او را «سفیر بدون پاسپورت» خطاب می کنیم.

سید حنایی در بخشی دیگر از سخنان خود با اشاره به فضای رسانه ای در دنیا گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری به چنین رویکردی نیاز داریم. در دنیایی که اخبار منفی درباره ایران با سرعتی سرگیجه‌آور منتشر می‌شود، هنر می‌تواند روایت‌های دیگری از ملت‌ها را نیز خلق کند. روایت هایی مبتنی بر کرامت انسانی، خلاقیت، زیبایی و امید. اگر با فرهنگ های یکدیگر آشنا شویم، سوء تفاهم ها کاهش می یابد و اگر سوء تفاهم ها کاهش یابد، مسیر گفتگو هموارتر می شود. هنر ممکن است جایگزین سیاست نشود، اما می تواند گفتگو را از بن بست نجات دهد.

وی سپس از حضور سفرا و نمایندگان کشورهای خارجی در تهران قدردانی کرد و تاکید کرد: حضور شما نماد این باور است که گفت و گو فقط در سالن های مذاکره صورت نمی گیرد. ما به عنوان اتاق فکر دیپلماسی ملل از همکاری با سفارتخانه ها، مؤسسات فرهنگی، دانشگاه ها، هنرمندان و همه فعالان بین المللی متعهد به ایران استقبال می کنیم. امیدواریم این بخش بستری باشد که در آن پروژه های مشترک طراحی شود، تبادل فرهنگی انجام شود، گفت و گوی بین فرهنگی برقرار شود و روابط بین کشورها تقویت شود.

سیدمحمدعلی سیدحنایی با این تفکر سخنان خود را به پایان رساند: گاهی سیاست جلوی گفتگو را می گیرد اما هنر دوباره گفتگو را آغاز می کند. گاهی مرزها مردم را از یکدیگر جدا می کند، اما فرهنگ می تواند این شکاف را پر کند. عباس کیارستمی بدون پاسپورت به قلب مردم جهان سفر کرد. امیدوارم اداره دیپلماسی هنری اندیشکده دیپلماسی ملل با کمک و حمایت دوستان گرانقدر و الهاماتی که از این ایده می گیرد، کمکی هرچند اندک در نزدیک شدن ملت ها به یکدیگر، تقویت درک متقابل و ساختن جهانی گفتگو محورتر داشته باشد.

سپس نوبت به بحث و بزرگداشت بخش این برنامه رسید. ابراهیم حقیقی، سیف الله صمدیان، سیدمحمد بهشتی و شادمهر راستین به عنوان میهمانان ویژه در این قسمت حضور داشتند و به تشریح ابعاد مختلف شخصیت هنری و سینمایی عباس کیارستمی پرداختند.

سید محمد بهشتی: از دیدار 4 ساعته با وزیر عربستان تا “راز” پنهان شدن از سفارتخانه ها

سیدمحمد بهشتی، مدیرعامل سابق بنیاد سینمایی فارابی، در سخنانی که ایراد کرد، به تشریح قدرت دیپلماسی فرهنگی در سینمای ایران پرداخت و به تفصیل از سفر خود به عربستان در سال ۱۳۷۸ یاد کرد.

بهشتی با اشاره به سفر یک هیئت فرهنگی 60 نفره به عربستان گفت: در سال 78 با هیئتی به عربستان رفتم و در آنجا با سعود الفیصل وزیر امور خارجه عربستان دیدار کردیم.

ما یک هیئت 60 نفره بودیم. رئیس هیئت ما که معاون وزیر امور خارجه است همه را یکی یکی معرفی کرد. وقتی به من رسید (من در آن زمان رئیس سازمان میراث فرهنگی بودم). شاید از روی دوستی کمی پیاز داغ اضافه کرد و در نهایت در سینمای ایران بازی کردند. وزیر امور خارجه عربستان زمانی به فیلم «طعم گیلاس» اشاره کرد.

وی افزود: دیدار ما با وی 20 دقیقه طول کشید اما این دیدار چهار ساعت به طول انجامید. چهار ساعت داشتم در سینما توضیح می دادم که چه کار کردیم. بهانه اش عباس کیارستمی بود. پس وقتی می گوییم دیپلماسی فرهنگی یا دیپلماسی هنری، مثالش همین است.

بهشتی به نقل از وزیر امور خارجه عربستان ادامه داد: من از سینمای آمریکا متنفرم، به همین دلیل اصلا تلویزیون نمی بینم، اما خیلی کنجکاو هستم که فیلم ایرانی ببینم.

وی در خصوص پیگیری های بعد از جلسه گفت: جلسه ما تمام شد، آمدیم سوار آسانسور شویم. در همین لحظه نماینده وزیر خارجه عربستان دوان دوان به سمت ما آمد و گفت: وزیر عزیز یادتان نرود از فیلم ها بگویید. ما رفتیم

بهشتی گفت: وقتی به هتل رسیدیم، وزیر امور خارجه عربستان گفت: فیلم ها را فراموش نکنید! پیامی دریافت کردیم که در آن نوشته شده بود: بالاخره یک روز در تهران نشسته بودم و از وزارت امور خارجه با من تماس گرفتند و گفتند که سفیر عربستان یک فیلم ایرانی را دنبال می کند. الان در آن زمان هیچ مسئولیتی در سینما نداشتم و دسترسی نداشتم. با بنیاد فارابی تماس گرفتم و بسته ای از فیلم های ایرانی فرستادیم.

وی با قیاسی از سینمای ایران گفت: منظورم از این خاطره چه بود؟ چقدر این سینما جذاب و خواستنی است. سینما نیازی ندارد خیلی گران باشد، نیازی به تکنولوژی خیلی پیچیده ندارد، ما می توانیم خیلی ساده مثل کیارستمی فیلم بسازیم.

بهشتی بعداً راز مدیریتی خود را این‌گونه توضیح داد: می‌خواهم رازی را به شما بگویم که در طول سال‌هایی که در فارابی بودم و در تمام مدت حضور بین‌المللی سینمای ایران، هیچ جا نگفته‌ام، به دوستانم که در سطح بین‌المللی کار می‌کنند، گفته‌ام، اطلاعات فعالیت‌های ما را به دو جا ندهید. چون احتمالاً مانع کار ما می شوند، یکی مشاوران، دیگری سفارتخانه ها.

وی در پایان با یادآوری کیارستمی گفت: هر ملاقاتی که با کیارستمی داشتم به خاطر دارم، او داستان های زیبایی تعریف می کرد، پر از داستان های زمینی بود. به همین دلیل از دست دادن او بسیار دردناک است. خدا رحمتش کنه

ابراهیم حقیقی: مسیرهای فیلم های کیارستمی به «مهر» ختم می شود.

در ادامه این مراسم ابراهیم حقیقی عکاس و کارگردان سینما به تحلیل نشانه ها و مولفه های انسانی و بصری در آثار عباس کیارستمی پرداخت و با اشاره به فیلم های شاخص این کارگردان فقید بر ظرافت های روابط انسانی، همکاری و پرسشگری کودکانه در سینمای وی تاکید کرد.

حقیقی سخنان خود را اینگونه آغاز کرد: فیلم «زیر زری زارتی» اولین گام های او پس از تجربه فیلم های کوتاه کیارستمی بود و فیلم خانه دوست کجاست اولین صدای بلندی بود که در جهان داشت. این دیدار ارتباط زیادی با آن مسیر زیگزاگی معروفی دارد که در سه گانه کوکر و حتی در «طعم گیلاس» و فیلم های دیگر وجود دارد. راه رفتن، رسیدن است و این آرزو و تقاضای کمال است.

وی افزود: در تمام فیلم های کیارستمی این مسیر به «مهر» ختم می شود. “خانه دوستت کجاست؟” احمدزاده در فیلم با درایت زیاد می خواهد دفترچه را به نعمت زاده که آن طرف زندگی می کند تحویل دهد اما او این کار را می کند. وقتی آن را تحویل می دهد، با پیام گل برمی گردد که به معنای «هیچ چیز جز زندگی نیست».

حقیقی با اشاره به نقش کارگردان در فیلم های کیارستمی گفت: خردمند وقتی در یکی از فیلم های کیارستمی نقش کارگردان را بازی می کند با پسرش می رود تا بازیگرانش را پیدا کند -البته پسر عباس کیارستمی در آن زمان خیلی پیر بود- اما بچه را می آورد تا آن روابط بچه گانه، ناب و سالم را در آن دیالوگ ها پیدا کند.

وی حضور پیرمردی خوش بیان را از ویژگی های آثار کیارستمی دانست و گفت: هم در «طعم گیلاس»، «باد ما را خواهد برد» و هم در «زندگی و هیچ» پیرمردانی هستند که زیاد حرف می زنند، اما حرف هایی که می زنند بسیار اندیشیده شده، حرف های موذیانه ای است که با همه لهجه شان تبدیل به شعار نمی شود.

حقیقی سپس به مولفه های بصری و روایی در فیلم های کیارستمی اشاره و خاطرنشان کرد: همه این مولفه ها علاوه بر مولفه های ظریف دیگری که در «زیر درختان زیتون» می بینید، در زبان معنا پیدا می کنند. مثلا کوهی که صدای «سلام و هدخافزی» را طنین انداز می کند.

وی تاکید کرد: این عناصر لطیف در قالب هنری، هنر سینماست، البته بدون اینکه خیلی پر زرق و برق یا به قول خود کیارستمی «گل بزرگ» باشد.

سیف الله صمدیان: کیارستمی خودش را بچه می دید

سیف الله صمدیان کارگردان و عکاس در بخشی دیگر از این مراسم با اشاره به نگاه کودکانه کیارستمی از قدرت «دیدن» به جای «نگاه» در آثار عباس کیارستمی صحبت کرد و سینمای ایران را چشمه ای دانست که با وجود آسیب های تاریخی برای روایت های تازه کشف شده و خاص آماده شده است.

صمدیان سخنان خود را اینگونه آغاز کرد: کیارستمی در هر لحظه از زندگی خود به معنای واقعی کلمه درگیر فرزند درونش بود. او آن را کشف کرد، آن را مانند یک کودک دید، آن را مانند کودکی دید که برای اولین بار اتفاقات جهان را می بیند، یعنی شگفتی و حیرت و افسردگی را در مورد این موضوع کاملاً درک کرد.

وی با تاکید بر طراوت و عمق سینمای ایران افزود: باورتان می شود که این چشمه یعنی سینمای ایران به تازگی کشف شده است؟ می توان مطمئن بود که با این سبک زندگی، با این تاریخ ایرانی، با این بلاهایی که در این تاریخ بر سر ایران و ایرانی آمده است، سینمای ایران حاضر است خودش را نشان دهد.

شادمهر راستین: با تماشای آثار کیارستمی با ما همراه باشید. تماس می گیریم

شادمهر راستین فیلمنامه نویس فیلم در آخرین قسمت گفت: همانطور که سید محمد بهشتی گفت ما معیاری مثل کیارستمی داریم، معیاری که جوانان باید رعایت کنند. همانطور که آقای صمدیان گفتند، کارگاه های آقای کیارستمی در این سینما دارای استانداردهایی است: شعر، سادگی و ارتباط.

وی افزود: در تئوری رابطه بین مخاطب و فیلم، مخاطب باید با شخصیت های فیلم ارتباط برقرار کند، در حالی که در آثار کیارستمی، مخاطب با تماشای فیلم با خودش ارتباط برقرار می کند.

۲۴۲۲۴۳