انتخابتو، تغذیه در طب سنتی تنها به انتخاب غذا محدود نمی شود، بلکه نحوه مصرف و ترکیب غذاها نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. حکیمان طب سنتی معتقد بودند که هر ماده غذایی طبیعت و خواص منحصر به فرد خود را دارد و دانستن این خواص می تواند نقش مهمی در حفظ سلامتی و پیشگیری از بیماری ها داشته باشد.
در فرهنگ غذایی ایرانیان از گذشته تاکنون پیشنهادات زیادی در مورد مصرف برخی غذاها با هم وجود داشته است. بسیاری از این توصیه ها بر اساس مفهوم فواید تغذیه ای است که به اعتقاد کارشناسان طب سنتی می تواند اثرات منفی برخی غذاها را کاهش دهد و تعادل بیشتری را در بدن ایجاد کند.
امروزه با افزایش علاقه مردم به روش های سنتی حفظ سلامت، موضوع فواید غذا بار دیگر بر سر زبان ها افتاده است. اینکه چرا برخی غذاها قابل قبول هستند و این ترکیبات چه نقشی در سلامت انسان دارند، سوالی است که در منابع و آموزه های طب سنتی قابل پاسخگویی است.
کاربرد و تعریف مصلح در طب سنتی/مصلح ما چیست؟
بهنام یوسفیان، پزشک و متخصص طب سنتی وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه مصلح در طب سنتی به ماده ای اطلاق می شود که می تواند عوارض احتمالی یک ماده غذایی را کاهش داده و هضم و جذب آن را برای بدن آسان کند، اظهار کرد: هر غذایی مزاج خاص خود را دارد و اگر بدون توجه به مزاج یا خصوصیات ذاتی فرد مصرف شود، ممکن است مشکلاتی مانند نفخ، سنگینی معده و یا عدم تعادل مخلوط ایجاد کند. بنابراین استفاده از مکمل های غذایی برای مدت طولانی مورد توجه بوده است.
وی با بیان اینکه بسیاری از غذاها علاوه بر خواص مفیدی که دارند ممکن است اثرات نامطلوبی نیز داشته باشند، افزود: به عنوان مثال برخی غذاها بسیار سرد، برخی بسیار گرم و برخی دیر هضم هستند. تقویتکنندهها به عنوان تعدیلکنندههایی شناخته میشوند که میتوانند این خواص را متعادل کرده و دریافت مواد مغذی را در دسترس بدن قرار دهند.
این پزشک متخصص طب سنتی خاطرنشان کرد: یکی از مصادیق معروف در طب سنتی مصرف ماست نعناع، آویشن یا آویشن است; ماست را دارای مزاج سرد و تر می دانند و مصرف زیاد آن در برخی افراد سردی بدن را افزایش می دهد. افزودن گیاهان معطر با مزاج گرم می تواند به تعادل مزاج این غذا کمک کند.
ماهی و لوبیا با چه غذاهایی مصرف شود؟ / چگونه دمای خرما را تنظیم کنیم؟
یوسفیان با بیان اینکه خرما نیز به عنوان مفید تبلیغ می شود، ادامه داد: خرما یک غذای بسیار گرم و شیرین محسوب می شود و مصرف زیاد آن در برخی افراد باعث افزایش دمای بدن می شود. به همین دلیل گاهی مصرف آن با موادی مانند سرکه یا برخی مواد غذایی متعادل کننده برای کاهش اثرات گرما توصیه می شود.
وی با بیان اینکه یکی دیگر از مصادیق معروف مصرف ماهی با ادویه های تند مانند زنجبیل، فلفل یا دارچین است، گفت: ماهی طبع سردی دارد و برای جلوگیری از عوارض ناشی از سردی بهتر است با مواد مناسب مصرف شود.
این پزشک و متخصص طب سنتی با اشاره به اینکه حبوبات نیز در طب سنتی مزایای خاص خود را دارند افزود: به عنوان مثال عدس و لوبیا حاوی گلپر یا روغن کنجد با ادویه های گرم بهتر هضم می شود. دلیل این توصیه این است که برخی از حبوبات می توانند باعث نفخ یا سنگینی دستگاه گوارش شوند، در حالی که گیاهان به کاهش این مشکلات کمک می کنند.
افزودن ادویه ها به غذا نه تنها برای تنظیم خلق و خو بلکه برای بهبود فرآیند گوارش نیز مهم است.
یوسفیان با بیان اینکه یکی از اهداف مهم استفاده از ادویه ها تقویت دستگاه گوارش است، افزود: سلامت بدن تا حد زیادی به سلامت معده و کیفیت هضم بستگی دارد، بنابراین افزودن ادویه به غذاها نه تنها برای تنظیم خلق و خو، بلکه برای بهبود فرآیند گوارش نیز مهم است.
وی تصریح کرد: حکیمی مانند ابن سینا در آثار خود به موضوع فواید غذا پرداختند و معتقد بودند شناخت خواص مناسب غذا و نحوه ترکیب آنها می تواند در پیشگیری از بسیاری از بیماری های جسمی موثر باشد و به حفظ تعادل بدن کمک کند.
از دیدگاه طب سنتی توجه به نیازهای تغذیه ای بخشی از رویکرد جامع تغذیه و سلامت است و در این دیدگاه غذا نه تنها راهی برای رفع گرسنگی، بلکه به عنوان عاملی موثر در حفظ تعادل بدن و پیشگیری از بروز انواع اختلالات به شمار می رود.
اگرچه بسیاری از توصیههای مربوط به فواید تغذیهای مبتنی بر تجربیات دیرینه حکیمان طب سنتی است، امروزه مطالعه علمی این آموزهها اهمیت زیادی پیدا کرده است و ترکیب دانش سنتی با یافتههای جدید میتواند به درک بهتر تأثیر غذا بر سلامت انسان کمک کند.
آشنایی با مفهوم فواید تغذیه فرصتی برای آشنایی با برخی از میراث ارزشمند طب سنتی ایران است. میراثی که تلاش می کند با متعادل کردن تغذیه راهی برای دستیابی به سبک زندگی سالم و بهبود کیفیت زندگی ارائه دهد.