بعدی- دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو به پایان رسید. گفتگوهایی که دوگانگی جنگ یا معامله را بیش از هر زمان دیگری در نگاه تحلیلگران سیاست خارجی برجسته کرده است. گاردین درباره دور جدید مذاکرات مدعی شد که همه توافقات روی کاغذ نوشته نمی شود، اما برخی نیز نوشته نمی شوند.
بر اساس گزارش فردا، معاون سیاسی وزیر امور خارجه پیش از دور دوم مذاکرات در ژنو گفت: در آمریکا لابی های گروه ها و کشورهای مختلف وجود دارد، اما در آمریکا لابی نداریم، نباید به کسی به خصوص با این سابقه اعتماد کرد و علاقه زیادی نشان داد، باید مراقب باشیم، باید به این موضوع توجه کنیم تا دوباره در همان سوراخ گزیده نشویم. در عین حال باید آماده باشیم. وضعیت «نیروهای مسلح» ما در مجموع خوب است و انشالله هر روز بهتر خواهد شد. اگر طرف مقابل این توهم را دارد که با فشار به ایران می تواند امتیاز بگیرد، باید این توهم را در عمل به آنها ثابت کنیم.
با عنایت به اهمیت مذاکرات ایران و آمریکا و تأثیر محتوای آخرین نشست مذاکرات ژنو بر دوگانگی جنگ یا توافق، حسن بهشتی پور تحلیلگر سیاست خارجی در گفتگو با انتخابتو شرایط فعلی را بررسی کرد:
امکان ایجاد تفاهم نامه همراه با توافق
حسن بهشتی پور به انتخابتو گفت: اینکه بخشی از توافق می تواند روی کاغذ باشد و بخشی روی کاغذ فقط توسط گاردین گفته نمی شود. بلکه این موضوعی است که بارها از سوی برخی از تحلیلگران حوزه سیاست خارجی مطرح شده است. با توجه به اینکه ایران و آمریکا اختلافات جدی دارند و ابعاد این اختلافات بسیار زیاد است و رسیدن به توافق پایدار بین طرفین زمان زیادی می برد، فرض بر این است که برخی مسائل به صورت شفاهی بین طرفین مطرح شود. این موضوع را نمی توان جزئی از توافق دانست، می توان آن را نوعی «تفاهم نامه» دانست. »
وی افزود: هدف این تفاهم جلوگیری از بدتر شدن اوضاع است، به عنوان مثال برای جلوگیری از کشاندن مسائل به کنگره یا شورای اسلامی آمریکا و یا حتی افزایش سرعت مذاکرات برای جلوگیری از جنگ، بنابراین می توان از این منظر به این موضوع نگاه کرد که می توان برای جلوگیری از جنگ و فعال شدن دیپلماسی، توافقی موقت انجام داد.
باید آسیب های احتمالی خروج از توافق را در نظر بگیریم
این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی در پاسخ به اظهارات تخت روانچی در خصوص لابی آمریکایی گفت: ما معتقدیم که نباید در یک سوراخ دو بار گاز گرفتیم، نه تنها در حوزه سیاست خارجی، بلکه در بسیاری از مسائل، در سیاست خارجی این به معنای نگاه به تجربه قبلی است، ما یک بار توافق کردیم و طرف آمریکایی هم به این قول تکه عمل کرد که این توافق راوانچی می تواند به این معنا تعبیر کند. در صورت عدم اجرای یا نقض قرارداد توسط طرف مقابل به هر دلیلی ایجاد می شود، بنابراین تعهدات هر یک از طرفین به هر دلیلی «قبلاً پیش بینی شده است که در صورت عدم اجرای قرارداد، طرف مقابل چه اقداماتی را انجام دهد و خسارات ناشی از عدم اجرای توافق چگونه جبران خواهد شد».
وی افزود: اگر بتوان چنین کاری کرد، امر بسیار خوبی است. از آنجایی که آمریکا یک بار از برجام خارج شده است، توافق بعدی باید به گونه ای باشد که اگر آمریکا به هر دلیلی دوباره به تعهدات خود عمل نکرد، از قبل برنامه ریزی کرده ایم تا حداقل از مشکلاتی که در زمان خروج آمریکا از برجام در سال 2017 با آن مواجه شدیم جلوگیری کنیم، این یک فرضیه کلی است. با این حال، یک نکته جالب وجود دارد. آقای تات روانچی معاون سیاسی وزیر امور خارجه است. بنابراین باید ابتدا این توصیه را به وزارت امور خارجه برساند.
بخش قابل توجهی از توافق احتمالی از طریق کانال آژانس انجام می شود
این کارشناس مسائل سیاسی در خصوص دلایل احتمالی موضوع لابی آمریکایی و لزوم توجه به حساسیت های مذاکرات گفت: ممکن است مخاطب این سخنان عراقچی و تیم مذاکره کننده باشد، باید به آنها هشدار داد که مراقب باشند در صورت خروج طرف مقابل از توافق، با اقدامات انجام شده مواجه نشویم. شاید می خواهد آقای لاریجانی به این مسائل توجه کند. شاید بتوانیم این حرف ها را برای مخاطب خارجی درک کنیم، تیم ایران از همه این مسائل آگاه است. به هر حال تیم ایران باید به این نکته توجه کند که توافق به گونه ای تنظیم شده است که طرف مقابل به راحتی از توافق خارج نشود و در صورت خروج، هزینه خروج از توافق برای طرفی که از توافق خارج می شود، بالا خواهد بود.»
تخت روانچی در بخشی دیگر از سخنان خود در خصوص آمادگی های دفاعی ایران گفت: این گفتگوها را می توان گفت و گوهای کلی و پیش از این مطرح کرد و معتقد است مسئولان امنیتی، دفاعی و لشکری کشور از مذاکره سهل انگارانه راضی نیستند و تحت هیچ شرایطی از دفاع کشور غافل نخواهند شد. به موازات مذاکرات، این استراتژی کلی کشور است که قدرت دفاعی و نظامی خود را در سطح بالایی حفظ کند. به هر حال حقیقت این است که در فضای حساس و لغزنده کنونی، همه گزینهها از تشدید تنش تا دستیابی به توافق امکانپذیر است و باید برای هر بخشی آمادگی داشت. همانطور که از صحبت های مقامات ایرانی در روزهای اخیر برمی آید، احتمال دستیابی طرفین به توافق مشترک بیشتر است. باید دید واکنش طرفین بعد از مذاکرات ژنو چه خواهد بود. پیش از این سخنان آقای لاریجانی کاملاً مثبت بود و حتی منعی برای حسابرسی آژانس نداشت. این بسیار مثبت است. بخشی از مسیر رسیدن به توافق، حل و فصل مسائل با آژانس است، زیرا این امر هر گونه بهانه ای را برای آمریکا و اسرائیل از بین می برد.