بعدی- انتشار بیانیه 66 نماینده مجلس خبرگان رهبری در خصوص مذاکرات ایران و آمریکا واکنش های گسترده ای را در فضای سیاسی و رسانه ای کشور به دنبال داشت. سخنی که برخی آن را از نظر سیاسی بی سابقه دانسته و از زوایای مختلف تحلیل کردند.
بر اساس گزارش فردا، محور اصلی این بیانیه 10 ماده ای، توصیه به تیم مذاکره کننده برای پایبندی به خطوط قرمز و رهنمودهای رهبر انقلاب در روند گفتگو با آمریکا است. امضاکنندگان تاکید کردند که خطوط قرمز اعلام شده از سوی رهبر انقلاب از نظر شرعی و سیاسی الزامی است و نباید از آن عبور کرد.
واکنش دبیرخانه خبرگان
ساعاتی پس از انتشار این بیانیه، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری نیز اطلاعیه ای را منتشر کرد. محور این اطلاعیه، تمایز بین موضع رسمی مجلس خبرگان رهبری و جایگاه گروهی از اعضا بود. دبیرخانه تاکید کرد: مواضع رسمی این مجلس بر اساس آیین نامه داخلی و با سازوکارهای مشخص توسط دبیرخانه یا هیات اجرایی منتشر می شود. بنابراین آخرین بیانیه موضع رسمی مجلس خبرگان رهبری نیست، بلکه نظر جمعی اعضای آن محسوب می شود.
اما اطلاعیه دبیرخانه نیز با تایید محتوای بیانیه، هیچ تفاوتی با اصل موضوع ندارد. در بخشی از این اطلاعیه آمده است:
«انتظار میرفت مؤسسین محترمی که این اعلامیه را تهیه و منتشر کردهاند، با حفظ وحدت خبرگان، طبق پیشنهاد خود عمل کنند و اعلامیه مورد نظر پس از بحث و تبادل نظر بیشتر بهصورت عادی توسط دبیرخانه یا هیأت خبرگان به منظور عدم ایجاد بلاتکلیفی در جامعه منتشر شود، اما متأسفانه این سؤال در ذهنها ایجاد نشد. در این اعلامیه، این دوستداران در عین حال که هیچ اعتراضی به اصل محتوا نداشتند، به روش کار نیز اعتراض داشتند یا اساساً از موضوع مطلع نبودند.
گزارش های مختلف از یک بیانیه
انتشار این بیانیه با حاشیه های مختلفی در رسانه ها و شبکه های اجتماعی همراه بود. بخش قابل توجهی از جریان اصولگرای تندرو این اقدام را نشانه «احساس خطر» کارشناسان نسبت به روند مذاکرات دانسته و تاکید کردند که چنین اظهاراتی بی سابقه بوده است. پس از انتشار اطلاعیه دبیرخانه انتقاداتی متوجه این نهاد شد. این گروه معتقد بود که اگر 66 نفر از اعضای خبره این بیانیه را امضا کردند، نباید بر تفاوت موضع رسمی مجلس و نگرش امضاکنندگان تاکید کرد و اقلیت باقی مانده باید مسائل وحدت را در نظر بگیرند.
از سوی دیگر برخی اصولگرایان معتدل نیز تلاش کردند تا توجه افکار عمومی را به محتوای اطلاعیه دبیرخانه جلب کنند. دبیرخانه از دیدگاه آنها نه تنها اصل بیانیه را رد کرد، بلکه بر همان خطوط قرمز، منویات رهبر انقلاب و لزوم حمایت از تیم مذاکره کننده تاکید کرد؛ بلکه بر اساس این بیانیه، بر همین اساس تاکید شده است. بنابراین، تفاوت واقعی در فرآیند انتشار ظاهر می شود تا محتوای بیانیه.
از سوی دیگر، برخی منتقدان، دخالت اعضای مجلس خبرگان رهبری در چنین موضوعی را محل مناقشه دانستند و با اشاره به جایگاه این نهاد در قانون اساسی، پرسش هایی را درباره نقش و حدود اختیارات این مجلس در امور اجرایی و سیاست خارجی مطرح کردند. این موضوع باعث ایجاد بحث های جدیدی بین موافقان و مخالفان این بیانیه شد.
بازتاب در رسانه های خارجی
این بیانیه و متعاقب آن اعلام دبیرخانه به سرعت در رسانه های فارسی زبان خارج از کشور بازتاب یافت. در این میان، رسانهها و فعالان وابسته به سازمان رجوی بیش از سایرین تلاش کردهاند تا با تکیه بر تفاوتها در برداشت از این دو متن، روایتی را ارائه دهند که شکاف در سطوح حکومتی جمهوری اسلامی را توصیف کند.
در حالی که در اطلاعیه دبیرخانه آمده است که در محتوای اصلی بیانیه اختلاف نظر وجود ندارد و انتقادها متوجه نحوه انتشار آن است، این رسانه ها سعی کردند اختلاف نظر در این جریان را به عنوان اختلاف نظر در سطح تصمیم گیری سیاسی کشور تفسیر کنند. روایتی که در فضای مجازی نیز توسط برخی حساب های همسو بازنشر شد.