الهه جعفرزاده: اخیراً تصاویر و اخباری مبنی بر حکاکی سوغاتی های جدید به ویژه در قسمت تاریخی و ارزشمند تخت جمشید منتشر شده است. دروازه ملل انتشار این مجموعه باستانی در رسانه ها و شبکه های اجتماعی واکنش های بسیاری را در پی داشت. این رویداد توجه عمومی را به حساسیت و حفاظت از بناهای تاریخی جلب کرد و واکنش های گسترده مردم، فعالان میراث فرهنگی و رسانه ها را در پی داشت.
تخت جمشید، یادگاری باشکوه از دوران هخامنشی و یکی از مهمترین نمادهای فرهنگی و تاریخی ایران زمین، همواره در کانون توجه جهانیان بوده است. این محوطه باستانی با بیش از 2500 سال قدمت نه تنها ارزشمند است تاریخ اما به عنوان نماد هویت فرهنگی و متمدن نیز شناخته شده است. حتی آسیب جزئی به این اثر جهانی ممکن است نگرانی های جدی در مورد حفاظت از میراث فرهنگی ایجاد کند.
چه اتفاقی افتاد
هفته گذشته برخی از قسمتهای دیوار دروازه ملل، یکی از ورودیهای اصلی تخت جمشید، توسط فرد یا افرادی ناشناس با خطوطی حاوی نام و تاریخ حک شد. «19/11/1404 پویا نادیا». این اقدام که از سوی مردم به عنوان بزرگداشت و تخریب آثار تاریخی مطرح شد، موجی از انتقادات را در فضای مجازی و فعالان فرهنگی در پی داشت.
قابل ذکر است که این بنا در ابعاد نسبتاً کوچک (حدود 20×15 سانتی متر) ایجاد و در همان روز توسط متخصصان مرمت پاکسازی شد. مسئولان پایگاه جهانی پرسپولیس نیز اعلام کردند که مراحل قانونی برای کشف و مجازات عامل یا عاملان این اقدام آغاز شده است.
انگیزه ها و دیدگاه های مختلف
ماجرای یادبود نویسی در پرسپولیس موضوع جدیدی نیست. در واقع نمونه هایی از نام ها و یادداشت های تاریخی سیاحان و سفرنامه نویسان اروپایی قرن 18 و 19 در بخش هایی مانند دروازه ملل و کاخ آپادانا ثبت شده است. این نام ها گاهی بیش از یک هستند 200 مورد تحقیقات نشان می دهد که مردم از دیرباز این رفتار را نسبت به آثار تاریخی ادامه داده اند. اما امروزه چنین عملی مضر و غیرقانونی تلقی می شود.
دلیل انجام چنین اقداماتی اغلب می تواند ناشی از یک رفتار عجیب و عاطفی، عدم آگاهی نسبت به ارزش آثار تاریخی یا فقدان فرهنگ عامیانه باشد. برخی از تحلیلگران فرهنگی این رفتار را نتیجه ترکیبی از عدم شناخت اهمیت میراث فرهنگی، عدم جلب توجه یا عدم ثبت «حضور» یک مکان تاریخی می دانند. اقدام به یادگاری گاهی به صورت ناخودآگاه و بدون قصد تخریب انجام می شود، اما از نظر انجمن حفاظت از میراث، این اقدام تخریب آثار فرهنگی در نظر گرفته شده است
واکنش ها بیشتر در شبکه های اجتماعی منفی بود. کاربران نوشتن بر روی آثار تاریخی را بی احترامی به فرهنگ و تاریخ ملی می دانستند. فعالان میراث فرهنگی نیز همواره بر لزوم آموزش و آموزش عمومی در مورد ارزش و شکنندگی آثار تاریخی تاکید دارند. اساس این واکنش ها بر این باور است که میراث تاریخی متعلق به همه مردم و نسل های آینده است و نباید به راحتی آسیب ببیند.
دروازه ملل تخت جمشید
جرم شناسی; آیا نوشتن آثار بر روی بناهای تاریخی مجازات دارد؟
نوشتن آثار بر آثار تاریخی نوعی تخریب فرهنگی است. این اقدام مردمی است که عمدا یا ناخواسته به آثار تاریخی آسیب وارد می کنند. چنین رفتاری نیز قانوناً است جنایت در قوانین حفاظت از میراث فرهنگی لحاظ شده است مجازات داشتن
بر اساس ماده 558 قانون مجازات اسلامی (بخش مجازات): «هرکس به تمام یا قسمتی از ابنیه، اماکن، محوطه و مجموعههای فرهنگی-تاریخی یا مذهبی ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران یا دارای ارزش تاریخی-فرهنگی خسارت وارد کند، علاوه بر جبران خسارت وارده. حبس وی به حبس از 1 تا 10 سال محکوم خواهد شد.
بر این اساس، نوشتن یا حکاکی آثار بر روی بناهایی مانند دروازه ملل در تخت جمشید، صرف نظر از میزان خسارت وارده جرم محسوب می شود و مرتکب علاوه بر پرداخت غرامت، ممکن است با مجازات حبس نیز مواجه شود.
آخرین اقدام در تخت جمشید هشدار جدی در مورد اهمیت فرهنگ عامیانه، مدیریت بهتر بازدیدها و نظارت دقیق تر بر آثار بود. پاک کردن وعده اثرگذاری سریع و پیگرد قضایی نشان داد که مسئولان مربوطه نسبت به این موضوع حساس بوده و قصد دارند چنین رفتاری را به حداقل برسانند.
۴۷۲۳۲
گردآوری شده از رسانه خبر آنلاین