استاد اقتصاد دانشگاه فردوسی گفت: فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) رشته ای است که ماهیت و ماهیت بین المللی دارد. اگر دسترسی محدود بماند، متاسفانه جامعه با خروج این گروه نیروی انسانی متخصص مواجه خواهد شد.
به گزارش اختاز نیوز، قطع و قطع گسترده دسترسی به اینترنت بین المللی در پی حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در هفته های اخیر به یکی از چالش های جدی فضای کسب و کار در ایران تبدیل شده است و فعالان اقتصاد دیجیتال نسبت به تبعات ادامه آن هشدار می دهند. محدودیت ها نه تنها توسعه فنی پلتفرم ها را مختل می کند، بلکه فروش، جریان درآمد و حتی بقای بسیاری از استارت آپ ها را در هاله ای از ابهام قرار می دهد.
در چنین شرایطی نگرانی از تشدید بحران نقدینگی، افزایش انطباق پرسنل و شکل گیری موج جدید مهاجرت در نیروی انسانی متخصص بیش از گذشته خودنمایی کرده است. مشکلاتی که به گفته کارشناسان نیازمند بازنگری فوری سیاست های نظارتی و تصمیم گیری های سریع برای حفظ ثبات اقتصاد دیجیتال کشور است.
در این زمینه، سعید ملک الساداتی، استاد اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد و فعال در حوزه استارت آپ و اقتصاد دیجیتالوی به تشریح وضعیت بحرانی کسب و کارهای اینترنتی در پی قطعی اینترنت پرداخت.
عدم اطمینان در توسعه مشاغل آنلاین
ملک الساداتی در پاسخ به سوالی مبنی بر ارزیابی وضعیت کلی و آینده کسب و کارهای آنلاین در شرایط قطعی مداوم اینترنت بین المللی، گفت: در شرایط کنونی چشم انداز توسعه کسب و کارهای آنلاین به ویژه کسب و کارهایی که از نظر توسعه نیازمند اینترنت هستند، به شدت نامشخص است. جدا از پاسخ به این سوال، من به این عدم قطعیت کاملاً می پردازم زیرا مجموعه ای نیز در این زمینه دارم.
وی گفت: دسترسی به اینترنت رایگان و فعالیت این مشاغل تقریبا از دی ماه با مشکل مواجه شده است. برخی از این مشاغل در حال تکمیل زیرساخت های خود هستند. مثلاً یک پلتفرم منتشر کرده اند و می خواهند آن را راه اندازی کنند، اما اساساً روند توسعه نرم افزار آنها مشکل دارد.
این فعال اقتصاد دیجیتال دومین چالش را دسترسی به برخی زیرساخت های بین المللی دانست و گفت: برخی از این کسب و کارها به سرورهای خارج از ایران نیاز داشتند و با وجود اینکه سرورهای داخل ایران هستند، سرورهای خارجی سرعت و پاسخگویی بسیار بهتری دارند و این محدودیت ها باعث شده این زیرساخت ها از دسترس خارج شود.
وی همچنین افزود: مهمترین موضوع انتظارات فروش این شرکت ها است. زیرا بسیاری از کسب و کارهای آنلاین پس از گذراندن مرحله توسعه و تامین زیرساخت نیاز به درآمدزایی دارند و ایجاد این درآمد مستلزم دسترسی مشتریان آنها به اینترنت برای خرید محصول است. در شرایط فعلی، انتظارات فروش به شدت نامشخص است و این عدم قطعیت شرایط بدی را ایجاد کرده است که نتیجه آن نیز نامشخص است.
بسیار کم است مگر اینکه جریان درآمد و فروش قطع شود
ملک الساداتی گفت: به بیان بهتر، یک کسب و کار اینترنتی دقیقا نمی داند چند ماه باید این وضعیت را تحمل کند و چه زمانی می تواند چشم انداز بازگشت به وضعیت قبل را برای مدیریت وضعیت مالی داشته باشد. صرف نظر از اتصال یا نبودن اینترنت، هزینه نیروی انسانی باید دائما پرداخت شود. جریان درآمد و فروش بسیار کم است، اگر قطع نشود، باعث می شود کسب و کارها به طور فزاینده ای با کسری مواجه شوند.
وی گفت: از آنجایی که بیشتر این کسب و کارها کاربر محور هستند، این فاصله برای آنها قابل تحمل نیست. زیرا حفظ نیروی انسانی در بلندمدت بدون انتظارات فروش امکان پذیر نیست.
وی ادامه داد: در صورت ادامه این وضعیت با مشکل جدی مواجه خواهیم شد و بخش زیادی از جوانان کشور که در حوزه های مرتبط با نرم افزار فعالیت می کنند دچار مشکل می شوند و ممکن است شاهد بیکاری گسترده باشیم که متاسفانه وضعیت بسیار بدی را در بازار کار ایجاد خواهد کرد.
ناکارآمدی جایگزین های داخلی در برخی زمینه ها
این استاد دانشگاه در پاسخ به سوالی درباره ضعف کسبوکارها به دلیل وابستگی به بسترهای خارجی و اثربخشی جایگزینهای داخلی، گفت: بسترهای وابسته به زیرساختهای بینالمللی مرتباً متحمل ضرر میشوند. خدماتی که قابل تعویض هستند مانند حوزه ارائه سرور با کیفیت پایین تری در دسترس هستند اما گاهی اوقات این پلتفرم ها برای انجام فعالیت و ارائه خدمات نیاز به اتصال دائمی با اینترنت جهانی یا بسترهای خارجی دارند که در شرایط فعلی خدمات آنها به طور کامل متوقف شده است و این یک چالش بزرگ محسوب می شود.
وی افزود: نکته این است که شاید در کوتاه مدت به دلیل مشکلات تولید فیزیکی این امر قابل مشاهده نباشد اما بیکاری گسترده ای را برای فریلنسرها و شرکت های حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) ایجاد می کند.
حتی اگر اتصال به اینترنت وجود داشته باشد، مشتریان در کوتاه مدت باز نمی گردند
ملک الساداتی با اشاره به عملکرد سیاستگذاران در مدیریت اینترنت و مهمترین مطالبه فعالان این حوزه گفت: مهمترین اتفاق اتفاقاتی است که می افتد. به عنوان مثال متوجه شدم که دولت با مدیریت و گفت و گو با شرکت ها در قالب پارک های علم و فناوری سعی دارد اینترنت را به روی برخی شرکت ها باز کند، اما این اقدام بسیار دیر شروع شد و هنوز فراگیر نشده است.
وی گفت: ارزیابیهای سیاستگذاران درباره حاکمیت فضای مجازی قابل قبول است، اما سیاستگذاران باید خیلی سریع سیاستهای خود را بر اساس شرایط فعلی تنظیم کنند.
وی ادامه داد: دولت باید اینترنت شرکت های شناسایی شده را ایجاد کند و حتی امکان دسترسی عمومی به این بسترها یا محصولات را فراهم کند. دولت می تواند دسترسی را طبقه بندی کند، اما نه به معنای طبقه بندی افراد. می تواند خدمات را به گونه ای طبقه بندی کند که بر جریان درآمد، مشتریان و فروش این پلتفرم ها تأثیری نداشته باشد.
وی افزود: گاهی اوقات که فروش قطع می شود، آن مشتریان حتی اگر در کوتاه مدت اینترنت وجود داشته باشد، باز نمی گردند. زیرا سبد مشتریان این پلتفرم ها به تدریج کاهش می یابد و بازگشت به نقطه قبلی زمان زیادی می برد.
هشدار نسبت به موج مهاجرت متخصصان
وی در خصوص سناریوهای احتمالی برای آینده اشتغال و کسب و کار در این حوزه در 2 تا 3 سال آینده گفت: حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) حوزه ای است که عموما ماهیت بین المللی دارد. اگر دسترسی محدود بماند، متاسفانه جامعه با مهاجرت این گروه نیروی انسانی متخصص مواجه خواهد شد. زیرا این شرایط در کوتاه مدت برای آنها قابل تحمل است اما در دراز مدت نمی توانند این وضعیت را تحمل کنند.
وی افزود: اگر چنین مشاغلی با رکود مواجه شوند، این نیروی کار به تدریج مهاجرت خواهد کرد.
در یک بحران، سیاست گذار باید فوراً خود را با شرایط وفق دهد
ملک الساداتی در پایان خاطرنشان کرد: هنر سیاست گذار باید این باشد که با در نظر گرفتن بحران های پیش آمده، فورا خود را با شرایط وفق دهد. نقش سیاست گذار – در جایگاه دولت یا به طور کلی دولت – فراهم کردن بستر مناسب برای فعالیت های اقتصادی است که بخشی از آن امنیت و بخشی دیگر زیرساخت است.
وی گفت: سیاستمدار باید بتواند خود را با شرایط تطبیق دهد و خط قرمز او این باشد که حتی یک شغل از بین نرود. هر کدام از این مشاغل با معیشت خانوارها و در نتیجه رفاه جامعه مرتبط است و دولت باید تلاش کند هر چه سریعتر سیاست های خود را برای ثابت نگه داشتن جریان فعالیت های اقتصادی تطبیق دهد.