بررسی ها نشان می دهد روند بارندگی ها از اواخر آذرماه در کشور افزایش یافته و میانگین بارندگی ایران نسبت به نرمال بلندمدت به سطح مثبت رسیده است، اما این وضعیت در همه استان ها یکسان نیست و استان هایی مانند تهران، قزوین، البرز، سمنان، مرکزی و قم همچنان با کمبود جدی بارندگی مواجه هستند. به طوری که در برخی از نقاط دی ماه به ویژه در بازه هفت روزه منتهی به 24 دی ماه کاهش بارندگی مشاهده شد، اما این وضعیت موقتی است و به تنهایی نمی تواند مبنایی برای قضاوت درباره خشکسالی باشد.
سه تعریف از خشکسالی برای ارزیابی دقیق تر تأثیر بارندگی
به گزارش ایسنا، احد تعزیف به تشریح مفهوم خشکسالی پرداخت و گفت: خشکسالی پدیده ای نیست که ناگهانی شروع شود یا ناگهانی پایان یابد و تعاریف مختلفی داشته باشد.
وی تصریح کرد: از منظر هواشناسی اگر در مدت زمان کوتاهی مثلاً یک هفته یا یک ماه، بارش منطقه ای کمتر از میانگین بلندمدت باقی بماند، به این معناست که خشکسالی هواشناسی در این منطقه رخ داده است، اما این لزوماً به معنای خشکسالی کشاورزی یا هیدرولوژیکی نیست.
رئیس مرکز ملی مدیریت بحران اقلیم و خشکسالی ادامه داد: در صورت تداوم کمبود بارندگی به مدت 2 تا 3 ماه یا بیشتر، رطوبت خاک کاهش می یابد و کاشت یا برداشت محصولات کشاورزی تحت تأثیر قرار می گیرد که در این صورت خشکسالی کشاورزی و همچنین خشکسالی هواشناسی رخ می دهد. با این حال، این به معنای خشکسالی هیدرولوژیکی نیست.
به گفته وی، اگر کمبود بارندگی به مدت شش ماه، یک سال یا بیشتر ادامه یابد و به مرور زمان منابع آب سطحی و زیرزمینی، رودخانه ها، ذخایر برفی و سدها نیز کاهش یابد، خشکسالی وارد چرخه هیدرولوژیکی می شود که عموماً وضعیتی طولانی مدت است.
تصفی با اشاره به وضعیت ایران گفت: اگرچه میانگین بارندگی در کشور در برخی مقاطع مانند پاییز امسال بیش از حد نرمال است، اما برای ششمین سال متوالی میانگین بارندگی سالانه همچنان کمتر از مقدار بلندمدت است. استانهای مختلفی مانند تهران، قزوین، البرز، سمنان، مرکزی، قم و زنجان بارندگی بسیار کم داشتند و حتی استانهایی مانند گیلان، مازندران، گلستان، خراسان و شمال بارندگی کمتر از حد نرمال داشتند و همچنین در رشتهکوههای زاگرس مانند لرستان، کرمانشاه، چهارمحالتیه و بوشهر و چهارمحالگیر بارندگی کمتری داشتند. تقریباً 50 درصد بارندگی سالانه در این مناطق تأمین می شد.
وی ادامه داد: بارندگی دو سامانه گذشته در برخی مناطق از جمله هرمزگان، فارس، بوشهر، کرمان و سیستان و بلوچستان قابل توجه بوده و برخی از ایستگاه ها بارشی معادل بارندگی یک سال در یک شبانه روز ثبت کردند.
رئیس مرکز ملی مدیریت بحران اقلیم و خشکسالی با تاکید بر این نکته تاکید کرد: ایران به دلیل کاهش آبهای زیرزمینی در اکثر نقاط کشور در خشکسالی هیدرولوژیکی قرار دارد که البته در برخی استانها میزان بارندگی کافی است. علاوه بر این، در حالی که خشکسالی های هواشناسی و کشاورزی به طور همزمان در مناطقی مانند تهران تجربه می شود، استانی مانند سیستان و بلوچستان وارد مرحله نهایی خشکسالی یعنی خشکسالی اقتصادی و اجتماعی شده است.
وی در پایان این ماموریت گفت: در مرحله خشکسالی اقتصادی-اجتماعی معیشت تحت تاثیر قرار می گیرد و این مشکل ممکن است کشاورزان را به مهاجرت به استان های دیگر سوق دهد. این پدیده در چند سال اخیر در برخی از نقاط فلات مرکزی ایران کم و بیش مشاهده شده است.