پوسته قضاوت نمی کند. بزرگترین مشکل سینمای مستند تبلیغ آثار است.

به گزارش خبرگزاری انتخابتو به نقل از مهر، جعفر صادقی کارگردان مستند «شل» درباره ساخت این مستند گفت: به طور اتفاقی در اینستاگرام موضوع را پیدا کردم و همان روز با خانواده تماس گرفتم. ابتدا چند جلسه رصد و تصویربرداری انجام دادیم تا مطمئن شویم این سوژه ظرفیت یک فیلم مستند را دارد. پس از جلب اعتماد خانواده، فیلمبرداری فیلم آغاز شد. این مستند که به زندگی یک خانواده باغبان می پردازد، به تبیین بحران های محیطی و مسئولیت های اجتماعی بر اساس اختلاف نظر اعضای خانواده می پردازد.

کارگردان مستند «شگرد» دلیل انتخاب این موضوع را تفاوت دیدگاه اعضای خانواده درباره موضوعی مشترک عنوان کرد و گفت: به تضاد فکری درون خانواده علاقه داشتم و همیشه دوست دارم فیلم هایم مخاطب را در موقعیتی قرار دهد که بتواند خود را به جای شخصیت های مختلف بگذارد و بین دیدگاه های مختلف یکی را انتخاب کند.

وی ادامه داد: قبل از شروع فیلمبرداری از اعضای خانواده خواستم خود واقعی خود جلوی دوربین باشند و اختلافات خود را پنهان نکنند. این اعتماد را به گروه سازنده دادند و کم کم سعی کردیم حضور دوربین را برایشان عادی کنیم تا رفتارشان عادی بماند.

کارگردان مستند سمفونی حمید مهمترین سختی تولید کابوک را اینگونه تشریح کرد: دغدغه اصلی خانواده واکنش اهالی روستا و برخی نهادهای مورد انتقاد در فیلم بود. سعی کردم به آنها اطمینان دهم که فیلم اکران یا داوری نمی شود، فقط می خواهم یک داستان را صادقانه بگویم و تصمیم گیری را به عهده تماشاگران بگذارم.

این مستندساز افزود: دغدغه اصلی من هم مشکلات محیطی بود و هم شرایط خانواده که احساس می کردند مسئولیت هایی فراتر از وظایفشان بر دوش آنها گذاشته شده است. به همین دلیل سعی کردم هر دو جنبه را در فیلمم ببینم اما اثری ایجاد نکرد که به شعار یا قضاوت مستقیم منجر شود.

کارگردان مستند «فرشاد بای گل» با بیان اینکه جایزه بهترین مستند را در جشنواره «سینما وگتیر» از مخاطبان دریافت کرده است، توضیح داد: اگر جایزه ای برای من اهمیت ویژه ای دارد، جایزه مخاطب است. خوشبختانه آثارم از «سمفونی حمید» تا «شگراد» تا «کبوک» با استقبال مثبت مخاطبان مواجه شد و همیشه ساخت فیلمی که مخاطب از دیدنش خسته نشود و با آن ارتباط برقرار کند برایم مهم بوده است.

صادقی تاثیر دریافت جایزه بهترین فیلم برای مخاطبان را اینگونه بیان کرد: این موفقیت در ارتقای کابوک در جشنواره های بین المللی موثر بود و در ارتباط با جشنواره ها نگاه مثبت تری به فیلم ایجاد کرد.

پرهیز از بازسازی مصنوعی در مستند

این مستندساز علت ارتباط مخاطب با آثارش را تلاش برای برقراری ارتباط واقعی با مخاطب با دوری از شعار ارزیابی کرد و گفت: در حین ساخت فیلم هایم از بازسازی های مصنوعی که امروزه در برخی از مستندها رایج است فاصله می گیرم. زیرا مخاطب ایرانی به سرعت متوجه جعلی بودن دیالوگ ها و موقعیت ها می شود. همیشه سعی کرده ام فیلمی باورپذیر برای مخاطب ایرانی و خارجی بسازم و حفظ صداقت، تکیه بر واقعیت و دوری از شعار را مهمترین خط قرمز فیلمسازی می دانم.

صادقی در بخشی دیگر از این گفت و گو درباره نقش نشست های مستند در دیده شدن آثار اینگونه توضیح داد: اصل برگزاری چنین نشست هایی نکته مثبتی است، اما روش فعلی را چندان موثر نمی دانم. اگر هدف افزایش مخاطب سینمای مستند است، انتخاب فیلم باید سخت‌گیرانه‌تر از جشنواره‌ها باشد. چرا که نمایش چند فیلم ضعیف ممکن است باعث شود مخاطب در مورد سینمای مستند تصور نادرستی پیدا کند و از رفتن منصرف شود.

کارگردان مستند شل افزود: بارها فیلم های سفارشی یا آثاری را دیده ام که در پاتوق ها نمایش داده می شوند که واقعاً با مخاطب ارتباط برقرار نمی کند، چیزی که نه تنها کمکی به گسترش مخاطبان مستند نمی کند بلکه باعث کاهش بیننده می شود.

انتشار آنلاین خوب است اما تبلیغ مهمتر است

کارگردان «شگراد» درباره پخش آنلاین مستندش اینگونه گفت: ظرفیت پخش آنلاین بسیار بالاست و برخی از آثار من مورد استقبال قرار گرفته اند، حتی در بسترهای آنلاین رکورد زده اند، اما مشکل اصلی تبلیغ و تبلیغ آثار است. زیرا بسیاری از بینندگان اساساً هیچ اطلاعی در مورد ساخت و یا نمایش یک مستند ندارند.

وی با جلب توجه به تفاوت سینمای داستانی و مستند افزود: در سینمای داستانی از حضور بازیگران شناخته شده و تبلیغات آنها استفاده می شود اما در سینمای مستند چنین فرصتی وجود ندارد. به همین دلیل آثار مستند باید به شکل دیگری تبلیغ شوند. انتشار تریلرها، آنونس ها و تبلیغات مستند در رسانه ها و مکان های عمومی می تواند نقش مهمی در دیده شدن آثار داشته باشد.

صادقی تاکید کرد: امروز دو مشکل به طور همزمان وجود دارد. از یک سو برخی فیلم های ضعیف در جشنواره ها و اکران ها شرکت می کنند، از سوی دیگر آثار شاخص به اندازه کافی تبلیغ نمی شود. مهمترین چالش نمایش مستند در ایران تبلیغ است و اگر ارائه حرفه ای انجام شود، مستند مخاطب خود را پیدا می کند. اگرچه فیلمساز تمام تلاش خود را برای تبلیغ آثارش می کند، اما تبلیغات حرفه ای نیازمند حمایت و فرصت هایی فراتر از توانایی های یک فیلمساز است.

این مستندساز افزود: کار فیلمساز فیلمسازی است و از مدیران فرهنگی انتظار دارم با جدیت بیشتری نسبت به تبلیغ و اکران مستندها اقدام کنند. من ترجیح می دهم به جای گفتن کلیشه ها، انتقاد سازنده داشته باشم. چون معتقدم با تغییر نگرانی ها راه حلی پیدا می شود.

«Cinemavegetir» باید در انتخاب آثار سخت گیری بیشتری داشته باشد

کارگردان «سمفونی حمید» با انتقاد از روند انتخاب آثار جشنواره «سینم وگریت» گفت: سال هاست که می گویم تعداد فیلم های پذیرفته شده در جشنواره خیلی زیاد است. وقتی اکثر صدها فیلم تولید شده وارد مهمترین جشنواره مستند کشور می شوند، سطح کیفی آثار برای مخاطب ثابت نمی ماند و در نتیجه این مخاطب است که از سینمای مستند فاصله می گیرد.

وی ادامه داد: اگرچه فیلمسازان حق تماشا دارند، اما اگر این دید به قیمت جشنواره تمام شود، هم مخاطب و هم فیلمسازان حرفه ای متضرر می شوند. برای اینکه مخاطب از کیفیت فیلم ها مطمئن شود، جشنواره باید در انتخاب فیلم ها دقت بیشتری داشته باشد.

برخی بیکارند، برخی بیش از یک پروژه دارند!

این مستندساز همچنین به کاهش بودجه ها اشاره کرد و گفت: بسیاری از فیلمسازان مشهور از صحنه مستند دور شده اند و سپردن همزمان بیش از یک پروژه به یک فیلمساز از کیفیت کار می کاهد. این روش تصمیم درستی نیست و اگر هدف ارتقای سینمای مستند است، اول از همه باید به کیفیت تولید توجه شود.

صادقی با اشاره به تجربه حضور خود در جشنواره های بین المللی گفت: در بسیاری از جشنواره های معتبر دنیا مرز مشخصی بین مستند و داستانی وجود ندارد و فیلم های خوب فارغ از ژانر مورد توجه قرار می گیرند. در ایران کاهش بودجه و کیفیت برخی تولیدات از مهم ترین مشکلات سینمای مستند امروز است.

صادقی درباره نقش مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و انیمیشن گفت: اگر بخواهیم عملکرد مرکز را بدون در نظر گرفتن محدودیت ها قضاوت کنیم، منصفانه نیست. این گروه که بودجه محدودی دارند در حوزه تولید، اکران و برگزاری جشنواره مسئولیت های گسترده ای دارند و طبیعی است که با این امکانات نمی توان همه انتظارات را برآورده کرد.

وی افزود: امکانات و بودجه ای که در اختیار مرکز گسترش است با مسئولیت ها و انتظارات این مجموعه همخوانی ندارد. تا زمانی که این شرایط تغییر نکند، نمی توانیم انتظار چیزهای بزرگ را داشته باشیم. اما از نظر برگزاری جشنواره، «سینما وگتیر» عملکرد بسیار خوبی دارد و از این منظر فکر می کنم در سطح بسیاری از جشنواره های معتبر دنیا باشد.

صادقی در پایان تاکید کرد: عمده مشکلات سینمای مستند به کیفیت تولید، بودجه محدود و تبلیغات ضعیف آثار برمی گردد تا جشنواره سازی. اگر حمایت های مالی و فرصت های لازم برای تولید حرفه ای و تبلیغ مستند فراهم شود، این سینما می تواند بیش از پیش رشد کند و مخاطبان بیشتری را به خود جلب کند.

مستند «پوسته» ساخته جعفر صادقی با نگاهی به زندگی یک خانواده باغبان، از بحران های محیطی و مسئولیت های اجتماعی بر اساس اختلاف نظر اعضای یک خانواده روایت می کند. روایتی که بیننده را به جای قضاوت در مقابل مشکل قرار می دهد. این مستند چهارشنبه 10 تیرماه در مستند پاتوق پخش می شود.

«کابوک» در نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینما-قکریت» به نمایش درآمد و جایزه بهترین مستند را از بین تماشاگران دریافت کرد.

۲۴۲۲۴۳