انتخابتو، پوسیدگی دندان یکی از شایع ترین بیماری های دوران کودکی در سراسر جهان است. مشکلی که بسیاری از خانواده ها فکر می کنند فقط یک عارضه ساده دهان و دندان است. کارشناسان بهداشت دهان و دندان بر این باورند که عواقب آن می تواند طیف وسیعی از سلامت جسمی، تغذیه ای، گفتاری و حتی روانی کودکان را تحت تاثیر قرار دهد.
پوسیدگی دندان در واقع فرآیندی است که در آن باکتری های موجود در دهان مواد غذایی به ویژه قند را تجزیه کرده و اسید تولید می کنند. با گذشت زمان، این اسیدها مینای دندان را از بین می برند و باعث ایجاد حفره می شوند. اگر این فرآیند به موقع تشخیص داده نشود و درمان نشود، پوسیدگی می تواند به لایه های عمیق تر دندان نفوذ کند و باعث درد، عفونت، آبسه و حتی از دست دادن دندان شود.
کارشناسان هشدار می دهند که سلامت کلی بسیاری از کودکان به دلیل حفره های فعال و کنترل نشده در خطر است. این حفره ها نه تنها سلامت دهان و دندان را مختل می کند، بلکه می تواند بر تغذیه، رشد فیزیکی، کیفیت خواب و عملکرد روزانه کودکان نیز تأثیر بگذارد.
در بیشتر موارد، والدین متوجه این مشکل می شوند که پوسیدگی به مراحل پیشرفته رسیده و کودک دچار درد شدید، تورم یا آبسه دندان می شود. اگرچه اولین علائم این بیماری معمولا خیلی زودتر ظاهر می شود، اما در صورت مراجعه به موقع به دندانپزشک می توان آن را کنترل و درمان کرد.
کارشناسان معتقدند موثرترین راه برای پیشگیری از پوسیدگی دندان در کودکان توجه به بهداشت دهان و دندان، کاهش مصرف قند و معاینات دوره ای دندانپزشکی است. علاوه بر این امروزه روش های پیشگیرانه زیادی در زمینه دندانپزشکی کودکان وجود دارد که می تواند مقاومت مینای دندان را افزایش داده و از ایجاد پوسیدگی های گسترده جلوگیری کند.
علت پوسیدگی زودرس دندان های شیری کودکان چیست/ اولین علامت پوسیدگی دندان چیست؟
نرجس امرالهی، متخصص دندانپزشکی کودکان. وی در مورد عوامل موثر در پوسیدگی زودرس دندان های شیری می گوید: پوسیدگی زودرس یکی از شایع ترین مشکلات در زمینه بهداشت دهان و دندان است و عوامل متعددی ایجاد می کند، اما یکی از مهم ترین دلایل پیدایش این وضعیت مصرف مداوم شیر در شب بعد از یک سالگی است. موضوعی که در بسیاری از خانواده ها کمتر به آن توجه می شود.
وی می افزاید: وقتی کودک پس از مصرف شیر به خصوص شیر مادر بدون تمیز کردن دهانش می خوابد، ترکیبات قندی موجود در شیر روی سطح دندان ها باقی می ماند. از طرفی میزان ترشح بزاق در هنگام خواب کاهش می یابد و این امر شرایط مناسبی را برای فعالیت باکتری ها و تولید اسید فراهم می کند. نتیجه این فرآیند اسیدی شدن محیط دهان و آغاز تخریب مینای دندان است.
این متخصص دندانپزشکی کودکان ادامه می دهد: حفره های ناشی از این شرایط معمولا ابتدا در دندان های جلویی فک بالا ظاهر می شوند. اولین علامت بیماری به صورت لکه های سفید در نزدیکی لثه ظاهر می شود. لکه هایی که در صورت بی توجهی به تدریج تبدیل به پوسیدگی می شوند و باعث تخریب ساختار دندان می شوند.
امرالهی با اشاره به اهمیت تشخیص زودهنگام این عارضه تصریح می کند: اگر والدین به طور مرتب برای معاینات دوره ای به دندانپزشک مراجعه کنند، این لکه های سفید در مراحل اولیه تشخیص داده شده و می توان از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد. با این حال، در بیشتر موارد، زمانی ارجاع می شود که حفره گسترش یافته و کودک درد، آبسه، تورم لب یا عفونت دندان داشته باشد.
توجه والدین به دندان های شیری فرزندان نقش بسیار مهمی در سلامت و رشد کودکان دارد.
این دندانپزشک اطفال اهمیت دندان های شیری را این گونه توضیح می دهد: در حالی که برخی خانواده ها فکر می کنند دندان های شیری به دلیل موقتی بودن اهمیت چندانی ندارند، این دندان ها نقش بسیار مهمی در سلامت و رشد کودکان دارند.
دندان های شیری علاوه بر کمک به جویدن غذا و تغذیه مناسب، در زیباسازی صورت، گفتار صحیح و رشد طبیعی فک نیز نقش دارند. مهمتر از همه، این دندان ها فضای لازم برای رشد مناسب دندان های دائمی را حفظ می کنند.
امرالهی خاطرنشان می کند: دندان های دائمی جلویی معمولاً در حدود سنین هفت تا هشت سالگی و دندان های عقبی در حدود سنین 11 تا 12 سالگی ظاهر می شوند و تا آن زمان، دندان های شیری وظیفه حفظ فضای مناسب برای رشد دندان های دائمی را بر عهده دارند. اگر این دندان ها زود از بین بروند یا در اثر پوسیدگی شدید از بین بروند، دندان های همسایه به فضای خالی حرکت می کنند و مسیر رشد دندان های دائمی را محدود می کنند.
این پدیده ممکن است زمینه ساز بی نظمی های دندانی و کمبود فضای رشد در سال های آینده شود و نیاز به درمان های ارتودنسی افزایش یابد. مشکلاتی که هزینه های درمانی و عوارض زیادی را برای کودکان و خانواده ها به همراه خواهد داشت.
آینده بهداشت دهان و دندان از سال های اول زندگی شروع می شود
متخصصان دندانپزشکی کودکان معتقدند سلامت دهان و دندان باید از همان ماه های اول زندگی مورد توجه خانواده ها باشد. بسیاری از مشکلاتی که نیاز به درمان های پیچیده و پرهزینه در بزرگسالی دارند، ریشه در بی توجهی به مراقبت های اولیه دوران کودکی دارند.
اگرچه دندان های شیری موقتی هستند، اما نقش آنها در رشد فک، رشد گفتار، تغذیه مناسب، زیبایی صورت و حفظ فضا برای رویش دندان های دائمی غیر قابل انکار است. بنابراین، پیشگیری از پوسیدگی دندان را نباید تا بروز درد یا عفونت به تعویق انداخت.
کارشناسان تاکید می کنند آموزش والدین، رعایت بهداشت دهان و دندان، اصلاح عادات غذایی، حذف شیر شبانه در زمان مناسب، استفاده صحیح از فلوراید و انجام معاینات منظم دندانی از مهم ترین راهکارهایی است که می تواند از بروز بخش قابل توجهی از پوسیدگی های دوران کودکی جلوگیری کند.
البته دندان های سالم تنها بخش زیبایی کودکان نیست. برعکس، یکی از پایه های اساسی سلامت عمومی، رشد طبیعی و کیفیت زندگی است و مراقبت از آنها باید از اولین دندان شیری شروع شود.