آینده– ویلیام کریستو، تحلیلگر ارشد امور بین الملل روزنامه گاردین.
به گزارش روزنامه گاردین، اوایل صبح روز جمعه آمریکا موج گسترده ای از حملات هوایی را به مناطق مختلف ونزوئلا انجام داد. حملاتی که کاراکاس، پایتخت این کشور را با انفجارهای شدید قبل از طلوع آفتاب لرزاند. اندکی پس از آن، دونالد ترامپ اعلام کرد که نیروهای آمریکایی نیکلاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا و همسرش سلیا فلورس را دستگیر و از کشور خارج کرده اند.
این حمله تکان دهنده و دستگیری بیسابقه یک رئیسجمهور مستقر در پی کمپین فشار شدید چند ماهه ایالات متحده علیه ونزوئلا است. از ماه سپتامبر، نیروی دریایی ایالات متحده ناوگان عظیمی را در سواحل ونزوئلا مستقر کرده است و قایق هایی را در دریای کارائیب و اقیانوس آرام که واشنگتن ادعا می کند در حال قاچاق مواد مخدر و توقیف نفتکش های ونزوئلا هستند، هدف قرار داده است. حداقل 110 نفر در حملات به این قایق ها کشته شدند. به گفته گروه های حقوق بشری این اقدام را می توان مصداق جنایات جنگی دانست. مقامات ونزوئلا همچنین ایالات متحده را متهم کردند و گفتند که هدف اصلی آن دسترسی به ذخایر نفتی این کشور است. این ذخایر به عنوان بزرگترین ذخایر نفت جهان شناخته می شوند. بمباران ونزوئلا و دستگیری مادورو یک تشدید جدی و دراماتیک در کارزار ایالات متحده است. آینده رژیم حاکم در ونزوئلا همچنان نامشخص است.
چگونه به این نقطه رسیدیم؟
از ابتدای دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ، نیکلاس مادورو عملاً هدف مستقیم او قرار گرفت و کاخ سفید مسیر سیاست «فشار حداکثری» علیه رژیم ونزوئلا را در پیش گرفت. ترامپ مادورو را به عنوان نیروی محرکه فعالیت های بی ثبات کننده در آمریکا متهم کرد. از قاچاق مواد مخدر تا تسهیل مهاجرت غیرقانونی به ایالات متحده. در ماه ژوئیه، ایالات متحده برای دستگیری مادورو 50 میلیون دلار (37 میلیون پوند) جایزه تعیین کرد که او را به یکی از بزرگترین قاچاقچیان مواد مخدر در جهان تبدیل کرد.
دولت ترامپ تعدادی از باندهای جنایتکار ونزوئلا از جمله Tran de Aragua را به عنوان سازمان های تروریستی معرفی کرده و حملات هوایی را علیه قاچاقچیان مواد مخدر در دریای کارائیب آغاز کرده است. اندکی پس از آن، ایالات متحده شروع به توقیف نفتکش های ونزوئلا کرد و حضور نظامی خود را در آب های اطراف این کشور آمریکای جنوبی افزایش داد. ترامپ همچنین آشکارا ایده تغییر رژیم در ونزوئلا را مطرح کرده است. او تا پایان نوامبر به مادورو مهلت داد تا قدرت را تحویل دهد و در ازای آن پیشنهاد خروج امن از کشور را داد. مادورو این پیشنهاد را رد کرد و به حامیانش گفت که خواهان “صلح بردگان” نیست و ایالات متحده را به تلاش برای کنترل ذخایر نفت ونزوئلا متهم کرد.
با تشدید فشارهای دولت ترامپ، گاهی اوقات دولت کاراکاس سردرگم به نظر می رسید. مادورو بارها تاکید کرده است که ونزوئلا خواهان جنگ با آمریکا نیست. او حتی در یک مقطع با تقلید از حرکت مشت معروف ترامپ در مقابل دانشجویان ونزوئلا با آهنگ «نه به جنگ، بله به صلح» رقصید. مادورو روز پنجشنبه در یک مصاحبه تلویزیونی گفت که از سرمایه گذاری ایالات متحده در بخش نفت ونزوئلا استقبال می کند.
چرا آمریکا و ونزوئلا با یکدیگر درگیر هستند؟
روابط بین واشنگتن و کاراکاس از زمان ریاست جمهوری هوگو چاوز در سال 1999 متشنج و متضاد بوده است. چاوز با معرفی خود به عنوان یک سوسیالیست و ضد امپریالیست، با مخالفت آشکار با حملات ایالات متحده به افغانستان و عراق و همچنین نزدیک شدن به کشورهایی مانند کوبا و ایران، واشنگتن را عصبانی کرد. روابط بین دو کشور بعداً زمانی که چاوز آمریکا را به حمایت از کودتای 2002 متهم کرد، بدتر شد. برای بسیاری در آمریکا، به ویژه آنهایی که در جناح افراطی حزب جمهوری خواه هستند، جهت گیری ایدئولوژیک سوسیالیستی دولت ونزوئلا، آن کشور را همراه با متحدش کوبا، به «دشمن طبیعی» ایالات متحده تبدیل کرده است.
ایالات متحده به شدت پیشینه حقوق بشر ونزوئلا را محکوم کرده است، قدرت چاوز را بیشتر تحکیم کرده، مخالفان سیاسی را سرکوب کرده و بخش اعظم بخش خصوصی را تصرف کرده است. اگرچه تنش ها برای مدت کوتاهی کاهش یافت، اما روابط دو کشور به مرور زمان عمیق تر شد. به ویژه از زمانی که مادورو در سال 2013 به قدرت رسید. در دوران دولت ترامپ، واشنگتن دولت مادورو را غیرقانونی اعلام کرد و در سال 2019، رئیس مجلس، خوان گوایدو را به عنوان رئیس جمهور ونزوئلا به رسمیت شناخت.
در ژوئیه 2024، مادورو ظاهراً با شکست سنگینی در انتخابات ریاست جمهوری روبرو شد. انتخابات در فضایی از خشم عمومی از اقتدارگرایی فزاینده وی و فروپاشی اقتصادی کشور برگزار شد. دولت بایدن نامزد مخالفان ادموندو گونزالس را برنده انتخابات اعلام کرد. داده های نظرسنجی تفصیلی منتشر شده توسط مخالفان و تایید شده توسط کارشناسان مستقل نشان داد که گونزالس برنده شد. اما مادورو در قدرت ماند و موج خشونت آمیزی از سرکوب را به راه انداخت.
در اوایل ماه دسامبر، دولت ترامپ سندی با عنوان «عواقب ترامپ» منتشر کرد که در آن بیان شد که نیمکره غربی باید از نظر سیاسی، اقتصادی، تجاری و نظامی توسط ایالات متحده کنترل شود. بر اساس این دکترین جدید می توان از ارتش آمریکا برای دستیابی به منابع انرژی و معدنی منطقه استفاده کرد.
نیکلاس مادورو کیست و چرا ترامپ او را دستگیر کرد؟
مادورو از سال 2013 رئیس جمهور ونزوئلا بوده است. مادورو که راننده اتوبوس سابق بود، در زمان هوگو چاوز به یک نام آشنا تبدیل شد و قبل از اینکه رئیس جمهور شود به عنوان وزیر امور خارجه خدمت می کرد. حکومت مادورو اغلب به عنوان یک دیکتاتوری توصیف می شود. ترامپ در ماه های اخیر بارها خواستار استعفای مادورو شده و او را به ارسال مواد مخدر و جنایتکاران به آمریکا متهم کرده است. ادعایی که به گفته کارشناسان هیچ مدرکی وجود ندارد. علیرغم ماهها تشدید لفاظیها، دستگیری ناگهانی رئیسجمهور مستقر در روز شنبه بدون هشدار قبلی انجام شد و ظاهراً مقامات ونزوئلا را غافلگیر کرد.
بعد چه اتفاقی خواهد افتاد؟
آینده هنوز نامشخص است. وزیر دفاع ونزوئلا متعهد شد که به مقاومت ادامه دهد و از شهروندان خواست تا علیه “تهاجم” خارجی متحد شوند. مقاومتی که او آن را «مبارزه برای آزادی» تعریف کرد. با وجود دستگیری مادورو، به نظر می رسد نهادهای دولتی و ارتش ونزوئلا همچنان پابرجا هستند. همچنین مشخص نیست که حمله روز شنبه آغاز یک درگیری گسترده تر بود یا یک عملیات محدود و موقت.
رهبران اپوزیسیون ونزوئلا، به ویژه برنده جایزه صلح نوبل، ماریا کورینا ماچادو، از ترامپ خواسته اند تا به حمایت از ناآرامی های داخلی این کشور کمک کند. ایالات متحده پیش از این تمرینهای نظامی شبیهسازی سناریوی «بریدن سر» رهبری ونزوئلا برگزار کرده بود. این شبیه سازی ها احتمال هرج و مرج طولانی مدت را پیش بینی می کرد. با موج عظیم پناهندگان و جناح های رقیب که بر سر کنترل کشور درگیر شدند. همانطور که داگلاس فرح، کارشناس آمریکای لاتین، یکی از شرکت کنندگان در این مانورها، گفت: “شما با هرج و مرج طولانی مواجه هستید و راه حل خروج مشخصی وجود ندارد.”