در فوتبال امروزی سرعت انتقال از دفاع به حمله یکی از مهم ترین عوامل موثر بر موفقیت تیم هاست. دیدار ما با گامبیا نشان داد که اگرچه پیروز شدیم، اما هنوز با ایده آل های فوتبالی فاصله داریم و باید در این مدت کوتاه بیشتر سرمایه گذاری کنیم. (به دلیل دیدار دوستانه با مالی که پشت درهای بسته برگزار شد، امکان تحلیل این بازی وجود ندارد.)
تقریباً از زمان برانکو، علیرغم حضور کی روش روی نیمکت، تیم ملی به شدت به سیستمهای تک حمله متکی بوده است و به همین ترتیب باشگاهها، مردم و ذهنیت فوتبال بیشتر متوجه این سبک بازی میشوند. با این حال، بازی مقابل گامبیا نشان داد که امیر قلانوی به دلایل مختلف، به ویژه گرفتن توپ از طریق پرسینگ، علاقه مند به بازی با دو مهاجم است. اما در بازی تیم ملی به خصوص در فاز هجومی و در بازیکنان خط مقدم تیم نوعی سیستم سیال دیده می شود که شکل دامنه حرکات و تعریف وظایف بازیکنان را تغییر می دهد.
از نظر کادر فنی باید اذعان کنیم که مهدی طارمی مهاجم قابل اعتمادی است و احتمالاً به دلیل کهولت سن و فشار بیشتر و ریکاوری بهتر در جام جهانی که فاصله بین بازی ها کمتر است، با استفاده از دو مهاجم از فشار روی طارمی بکاهند، اما واقعیت این است که با وینگرهای سریع باید با حریف در عمق بازی کنیم تا برنامه مدونی برای رسیدن به دروازه داشته باشیم.
به نظر می رسد شاید ملی پوشان و کادر فنی نیاز داشته باشند تا بخشی از تفکرات خود را مرور کنند و بازیکنانی را در برنامه های اصلی خود قرار دهند که قابلیت اضافه شدن به بازی فوروارد را داشته باشند، البته با تعاریف متفاوتی از این پست و البته مسئولیت پذیری در مراحل مختلف بازی.
بسیاری از تیم های بزرگ جهان اکنون نه تنها در اختیار مالکیت توپ قرار دارند، بلکه تحت تسلط کیفیت “پاس” یا انتقال سریع هستند که روند بازی را تغییر می دهد. تیم ملی ایران در سال های اخیر نشان داده است که قدرت بالا یکی از مهم ترین ویژگی های فنی آن در انتقال سریع از فاز دفاعی به فاز تهاجمی است. البته لازم است این انتقال مثبت در مواقع ضروری و مناسب به انتقال منفی تبدیل شود تا ساختار حمله-دفاع و تعادل ایجاد شود.
انتقال سریع به این معناست که تیم پس از دریافت توپ در اسرع وقت شروع به حمله کرده و قبل از دستور حریف برای دفاع به موقعیت گل برسد. ایران بارها در این بخش به ویژه مقابل تیم های قدرتمندتر عملکرد موفقی داشته است. از انتقال سریع در خط دفاع، احتمالا ضد پرس و مالکیت توپ، ایجاد حمله سریع روی دروازه حریف که تیم های حریف را بیشتر از ضد حمله غافلگیر می کند.
یکی از عوامل اصلی موفقیت ایران در این سبک «انتقال مثبت سریع» حضور وینگرهای سریع و دونده در کناره ها است. وینگرها نقش مهمی در فوتبال انتقالی بازی میکنند زیرا فضای پشت مدافعان کناری حریف را هدف قرار میدهند. وینگرهای ایران اغلب توانایی شروع، حمل توپ با سرعت بالا و برش مستقیم را دارند که ضد حملات این تیم را خطرناک می کند. وقتی توپ در وسط زمین به دست میآید، معمولاً نگاه اول به بالها و فرار بازیکنان جناح است.
مراقب این اسامی باشید: مهدی ترابی، محمد محبی، مهدی قیدی و علیرضا جهانبخش؛ چه ترافیک دلپذیری در این قسمت وجود دارد. بازیکنانی با تنوع فنی و البته سرعتی، عمدتا با تجربه بین المللی که برای هر خط دفاعی می توانند خطرناک باشند. از نکات مهم در سبک بازیکنان حاضر در اردو می توان به شتاب و منفجر شدن عضلات، گرفتن توپ تک به تک، داشتن عمق و همچنین گسترش خط جلوی تیم ملی، حفظ توپ و البته نقل و انتقالات مکرر اشاره کرد.
شاید تنها نکته منفی این خط تیم درک و توجیه مسئولیت در فاز انتقال منفی و بحث شرایط دفاعی حریفان باشد که در این مورد به عملکرد کادر فنی هم کشیده می شود.
علاوه بر وینگرها، نقش هافبک ها نیز بسیار مهم است. هافبک های تیم ملی وظیفه دارند بلافاصله پس از دریافت توپ، ریتم بازی را تغییر دهند. داشتن هافبکی که بتواند بازی را کنترل کند و در مواقع لزوم به ریتم بازی سرعت ببخشد، یکی از وظایف این تیمهاست. زدن پاس هایی که فیلترها را می شکند تا یکی دو خط مخالف را از بازی خارج کند. اولین پاس در انتقال بسیار مهم است. اگر این پاس سریع و دقیق باشد، ساختار دفاعی حریف به هم می خورد. هافبک های ایرانی اغلب سعی می کنند با پاس های عمیق یا تغییر سریع جهت بازی، وینگرها و مهاجمان را در موقعیت مناسب قرار دهند.
یکی دیگر از ویژگی های مهم هافبک های ایرانی توانایی آنها در دوندگی و محافظت از خط هافبک است. در فوتبال مدرن، پاس دادن فقط حمله کردن نیست. برعکس، بازگشت سریع به دفاع نیز بخشی از این امر محسوب می شود. هافبک های تیم ملی در بسیاری از مسابقات به عنوان پل ارتباطی بین دفاع و حمله عمل کردند و تعادل تیم را حفظ کردند.
از نظر تاکتیکی، ایران به طور کلی در انتقال سریع با ساختار دفاعی فشرده موفق تر است. در این صورت پس از گرفتن توپ، فضای بیشتری برای ضد حملات ایجاد می شود. این تیم با چند پاس کوتاه و سریع توپ را از مرکز به سمت لبه ها حرکت می دهد و سپس از سرعت وینگرها برای ضربه زدن به عمق دفاع حریف استفاده می کند.
این مدل بازی نیز محدودیت هایی دارد. وقتی حریف عقب نشینی می کند و فاصله ها را می بندد، اثر پاس سریع کاهش می یابد. در چنین شرایطی تیم ملی به خلاقیت بیشتر در خط هافبک و توانایی بالاتر در حملات مالکیت توپ نیاز دارد.
به طور کلی قدرت انتقال سریع یکی از مهم ترین سلاح های تاکتیکی تیم ملی ایران محسوب می شود. سبکی مبتنی بر وینگرهای سریع، هافبک های سخت کوش و ضد حملات سریع می تواند برای ایران در تورنمنت های بزرگ به ویژه جام جهانی تعیین کننده باشد.