وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با انتشار بیانیه شماره 5، آخرین وضعیت آسیب های وارد شده به میراث فرهنگی و زیرساخت های گردشگری کشور را در پی حملات آمریکایی-صهیونیستی که تا 9 آوریل 1405 ادامه داشت، اعلام کرد.
بر اساس این بیانیه، پس از ارزیابیهای کارشناسی چندسطحی، پایش مستمر میدانی و فرآیندهای صحت دقیق دادهها، تعداد آثار تاریخی آسیبدیده که تا ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ هزار و ۱۱۴ اثر بود، در سطح جهانی، ملی و ارزشمند به ۱۳۱ مورد افزایش یافت. روندی که حکایت از افزایش روزافزون آسیب ها و نیاز به مداخله فوری جامعه بین المللی و نگرانی برای حفظ میراث مشترک انسانی دارد.
با نگاهی به توزیع جغرافیایی خسارات مشاهده شد که بیشترین خسارت در استان تهران با 61 مورد و پس از آن اصفهان با 23 مورد و کردستان با 12 مورد مشاهده شد. همچنین استان های لرستان و کرمانشاه هر کدام با 4 مورد، خوزستان با 3 مورد و استان های فارس، بوشهر، قم، البرز و آذربایجان شرقی هر کدام با 2 مورد از استان های مبتلا هستند. این در حالی است که هر کدام یک مورد خسارت در آذربایجان غربی، مازندران، سیستان و بلوچستان، ایلام، گیلان و همدان به ثبت رسیده است.
در توزیع عملکردی این آسیب ها مشاهده شد که 111 مورد مربوط به آثار تاریخی و موزه ها، 11 مورد مربوط به واحدهای ارزشمند استان تهران و 9 مورد مربوط به میراث دفاع مقدس در استان خوزستان بوده است. همچنین 50 موزه کشور از جمله 14 موزه در مجموعه سعد آباد و 7 موزه در مجموعه کاخ گلستان آسیب دیدند.
این بیانیه همچنین اعلام می کند که تعداد بناهای تاریخی آسیب دیده به 7 بنا رسیده است. به طوری که در حالی که شهرهای تهران، سنندج، اصفهان، کرمانشاه، قم، هوانسر و تبریز آسیب دیدند، شهر تبریز به عنوان مرکز خسارت جدید به این فهرست اضافه شد.
در بخشی دیگر از این گزارش، وزارت میراث فرهنگی با تاکید بر انجام تعهدات ملی و بین المللی خود، از آغاز دیپلماسی فرهنگی فعال، هدفمند و چند سطحی از نخستین ساعات برگزاری این رویدادها خبر داد و اعلام کرد که تاکنون بیش از 9 مکاتبه رسمی با سازمان های بین المللی از جمله یونسکو، ایکوم، ایکوموس، ACHA (Anural Regionalization Forum) و انجمن عمران نوویسی (ACHA) و انجمن های مدنی نوویسیا انجام شده است. به منظور ثبت قانونی حملات و انجام مسئولیت های بین المللی. مانند آن
این وزارتخانه با اشاره به اصول اساسی حقوق بین الملل و کنوانسیون ها در خصوص حفاظت از میراث فرهنگی در درگیری ها، اقدامات انجام شده را نقض آشکار تعهدات بین المللی و نمونه ای از تعرض به میراث مشترک بشریت ارزیابی کرد.
بر اساس آمارهای حوزه گردشگری، 64 واحد از تاسیسات گردشگری کشور شامل هتل ها، مجتمع های خدماتی- رفاهی، دفاتر خدمات مسافرتی و واحدهای غذا و نوشیدنی در 10 استان کشور آسیب دیدند. وقتی الگوی پراکندگی این آسیب ها بررسی می شود، مشاهده می شود که بیشترین خسارت در استان های خوزستان، آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه و پس از آن استان های لرستان، تهران، اصفهان، زنجان، گیلان و البرز دیده شده است.
با وجود این شرایط، در بازه زمانی 25 اسفند تا 7 فروردین 1405، 25 میلیون و 898 هزار سفر به ثبت رسید که نشان از تداوم پویایی و تاب آوری سیستم گردشگری کشور و کارآمدی مدیریت یکپارچه سفر در سطح ملی دارد.
همچنین وزارت میراث فرهنگی ضمن قدردانی از همکاری فعالان بخش خصوصی، سرمایه گذاران، رسانه ها و ایرانیان خارج از کشور، بر ضرورت تقویت هم افزایی ملی، ارتقای سرمایه اجتماعی و تحکیم وفاق فرهنگی در حفظ سرمایه های هویتی کشور تاکید کرد.
این وزارتخانه در عین حال ادامه امن سفرهای نوروزی، حفظ کیفیت خدمات گردشگری، صیانت از حقوق گردشگران و تامین آرامش عمومی را از اولویتهای راهبردی خود برشمرد و اعلام کرد که این روند با استفاده از تمامی ظرفیتهای نهادی و مدیریتی ادامه خواهد یافت.
در پایان این بیانیه، یک سوال اساسی از جامعه بینالملل در خصوص میزان مسئولیت آن در قبال حفاظت از میراث انسانی مطرح و تاکید شد که نحوه برخورد نظام بینالملل با این حوادث، معیاری تعیینکننده در سنجش پایبندی واقعی به اصول حقوق بینالملل خواهد بود. در عین حال بیان شده است که فرهنگ و تمدن ریشه دار ملت ایران در طول تاریخ همواره سربلند و تزلزل ناپذیر بوده است و هرگونه تعرض به این میراث کهن در برابر عظمت این هویت تمدنی سرانجام محکوم به زوال و فراموشی است.