بر اساس آمار به دست آمده بیش از ده میلیون ایرانی به صورت مستقیم و غیرمستقیم در حوزه اقتصاد دیجیتال فعالیت می کنند و قطع شدن اینترنت به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر معیشت این افراد تاثیر می گذارد.
به گزارش خبرآنلاین، اینترنت ایران 27 دی ماه قطع شد و هنوز اینترنت به حالت عادی برنگشته است.
اگرچه فعالان اقتصادی با اشاره به اینکه بحث امنیت موضوع مهمی است، اما نباید فراموش کرد که کاهش درآمد فعالان این حوزه میتواند آثار اقتصادی و اجتماعی داشته باشد، میخواهند در این زمینه چارهاندیشی کنند، اما در عین حال برخی از آنها با این استدلال که آمار ارائهشده فاقد مبنای و تحلیل است، خاطرنشان میکنند که میزان خسارتها به اندازه اعلام شده نیست.
روزنامه کیهان در واکنش به اظهارات مهم اخیر وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات مبنی بر اینکه آمارهای اقتصاد ایران در این حد نیست، به ارقام مختلفی که وزیر و معاون وزیر در روزهای مختلف اعلام کرده اند، تکیه کرده است.
ستار هاشمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: قطعی اینترنت اخیر باعث شده هسته اقتصاد دیجیتال حدود 500 میلیارد تومان و اقتصاد کلان حدود 5 هزار میلیارد تومان ضرر کند. با توجه به اشتغال مستقیم و غیرمستقیم حدود 10 میلیون نفر در حوزه اقتصاد دیجیتال و تاب آوری محدود شرکت های فعال در این حوزه، لازم است اقدامات عاجل برای کاهش این آسیب ها انجام شود. وی با بیان اینکه حدود 10 میلیون نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم در حوزه اقتصاد دیجیتال فعالیت می کنند، افزود: اشتغال و درآمد مردم به طور مستقیم تحت تاثیر قرار می گیرد و می تواند تبعات اجتماعی و امنیتی داشته باشد.
روزنامه کیهان اعلام کرد: این سخنان وزیر حمل و نقل یعنی همان طور که چیت ساز معاون وزیر ارتباطات روز قبل مدعی شده بود: اینکه ضرر دقیق اینترنت روزانه 2 هزار میلیارد تومان است و اینکه دو نفر از مسئولان وزارت اطلاعات ادعا می کنند خسارت ادعایی در یک روز 2 یا 5 میلیارد تومان است، ثابت می کند که این وزارتخانه حداقل در مورد این موضوع بررسی دقیق و کارشناسی دقیقی انجام نداده و کارشناسی شده است. اهداف در غیر این صورت، رقم دقیق باید با مستندات واضح ارائه شود.
ماجرای ضرر دو هزار میلیاردی چیست؟
صحبت از رقم 2000 میلیاردی است که معاون وزیر ارتباطات اعلام کرده در حالی که تنها بخشی از خسارت را 2000 میلیارد تومان اعلام کرده است. احسان چیت ساز توضیح داد: تنها در حوزه هسته و بسترهای اقتصاد دیجیتال 34 هزار میلیارد تومان زیان و زیان دهی به ثبت رسیده است.
بر اساس برآورد «احسان چیت ساز» 34 هزار میلیارد تومان زیان و زیان دهی تنها در بخش اصلی و بسترهای اقتصاد دیجیتال به ثبت رسیده است.
بر اساس این بیانیه، اپراتورها از جمله ایرانسل در بازه زمانی 10 روزه 85 درصد از درآمدهای خود (حدود 2000 میلیارد تومان) را از دست دادند و اولین شرکتی بودند که با کاهش 50 درصدی درآمد (تقریباً 1000 میلیارد تومان) مواجه شدند.
از سوی دیگر، پلتفرمهای بزرگی مانند مجموعههایی مانند دیجیکالا در روزهای ابتدایی تقریباً تمام ترافیک و ورودیهای خود را از دست دادند و بعدها تا ۵۰ درصد کاهش فعالیت داشتند.
در بخش لجستیک یعنی شرکت ملی پست 40 درصد کاهش ترافیک پستی و 500 میلیارد تومان ضرر داشته است.
آیا می توان میزان دقیق خسارت را تخمین زد؟
این اولین بار نیست که اینترنت در ایران قطع می شود. در آبان ماه سال گذشته مرکز تحقیقات اتاق بازرگانی اعلام کرد که قطعی اینترنت و فیلترینگ شبکه های اجتماعی در فاصله مهر تا آذر 1401 معیشت حدود 9 میلیون خانوار ایرانی را به خطر انداخته است. بر اساس این گزارش، عدم قطعیت در دسترسی به اینترنت و خدمات مرتبط، بخش فناوری اطلاعات را با بحران مواجه کرده است. به گفته فعالان صنعت کالاهای سفید، قطعی و کاهش سرعت اینترنت موجب افزایش هزینه های ارتباطی، اختلال در عرضه و مشکل در تامین لوازم خانگی شده است. شایان ذکر است که در گزارش سالانه مرکز توسعه تجارت الکترونیک و طرت سمت، مجموع گردش مالی الکترونیکی کشور در سال 1402 روزانه 5022 میلیارد تومان یعنی به زبان عربی 1833 هزار میلیارد تومان بوده است. با توجه به اینکه در مهر ماه سال 1401 تعداد معاملات خرید اینترنتی نسبت به مدت مشابه سال 1400 39 درصد کاهش داشته است، به طور تقریبی می توان تخمین زد که گردش مالی روزانه این منطقه با کاهش 1975 میلیارد تومانی همراه بوده است، بنابراین میانگین زیان ناشی از سانسور اینترنتی در این مدت 34 هزار و 200 میلیون تومان بر حسب دلار، معادل 8 میلیون تومان بوده است.
این در حالی است که در سال 1404 میزان گردش مالی در این حوزه افزایش یافته و نرخ دلار با ریال افزایش یافته است، اما اگر همان رقم 58 میلیون دلاری را بدون احتساب افزایش گردش مالی در نظر بگیریم، بر اساس مبلغ دلاری 150 هزار میلیارد تومانی، میزان خسارت وارده به بیش از 8 هزار و 760 میلیارد تومان می رسد.
این رقم علاوه بر ادعای روزنامه کیهان مبنی بر صحیح نبودن میزان خسارت اعلام شده از سوی وزیر، نباید فراموش کرد که محاسباتی که وی اعلام کرد، خوشبینانه ترین محاسبات ممکن است.
محاسبه خسارت از منظری دیگر
رضا الفت نصیب رئیس تعاون مجازی در دیدار قبلی خود با ایسنا با بیان اینکه از 27 دی ماه وارد یک وضعیت بسیار نادر در حوزه اینترنت و ارتباطات حتی تلفن شده ایم، گفت: اگرچه سایت های شرکت های بزرگ بسته شد، اما در روزهای اول شاهد کاهش نزدیک به 80 درصدی فروش بودند.
به گفته وی، حدود 55 درصد اقتصاد را بخش خدمات تشکیل می دهد. امروزه شرکت ها و مشاغل خدماتی به شدت فعالیت ها و مدل های تجاری خود را به سمت استفاده از فناوری های جدید سوق داده اند.
تولید ناخالص داخلی ایران تقریباً صد هزار میلیارد تومان است. بر اساس بدبینانه ترین برآوردهای رسمی، سهم اقتصاد دیجیتال ایران حدود پنج درصد است. گفتنی است از امروز قطعی اینترنت 5 هزار میلیارد تومان به اقتصاد ایران خسارت وارد کرده است. البته باید به این نکته نیز اشاره کرد که با قطع اینترنت و توقف کامل تجارت خارجی میزان خسارت به تدریج از این رقم فراتر خواهد رفت. زیرا به غیر از هفتصد هزار فروشگاه اینترنتی در یک شبکه مجازی، قطع تجارت خارجی مشکلات زیادی را در این زمینه ایجاد کرده است و به تدریج تعداد کشتی ها و غیره بهبود خواهد یافت. باعث خسارات ناشی از خرابکاری شد.
بنابراین به نظر می رسد رقم اعلام شده از سوی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات مبنی بر زیان روزانه حدود 500 میلیارد تومان به هسته اقتصاد دیجیتال و حدود 5 هزار میلیارد تومان به اقتصاد کلان رقم دقیقی باشد و منتقدان به جای زیر سوال بردن اعداد و ارقام اعلام شده از سوی مراجع رسمی باید با نگاهی علمی، دقیق و مستند به آمار و ارقام نگاه کنند.