حضور کوشنر در مذاکرات نشان دهنده جدیت آمریکاست/ فرسایش مذاکرات بی اعتمادی عمومی را افزایش می دهد

محمود واعظی قائم مقام حزب اعتدال و توسعه درباره آینده مذاکرات ایران و آمریکا گفت: معتقدم اگر این مذاکرات به توافق برد-برد منتهی شود، نه تنها اقتصاد کشور، بلکه سطح همکاری ها در روابط خارجی و تحولات منطقه ای تاثیر مثبت خواهد داشت.

به گزارش خبرآنلاین، مشروح این گفتگو را در ادامه بخوانید:

* واعظ عزیز! در خصوص دور اول مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، پیش بینی شما از مذاکرات چیست و در صورت حصول توافق چه نتایجی حاصل خواهد شد؟

با توجه به اینکه محور این گفتگوها موضوع هسته ای و رفع تحریم ها است، در صورت حصول توافق و رفع تحریم ها و یا حتی کاهش چشمگیر آن، شاهد تاثیرات عینی بر روابط خارجی، صادرات، واردات و سایر شاخص های اقتصادی خواهیم بود. از سوی دیگر، با کاهش تنش و کاهش فضای تهدید یا وضعیتی که به عنوان احتمال جنگ و درگیری تبلیغ می شود، شرایط ناپایدار نه جنگ و نه صلح پایان می یابد و آرامش روانی بیشتری برای جامعه به ارمغان می آورد.

در چنین حالتی، برخی از گره ها نیز باز خواهند شد. بنابراین معتقدم اگر این مذاکرات به توافق برد-برد منتهی شود، نه تنها اقتصاد کشور، بلکه روابط خارجی نیز بر سطح همکاری ها و تحولات منطقه ای تأثیر مثبت خواهد گذاشت. با توجه به جنگ غزه و شرایط پرتنشی که منطقه ما در دو سال و نیم گذشته تجربه کرده است، امروز بیش از هر زمان دیگری به ثبات، صلح و آرامش نیاز داریم.

از منظر استراتژیک، ادامه وضعیت درگیری مزیت اضافی برای هیچ یک از طرفین ایجاد نمی کند. در شرایطی که اقتصاد ایران تحت فشار تحریم های سرکوبگرانه و انباشته شدن بحران های بین المللی و داخلی قرار دارد، آمریکا بیش از هر زمان دیگری به دستاوردهای بین المللی نیاز دارد. بنابراین، اگر این همزمانی نیازها به درستی مدیریت شود، می تواند به نقطه ملاقات علایق تبدیل شود. تحقق چنین فضایی برای هر دو طرف سودمند خواهد بود و برای ما زمینه ساز افزایش تمایل سرمایه گذاران خارجی، معرفی فناوری های جدید و در نهایت تغییر شرایط به نفع همه بازیگران منطقه خواهد بود. واضح است که بهبود شرایط منطقه طبیعتاً به بهبود شرایط ایران نیز منجر خواهد شد.

جمهوری خواهان بیش از هر زمان دیگری به موفقیت های ملموس در سیاست خارجی نیاز دارند

* پس شما نگاه مثبتی به مذاکرات دارید، درست است؟

به نظر من دور اول مذاکرات یک گام جدی رو به جلو محسوب می شود. با توجه به اتفاقات هشت ماهه اخیر به ویژه جنگ 12 روزه و مسائلی مانند اسنپ بک، بی اعتمادی عمیقی به مسیر مذاکره وجود داشته است. نمی توان نادیده گرفت که دونالد ترامپ در دوره دولت دوازدهم خود از استراتژی اعمال تحریم های اقتصادی همه جانبه و فشار حداکثری با تمام امکانات استفاده می کرد.

او در دوره دوم ریاست جمهوری خود، در کنار تحریم های شدید و تشدید فشارهای امنیتی و سناریوهای پرهزینه ای مانند جنگ 12 روزه، حتی تلاش کرد تا ناآرامی های داخلی ایران را به طور جدی دستکاری و بهره برداری کند. اما در نهایت نتایج این اقدامات نه منجر به تغییر در سیاست های کلان ایران شد و نه موفقیت موثر و پایداری را برای آمریکا به ارمغان آورد.
اکنون در شرایطی که بیشتر این ابزارهای فشار عملا فرسوده شده و کارایی سابق خود را از دست داده اند، عقلانیت سیاسی واشنگتن را ایجاب می کند که مسیر مذاکره را به عنوان ارزان ترین و موثرترین گزینه در چارچوبی متعادل بر اساس احترام متقابل انتخاب کند.

از سوی دیگر، با توجه به اینکه جمهوری خواهان در آستانه انتخابات میان دوره ای مجلس نمایندگان و سنا در نوامبر با چالش های جدی در حفظ و بازسازی پایگاه اجتماعی خود مواجه هستند، بیش از هر زمان دیگری به موفقیت های ملموس در سیاست خارجی نیاز دارند. موفقیت ها نه با تشدید تنش ها، بلکه با یک توافق قابل دفاع و منطقی به دست می آید.
اتفاقی که روز جمعه در عمان افتاد نشان از آن دارد که این فضای بی اعتمادی حداقل تا حدی برطرف شده است و ما در حال حرکت به جلو هستیم. نکته مهم در این دور از مذاکرات، تغییر محیط پیرامون است.

ما نباید خطرات شکست یا فرسایش مذاکرات را نادیده بگیریم

مذاکرات دیگر تنها در خلأ بین المللی و به صورت دوجانبه بین ایران و آمریکا انجام نمی شود. این در چارچوب نگرانی های منطقه ای، خستگی بازیگران از تنش های مداوم و تمایل عمومی برای کنترل بحران ها اتفاق می افتد. نقش کشورهای منطقه در مذاکرات مهم و موثر است. این بار کشورهای همسایه و منطقه با ایجاد جنگ در منطقه مخالف هستند و از ادامه مذاکرات برای دستیابی به توافق ایران و آمریکا به طور جدی استقبال و حمایت می کنند.

در این صورت اگر هر دو طرف به طور جدی مذاکره کنند، می توان به توافق برد-برد امیدوار بود. البته هنوز برای قضاوت نهایی در مورد آینده مذاکرات زود است. چون مذاکرات در سطح کلی انجام شد و هنوز درباره جزئیات صحبت نشده بود. باید منتظر ماند و دید که بر روی این پایه که در روز جمعه گذاشته شده چه چیزی ساخته خواهد شد و روند مذاکرات چگونه ادامه خواهد داشت.

خوشبختانه وزیر امور خارجه کشورمان نیز راهبردی مبنی بر اطلاع رسانی به کشورهای منطقه از روند مذاکرات اتخاذ کرد. موضوعی که می توان آن را پشتوانه مهم و اطمینان بخشی برای پیشرفت مذاکرات دانست.

البته رژیم جنایتکار صهیونیستی مانند گذشته تمام تلاش خود را می کند تا مذاکرات را در راستای سیاست های توسعه ای خود به نتیجه نرساند، اما با توجه به هوشیاری تیم دیپلماسی این کشور و نقش فعال کشورهای منطقه، می توان با «احتیاط» به آینده امیدوار بود. امیدوارم اگر قدم اول درست برداشته شد گام های بعدی با درایت و هوشمندی ادامه پیدا کند.

در عین حال، نباید خطرات شکست یا فرسایش مذاکرات را نادیده گرفت. تجربه گذشته نشان داده است که علاوه بر شکست آشکار، تعلیق های طولانی مدت و عدم اطمینان مداوم باعث افزایش بی اعتمادی عمومی می شود. بنابراین مدیریت زمان، شفاف سازی گام به گام و پرهیز از تلاقی دوگانه احساسی به اندازه محتوای توافق مهم است.

حضور کوشنر در مذاکرات نشان می دهد که طرف آمریکایی در مذاکرات بهار امسال جدی تر است

* آقای واعظی شاهد تغییر در تیم مذاکره کننده آمریکا بودیم. هم داماد آقای ترامپ آنجا بود و هم فرمانده سنتکام در آخرین لحظه به تیم مذاکره کننده اضافه شد. آیا این تغییر بر روند مذاکرات تاثیر خواهد گذاشت؟

به نظر من، حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات بیشتر نمادین بود تا محتوایی، اما حضور داماد آقای ترامپ، آقای کوشنر، نشان می‌دهد که طرف آمریکایی بگدیت بیش از مذاکرات بهار امسال در این مذاکرات حضور دارد. همانطور که آقای عراقچی روز جمعه خاطرنشان کرد، جدیت مذاکرات ایران و آمریکا نسبت به دوره های قبل افزایش یافته است.

اظهارات رئیس جمهور کشورمان در خصوص موضوع اموات را می توان یک حرکت مثبت و آینده نگر تلقی کرد.

* با توجه به اتفاقات اخیر دی ماه در کشور و جراحی اقتصادی دولت، این اتفاقات هم موثر بود. به نظر می رسد سرمایه اجتماعی دولت و آقای مزیکیان کاهش یافته است. البته با فرض توافق بین ایران و آمریکا، این امر می تواند چهره دولت را در انظار عمومی احیا کند.

سرمایه اجتماعی نظام صرفاً با تحقق یا عدم تحقق یک توافق افزایش یا کاهش نمی یابد. بلکه این سرمایه بیش از هر چیز مشمول سیاست های اتخاذ شده و اصلاحات عملی در پاسخ به نارضایتی مردم است. در این زمینه می توان اظهارات رئیس جمهور کشورمان در مورد موضوع اموات را یک اقدام مثبت و آینده نگر تلقی کرد.
علاوه بر این، تاکید ایشان بر ارزیابی گلایه ها و ارائه سیاست هایی که موجب افزایش رضایت عمومی در جلسات مختلف شود، در صورت تبدیل به عمل، اقدامی قابل تحسین است.

تشکیل کمیسیونی در وزارت علوم به دستور رئیس جمهور برای بررسی دلایل، منشأ و مطالبات عمومی اعتراضات نیز گام مهمی تلقی می شود. اگر این مطالعات به توصیه‌های اداری منجر شود و مردم شاهد اصلاح سیاست‌هایی باشند که عملاً نارضایتی ایجاد می‌کند، بی‌شک امید جامعه افزایش می‌یابد و سرمایه اجتماعی متعاقباً تقویت می‌شود.

همه مشکلات کشور نباید فقط به سیاست خارجی خلاصه شود

*پس اگر توافقی صورت گیرد از نظر اجتماعی هم تاثیرگذار خواهد بود…

بله قطعا تاثیر خواهد داشت اما نباید همه مسائل کشور را فقط به سیاست خارجی خلاصه کنیم. برخی مطالبات در زمینه مسائل اقتصادی، معیشتی، اجتماعی و آزادی های مشروع اجتماعی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است و باید مورد توجه قرار گیرد. در نهایت موفقیت یا شکست این مذاکرات نه تنها بر آینده روابط خارجی بلکه بر مسیر تحولات داخلی کشور نیز تأثیر می گذارد.