رشد قد کودک؛ تعامل پیچیده ژنتیک و سبک زندگی

انتخابتو، در گذشته قد افراد بیشتر یک ویژگی ارثی محسوب می شد، اما امروزه می دانیم که رشد قد کودک نتیجه تعامل پیچیده بین وراثت و سبک زندگی است و تغذیه، خواب، فعالیت بدنی و حتی میزان آرامش روحی در شکل گیری قد نهایی کودک نقش دارد. این بدان معناست که خانواده ها می توانند با انتخاب صحیح مسیر رشد فرزندان خود را بهبود بخشند، حتی اگر ژنتیک اولیه محدود کننده باشد.

هورمون رشد که مسئول اصلی افزایش قد است، در ساعات خاصی از شب به خصوص بین ساعت 22:00 شب تا 02:00 بامداد با فعالیت بیشتری ترشح می شود و این ترشح به خواب عمیق و منظم بستگی دارد. کودکانی که دیر می خوابند یا خوابشان سطحی و پرتنش است از این فرصت بیولوژیکی محروم می شوند. تنظیم ساعات خواب، ایجاد محیطی آرام و حذف محرک های دیجیتال قبل از خواب می تواند تاثیر قابل توجهی بر رشد قد داشته باشد.

اگرچه پروتئین یکی از عناصر ضروری رشد فیزیکی است، رشد سالم نیاز به ترکیب متعادلی از مواد مغذی دارد. ویتامین D برای جذب کلسیم، آهن برای اکسیژن رسانی سلول ها، روی برای تقسیم سلولی و چربی های مفید برای ساختار هورمونی بدن با هم رشد را ممکن می کنند و تغذیه کودک نه تنها باید کافی باشد، بلکه باید متنوع، متعادل و مناسب برای نیازهای رشد باشد.

کودکانی که در محیط های پر استرس زندگی می کنند اغلب با اختلالات خواب، بی اشتهایی، کاهش ترشح هورمون رشد و اضطراب مزمن مواجه می شوند که می تواند عملکرد سیستم عصبی و غدد درون ریز را مختل کند و در نتیجه رشد فیزیکی کند یا متوقف شود. حمایت روانی، گفتگوی آرام و ایجاد احساس امنیت در خانه نه تنها به سلامت روانی کودک، بلکه به رشد جسمانی او نیز کمک می کند.

ژنتیک چقدر روی قد افراد تاثیر دارد؟ / چگونه فرزندمان را بلندتر کنیم؟

رویا کلیشادی، کودک و نوجوان، متخصص تغذیه و رشد وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه بین 18 تا 24 ماهگی هورمون رشد نوزاد پتانسیل خود را نشان می دهد و روند رشد کودک مشخص می شود، گفت: اگر سرعت رشد کودک روی منحنی طبیعی باشد رشد نوزاد مناسب است اما اگر رشد کودک خارج از منحنی طبیعی باشد می توان وضعیت رشد نوزاد را کنترل کرد.

وی با بیان اینکه اولین عاملی که در قد کودک تاثیر می گذارد، ژنتیک فرد است، افزود: هر فرد، خانواده، نژاد و قومیت دارای ژنتیک است، اما در این بین عوامل محیطی نیز در رشد قد کودک تاثیرگذار خواهد بود و ممکن است فرد با وجود داشتن ژنتیک قد بلند، اگر خواب و تغذیه مناسب و باکیفیتی نداشته باشد، به قد نهایی خود نرسد.

متخصص تغذیه و رشد کودک و نوجوان با بیان اینکه فردی که اعضای خانواده او قد بلندی ندارند و پتانسیل قد او به حداکثر نرسیده است، بسته به عوامل مختلف محیطی می تواند به حداکثر قد برسد، اظهار داشت: در واقع ترکیب عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی بر قد و سرعت رشد قد افراد تأثیر می گذارد.

بهترین زمان خواب برای کودکان چیست؟ / آیا پروتئین برای افزایش قد مفید است؟

کلیشادی با بیان اینکه خواب یکی از مهم ترین عوامل محیطی در رشد قد است، ادامه داد: خواب قبل از ساعت 22 و به موقع باعث افزایش ترشح هورمون رشد و به افزایش قد کمک می کند، اما اکنون می بینیم که کودکان نیمه شب می خوابند.

وی با بیان اینکه اوج ترشح هورمون رشد از ساعت 22 شب تا ساعت 2 بامداد است و این روند تا ساعت 6 صبح ادامه دارد، گفت: برای اینکه هورمون رشد به خوبی ترشح شود، توصیه می شود در ساعات مشخص شده بخوابند و خواب عمیقی داشته باشند، بنابراین کودکان باید از استرس و اضطراب دور باشند تا نظم خواب عمیق داشته باشند.

متخصص تغذیه و رشد کودک و نوجوان با بیان اینکه کودکان مبتلا به مشکلات اضطرابی ممکن است در رشد قد با تاخیر مواجه شوند، گفت: تغذیه از دیگر عوامل مهم و موثر در رشد قد کودکان است، تغذیه طبیعی برای کودکان کافی است، درست است که پروتئین برای رشد قد مناسب است، اما تنها 20 درصد مواد غذایی را پروتئین تشکیل می دهد.

داشتن والدین قدبلند یا قد کوتاه تنها بخشی از معادله رشد است و باید به خاطر داشت که ژنتیک مانند بذری است که اگر در خاک مناسب، با نور کافی و مراقبت مناسب قرار گیرد می تواند رشد کند و کودکانی که دارای ژنتیک متوسط ​​هستند در صورت وجود شرایط محیطی مناسب می توانند به ارتفاعات فراتر از حد انتظار برسند، به این معنی که خانواده ها نباید صرفاً به وراثت متکی باشند بلکه باید محیط رشد را بهینه کنند.

رشد کودک یک پروژه انفرادی نیست، مستلزم مشارکت فعال خانواده است و والدین می توانند با انتخاب های روزانه، از وعده های غذایی تا زمان خواب تا مدیریت استرس و تشویق به فعالیت بدنی، مسیر رشد کودک خود را شکل دهند و حتی گفتگوهای ساده در مورد احساسات کودک می تواند به کاهش اضطراب و بهبود کیفیت خواب کمک کند و این مشارکت خانواده پایه و اساس سلامت طولانی مدت کودک است.

رشد قد کودک نه تنها یک مسئله فردی بلکه یک معضل اجتماعی نیز هست و آموزش والدین، آگاه سازی مردم و تولید محتوای علمی و قابل فهم در مورد عوامل موثر بر رشد می تواند به ارتقای سلامت نسل آینده کمک کند. به طور کلی قد بلند نماد سلامتی بهتر نیست، بلکه نتیجه تعامل موفق بدن با محیط و تصمیمات آگاهانه در سال های اول زندگی است.