به گزارش انتخابتو به نقل از ایسنا، این فیلمنامه نویس، یکی از هفت نفر از اعضای هیات داوران چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر، تقریباً 10 روز پس از پایان این رویداد سینمایی به سوالاتی درباره این جشنواره پر شور پاسخ داد و بیش از 40 فیلم را ارزیابی کرد که مشروح آن را در ادامه می خوانید:
جشنواره فیلم فجر امسال هم به دلیل ماهیت رویداد و هم به لحاظ ساختاری از همان ابتدا با لکههایی همراه بود. در چنین حالتی نگران آلودگی این لبه ها نبودید؟
شاید مشکل اصلی شکل گیری این حواشی مربوط به کلمه «جشنواره» باشد; واژه ای که جایگزین جشنواره ها می شود و به معنای شادی نیست. ما در مکزیک جشنواره مرگ داریم. جشنواره در واقع یک نوع دیدار است، یک نوع مراسم ویژه و برای من جشنواره فیلم فجر رویدادی است که سال سینمایی ایرانی را طبق یک سنت ۴۴ ساله آغاز می کند. برای من این همکاری مشکلی نداشت اما من هم در این جامعه زندگی می کنم و طبیعتا متوجه فشارها، مخالفت ها و انگیزه های مختلف اطرافیانم شدم. من شخصاً با آمدن پیشنهاد هیئت داوران مشکلی نداشتم و به نظرم طبیعی است که سال سینمایی با تعداد زیاد فیلم و مشارکت تماشاگران و تماشاگران شروع شود. تمام فیلمهایی که برجسته کردم «کسانی بودند که برای شرکت در جشنواره درخواست دادهاند».
آیا برای شما مهم بود که در زمان ارائه پیشنهاد چه کسی در هیئت منصفه حضور داشت؟ به نظر شما اگر شرایط جامعه متفاوت بود، ترکیب هیئت داوران چقدر ممکن بود تغییر کند؟
اغلب پس از گوش دادن به پیشنهاد و حتی رد یا قبول آن، شناخت سایر اعضا مهم است. شنیدم مشکلی ندارم قسمت دوم رو هم نمیتونم جواب بدم ولی امکانش بود؟ قطعا.
درک این موضوع که دولت از جشنواره ها و سینما حمایت می کند اشتباه است. سینما در دهه 60 فقط می توانست با اتصال به شبکه آب دولتی شروع شود تا مدیران آن را بپذیرند، اما حالا سال هاست که این روند ادامه دارد و باید بپذیریم سینما متعلق به مردم است.
اما در مجموع این پدیده از تولید تا اکران یک موضوع مردمی و سینمایی است و ادعای دولت در خصوص جشنواره ها و سینما اشتباه در درک موضوع است. شاید درست تر این باشد که بگوییم درست است که سینما از دهه 60 با وصل شدن به شبکه آب دولتی شروع به کار کرد تا مدیران به توافق برسند، اما حالا این روند سال هاست ادامه دارد و باید بپذیریم که سینما متعلق به مردم است و ارتباط خاصی با دولت ندارد، غیر از صرف پول خصوصی که بر عهده فرهنگیان و نهادهای دولتی و جهانی است. البته می دانم که وقتی یک روال برقرار شد، تغییر آن آسان نیست، اما فکر می کنم امسال زمان مناسبی برای حفظ سینما در این «شرایط» بود. در این صورت اگر شروع سال سینمایی را مشخص کنیم، می توانیم ادعا کنیم که سینما را در آینده حفظ خواهیم کرد، زیرا اگر سینما را به همه دولت بسپاریم، آن را نگه می دارد. در غیر این صورت، تمام اظهاراتی که در این سالها گفته ایم بیهوده خواهد بود. بنابراین در شرایط خاص امسال احساس کردم باید از طرف سینما به جشنواره کمک کنم. طبیعی است که این برداشت و درک من از شرایط است و اصراری ندارم که همه این دیدگاه را بپذیرند. مخصوصا این در این مدت واکنش ها و اظهارنظرهای زیادی از جمله «کسانی که در جشنواره شرکت کردند یا کمک کردند، به خون کشته شدگان دیمه و جاودانه های این دوره خیانت کردند». من نمی توانم کاری برای از بین بردن چنین تصوری انجام دهم زیرا تصمیماتم را بر اساس تحلیل و احساسات خودم می گیرم.
خوب با این همه داستان از نقد فیلم های فجر پشیمان نیستید؟
پشیمان نیستم اما باز هم چیزهای آزاردهنده ای شنیدم. بیشتر این اظهارات در فضای مجازی بوده است و من در توییتر و اینستاگرام فعال نیستم اما صحبت هایی شنیده ام اما در فضای بیرونی جامعه واکنش منفی و برخوردی ندیده ام.
وقتی این شایعات و شایعات وجود داشت، فضای کار در هیئت داوران چگونه بود؟ در حال حاضر چنان فشاری وجود دارد که مانند سال های گذشته، حتی اسامی اعضای هیئت داوران تا روز آخر به طور رسمی اعلام نشد.
بزرگترین دشمن ما اعضای هیئت داوران زمان بود، زیرا هشت فیلم داستانی به بخش مسابقه اضافه شد و فیلم های مستند و کوتاه نیز باید ارزیابی می شدند. بنابراین مشکل اصلی داوران وقتی می خواستند تا حد امکان عادلانه قضاوت کنند به واقعیتی به نام زمان مربوط می شد. ما تقریباً 12 ساعت در روز کار می کردیم، گاهی اوقات حتی بیشتر، و سؤال این است که وقتی شما در یک روز این همه فیلم تماشا می کنید، مهم این است که آیا می توانید در مورد هر یک از آنها و اجزای آنها نظر دقیق بدهید؟ مشکل اصلی ما این بود که تمام حرفه های مورد تقدیر جشنواره با سیمرغ یا لوح تقدیر از دست نرود. شاید مسائل بیرونی برای اصحاب رسانه حساستر بود، البته برای ما هم مهم بود و من این حساسیت را درک میکنم، اما این که تعداد فیلمهایی که برای حضور و تماشا در جشنواره درخواست کردهاند، در قضاوت صحیح ما تأثیرگذار بود و به همین دلیل غیرضروری و تشریفاتی بود که اعضای هیئت داوران به چیزی غیر از این موضوع فکر کنند.
در جشنواره چهلم نیز به عنوان هیئت داوران شرکت کردید. مهم ترین تفاوت های این دو تجربه چه بود؟
وقتی صحبت از مثلث سینما، عدالت و منطق به میان می آید، هیچ تغییر قابل توجهی وجود ندارد.
چرا هیئت منصفه امسال بیانیه ای نداد؟
بیانیه هیئت داوران جشنواره فیلم فجر معمولاً به دلیل گلایه از سینما بین 80 تا 90 درصد منتشر می شود و اعضای هیئت داوران نظرات خود را در مورد کاستی ها یا مشکلات قسمت های موجود یا نقاط ضعف فیلم ها بیان می کنند که در بیشتر موارد در سر فیلمنامه نویس مستأصل شکسته می شود، اما بهتر است خودمان را گول نزنیم. امسال آنقدر حد و مرز زیاد بود که فکر کردیم چرا باید برای خودمان حد و مرزی ترسیم کنیم؟ توضیح دادن تاکتیکی است که می توان از آن استفاده کرد یا از آن استفاده نکرد و از نظر فنی نیازی به توضیح نداشتیم زیرا فیلم های امسال بسیار بهتر از فیلم های یکی دو سال گذشته بودند و من ندیدم که کسی چیز دیگری بگوید.
من به همکارانم گفتم که اگر برنده نیامد از اینکه روی صحنه مسخره شوم و جایزه بدهم متنفرم، اما این نظر من بود و به این معنا نبود که این نظر تبدیل به یک رفتار عملی شود و اینطور نشد.
البته من زیاد اهل فیلم اول و دوم نیستم اما امسال فیلم اول و دوم تهیه کنندگان خیلی بهتر از سال های قبل بود و این نشان می دهد که سینمای ما از پارسال تا امسال رشد چشمگیری داشته است. یادم هست سال گذشته در جشنواره باید در هیات انتخاب فیلم های کمدی که در جذب مخاطب موفق نبودند حضور می یافتند اما امسال آنقدر فیلم خوب داشتیم که لازم نبود. اگرچه منطقاً می توان استدلال کرد که فیلم هایی وجود دارند که نمی توانند در بخش مسابقه قرار بگیرند.
ارزیابی کلی شما از فیلم های جشنواره چه بود؟ در این مورد نظرات زیادی وجود دارد; از وجود خشونت و درد زیاد گرفته تا فیلم هایی که به نظر می رسد کمتر مورد سانسور قرار می گیرند.
به نظر من اگر ارزیابی را بر اساس شرایطی که در سالهای گذشته وجود داشته و روندی که سینما طی کرده است، مثلاً در ده سال گذشته انجام دهیم، معتقدم سینماها در سال آینده شاهد حضور بسیار گرم تماشاگران خواهند بود، اما حقیقت این است که در شرایط متغیری هستیم و نمیدانیم که آیا تغییرات اجتماعی باعث تمایل تماشاگران سینما به سینما میشود یا خیر، چرا که سینما هیچگاه اولویت مردمی نیست و در اولویت اهالی سینما نیست. سینما آنها به شکل خاصی دوست دارند. اقتصاد سینما توسط افرادی حمایت می شود که پس از ارضای سایر خواسته ها مانند پر کردن سبد غذایی یا شرایط زندگی راحت به سینما می روند و این افراد نیز در همان شرایط متغیر هستند. بررسی این شرایط در حال تغییر و الگوهای واکنش مردم نیازمند ارزیابی سایر کارشناسانی است که جامعه را به صورت علمی رصد می کنند و شاید بتوانند در این زمینه نظرات خود را بیان کنند. با این حال اگر تمایل مردم به سینما را در نظر بگیریم، مانند نیمه اول امسال می توان روزهای خوبی را برای سینما در سال آینده پیش بینی کرد. چون سینمای ما از نظر محتوا و کیفیت تصویر بهتری نسبت به سال های اخیر دارد.
در این مدت واکنش ها و اظهارنظرهای زیادی از جمله «کسانی که در جشنواره شرکت کردند یا کمک کردند به خون کشته شدگان دیمه و جاودانه های این دوره خیانت کردند».
در مورد خشونت مورد بحث، نباید فراموش کرد که یکی از جذاب ترین ژانرهای سینما، خشونت گانگستری و سامورایی است که به جغرافیا و تاریخ بازمی گردد، جایی که مردم تفنگ به کمر می بستند. خشونت بخشی جدایی ناپذیر از سینما است که برای بسیاری از بینندگان بسیار جذاب است. البته سینمای ایران همیشه نگاه سالم و پاکی به جامعه داشته است و این یکی از ویژگی های بین المللی سینمای ماست که سبک آن را با بزرگانی چون عباس کیارستمی ساختیم و اکنون سینمای جهان عرب حتی در فیلم های سیاسی خود اولین گام های سینمای کیارستمی را برمی دارد. با این حال، یکی دیگر از جنبه های مثبت فیلم های امسال این است که «اجتماعی» به فیلم ها اجازه می دهد تا به تصویر خود نزدیک شوند.
برخلاف پیشبینیها و آنچه در پایان سال 1401 اتفاق افتاد، در مراسم پایانی جشنواره، حضور گروههای فیلمبرداری و بهویژه بازیگران در جلسات مطبوعاتی و اختتامیه، مبنای توزیع جوایز نبود. آیا در این مورد بحثی در بین قضات وجود نداشت که برای احترام به نظر قضات فقط به کسانی که مثلاً وجودشان تضمین شده بود جایزه داده شود؟
اولاً این را بگویم که مطلقاً هیچ فشاری برای اهدای جایزه به فیلم یا شخص خاصی وجود نداشت و با وجود صحبت های بیرونی، قول می دهم به آن احترام بگذارم. ثانیاً نمی خواهم بگویم که هر هفت نفر از اعضای هیئت داوران افراد باهوش و صد در صد کمال گرا هستند، زیرا به هر حال در چنین رویدادی گاهی اوقات علایق می تواند وارد عمل شود، اما به دلیل زمان محدود و فراوانی فیلم، فرصت پرداختن به حاشیه ها را نداشتیم، بلکه هویت کلی هیئت داوران بسیار مهم بود.
در مورد قسمت دوم سوال شما بیشتر توضیح خواهم داد. من برای همکارانم به صراحت گفتم که اگر برنده ای وجود نداشت از اینکه روی صحنه مورد تمسخر قرار بگیرم و جایزه بدهم متنفرم، اما این نظر من بود و به این معنا نبود که این نظر تبدیل به رفتار عملی شود و در واقع نشد. ما به حقیقت و جوهر خوب سینما اعتماد کردیم و رای دادیم. من قطعاً معتقد بودم جشنواره باید برگزار شود و دولت باید هر سال بیشتر درگیر شود و حتی اگر بخش دولتی هم به تولید فیلم علاقه داشت، بخش خصوصی هم با فیلم هایش با رعایت قوانین بخش خصوصی در جشنواره شرکت کند.
این حقیقت است که اصل سینما را حفظ می کند و این علاقه است که سینما را نابود می کند. اگر من یک استراتژیست بودم، در واقع امسال جوایزی را اهدا می کردم، پس شکی نیست که این اتفاق افتاده است و اکثر همکاران شما آن را تایید می کنند. تنها در این صورت است که این ایده که سینما به بلوغ می رسد و از خود محافظت می کند، تحقق می یابد.
پس اصرار دارید که پاداش ها واقعی هستند؟
به عنوان یک داور، اگر به خاطر شرایط، جایزه بدهم، ناراحت می شوم. جشنواره نیز نابود خواهد شد. فکر می کنم اعضای هیئت داوران به فیلم ها رای بسیار قابل فهمی دادند و او کسی نبود که به خاطر حضورش در جشنواره، تعریف ها و صحبت هایش جایزه بگیرد. اگر چنین اتفاقی بیفتد، مرگ شخصیت ما خواهد بود.
۲۴۲۲۴۳
گردآوری شده از رسانه خبر آنلاین