انتخابتو، سلامت دستگاه گوارش در سال های اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تاثیر تغییرات سبک زندگی قرار گرفته است. گسترش شهرنشینی، کاهش تحرک روزانه، افزایش مصرف فست فودها و تغییر در رژیم غذایی باعث شده است که بسیاری از اختلالات گوارشی از یک مشکل فردی به یکی از دغدغه های اصلی سیستم های مراقبت های بهداشتی در سراسر جهان تبدیل شوند و روند فعلی ممکن است بار بیماری های گوارشی و مرتبط با کبد را در سال های آینده به طور قابل توجهی افزایش دهد.
علاوه بر عوامل فیزیکی، نقش آگاهی عمومی در پیشگیری و کنترل بیماری های گوارشی نیز بسیار مهم است. بخش قابل توجهی از مردم هنوز در مورد علائم و بیماری های گوارشی بر اساس اطلاعات نادرست یا توصیه های غیر علمی تصمیم می گیرند که گاهی منجر به تاخیر در تشخیص، خوددرمانی و ایجاد عوارض جدی تر می شود. ارتقای سواد سلامت می تواند نقش تعیین کننده ای در تشخیص به موقع بیماری ها و کاهش پیامدهای آن داشته باشد.
تحقیقات جدید نشان داده است که عملکرد دستگاه گوارش تنها به هضم و جذب مواد مغذی محدود نمی شود، بلکه رابطه پیچیده ای بین وضعیت روانی افراد و سلامت روده وجود دارد. استرس های روانی، اضطراب روزانه و اختلالات خواب می توانند با تأثیر بر عملکرد طبیعی دستگاه گوارش، کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهند و از این رو نگاه جامع به سلامت جسم و روان به یکی از رویکردهای اساسی پزشکی مدرن تبدیل شده است.
مهمترین تهدیدات سلامت دستگاه گوارش در دهه آینده / باورهای غلط رایج در بین مردم و تأثیر استرس و اضطراب بر سیستم گوارش
مهدی کاظمی، فوق تخصص بیماری های گوارشی و کبدی بزرگسالان وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه با توجه به روند جهانی چاقی، کم تحرکی و تغذیه ناسالم، مهمترین تهدید سلامت دستگاه گوارش در دهه آینده افزایش بیماری های متابولیک مرتبط با دستگاه گوارش خواهد بود، اظهار کرد: وی گفت: این تهدید به ویژه در کبد چرب غیر الکلی، سرطان روده بزرگ در سنین پایین، چاقی، اختلالات میکروبیومی، بیماری های التهابی و عملکردی روده احساس می شود و مبارزه با این روند نیازمند اقدامات همه جانبه در سطح جامعه است.
برخی باورهای غلط در بین مردم رایج است، یکی از آنها این است که فکر می کنند هر معده درد مربوط به زخم معده است، کبد چرب فقط در افراد الکلی رخ می دهد، رفلاکس بیماری خطرناکی نیست، استفاده از گیاهان دارویی همیشه بی ضرر است و در صورت عدم وجود علائم نیازی به غربالگری نیست.
متخصص بیماری های گوارش و کبد بزرگسالان با بیان اینکه بسیاری از بیماری های مهم گوارشی ممکن است در مراحل اولیه علائمی ایجاد نکنند، اظهار داشت: ارتباط دو طرفه ای بین مغز و دستگاه گوارش وجود دارد که به آن محور مغز و روده می گویند. در واقع، استرس و اضطراب می تواند ریفلاکس را تشدید کند، علائم روده تحریک پذیر را افزایش دهد، باعث درد و نفخ شکم شود و میکروبیوم روده را تحت تاثیر قرار دهد.
کاظمی با بیان اینکه مدیریت استرس، خواب کافی، ورزش و حمایت های روانی می تواند نقش مهمی در بهبود علائم گوارشی داشته باشد، ادامه داد: مصرف بیش از حد دارو می تواند آسیب های جدی به همراه داشته باشد. استفاده بیش از حد از مسکن ها می تواند منجر به زخم و خونریزی معده شود، استفاده بیش از حد از آنتی بیوتیک ها می تواند میکروبیوم را مختل کند و منجر به اسهال شود و استفاده بیش از حد از مکمل ها و داروهای گیاهی ناایمن می تواند منجر به آسیب کبدی شود.
مصرف زیاد دارو با دستگاه گوارش چه می کند؟ / شایع ترین مشکلات و علائم گوارشی در کودکان
وی با بیان اینکه مصرف زیاد و طولانی مدت داروهای ضد اسید بدون نظر پزشک می تواند منجر به اختلال در جذب برخی ویتامین ها و مواد معدنی شود، گفت: شایع ترین مشکلات گوارشی در کودکان شامل یبوست، درد عملکردی شکم، رفلاکس، آلرژی غذایی و اسهال عفونی است.
متخصص بیماری های گوارش و کبد بزرگسالان با بیان اینکه والدین در صورت مشاهده کاهش وزن یا اختلال رشد، وجود خون در مدفوع کودک، درد شدید یا مداوم، استفراغ مکرر، تب و بی اشتهایی طولانی مدت باید با پزشک مشورت کنند، گفت: به طور کلی مصرف روزانه میوه و سبزیجات و افزایش فیبر غذایی برای حفظ سلامت دستگاه گوارش ضروری است.
کاظمی خاطرنشان کرد: نوشیدن آب کافی، کاهش فست فودها و غذاهای فرآوری شده، محدود کردن مصرف نوشابه و قند، آهسته غذا خوردن، پرهیز از پرخوری در شب و انجام فعالیت بدنی منظم نیز می تواند برای سلامت گوارش مفید باشد.
افزایش مصرف احتیاطی داروها و مکمل ها به معضلی جدی در حوزه سلامت عمومی تبدیل شده است، به طوری که برخی از افراد بدون مراجعه به متخصصان از داروها یا فرآورده های گیاهی مختلف استفاده می کنند، زیرا این محصولات نیز مانند داروهای شیمیایی می توانند با خطرات قابل توجه و عوارض جانبی نامطلوبی همراه باشند. آگاهی از عواقب سوء استفاده از داروها گام مهمی در حفظ سلامت دستگاه گوارش و سایر اندام های بدن است.
سلامت دستگاه گوارش در کودکان نیز موضوع مهمی است که توجه ویژه خانواده ها و سیستم مراقبت های بهداشتی را می طلبد. بسیاری از مشکلات گوارشی در سنین پایین در صورت تشخیص زودهنگام قابل کنترل است، اما بی توجهی به برخی علائم می تواند به رشد و سلامت کودک آسیب برساند و به همین دلیل دانستن علائم هشدار دهنده و مراجعه به موقع به مراکز درمانی برای والدین بسیار مهم است.
موثرترین راه برای کاهش بیماری های گوارشی پیشگیری است و رعایت اصول تغذیه سالم، مصرف مقادیر کافی مواد غذایی طبیعی، حفظ تعادل در وعده های غذایی، نوشیدن آب به میزان مناسب و انجام فعالیت بدنی منظم از جمله اقداماتی است که می تواند نقش موثری در حفظ سلامت دستگاه گوارش داشته باشد.