انتخابتو، سلامت ریه ها نقش مهمی در کیفیت زندگی و تداوم فعالیت های روزمره انسان دارد، اما این اندام حیاتی بیش از بسیاری از اندام های دیگر در معرض آسیب های محیطی و رفتاری قرار دارد. آلودگی هوا، استعمال دخانیات، تماس با مواد شیمیایی و برخی عوامل شغلی از مهم ترین تهدیداتی هستند که می توانند بر عملکرد طبیعی دستگاه تنفسی تأثیر بگذارند و زمینه ابتلا به بیماری های مزمن را فراهم کنند.
افزایش شیوع بیماریهای تنفسی در سالهای اخیر باعث شده است که توجه به پیشگیری و کنترل عوامل خطر افزایش یابد. کارشناسان معتقدند تعداد قابل توجهی از این بیماری ها نه تنها قابل درمان هستند بلکه تا حد زیادی قابل پیشگیری هستند و تغییر برخی رفتارهای روزانه می تواند خطر ابتلا به این بیماری ها را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
در این میان، مشخص شده است که سیگار همچنان مهمترین عامل آسیب به دستگاه تنفسی است. اثرات مضر سیگار و سایر محصولات تنباکو فقط به یک بیماری محدود نمی شود، بلکه می تواند در شکل گیری یا تشدید طیف گسترده ای از مشکلات ریوی نقش داشته باشد. علاوه بر این، قرار گرفتن مداوم در معرض گرد و غبار، بخارات شیمیایی و آلاینده های محیط کار از جمله عواملی هستند که سلامت ریه ها را تهدید می کنند.
شناخت این عوامل و توجه به راهکارهای پیشگیرانه گامی مهم در حفظ سلامت دستگاه تنفسی است و افزایش آگاهی جامعه از خطرات پنهان و تغییر سبک زندگی می تواند نقش موثری در کاهش بار بیماری های تنفسی و ارتقای سلامت جامعه داشته باشد.
مهم ترین و جدی ترین تهدید برای سلامت ریه سیگار است. هیچ عامل شناخته شده ای به اندازه سیگار کشیدن نمی تواند به دستگاه تنفسی و بافت ریه آسیب برساند.
سیدامیر دادوی، متخصص بیماری های ریوی وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه درمان بیماری های تنفسی از جمله آسم با توجه به شدت علائم و وضعیت بیمار تعیین می شود، گفت: البته علاوه بر درمان دارویی، رعایت توصیه های پیشگیرانه و حذف عوامل خطر نقش بسیار مهمی در کنترل بیماری و کاهش عوارض آن دارد.
وی در زمینه عوامل خطر، سیگار را مهم ترین و جدی ترین عامل تهدید کننده سلامت ریه عنوان کرد و گفت: چه در آسم و چه در بیماری انسدادی مزمن ریه، سیگار و سایر انواع دخانیات مهم ترین عوامل مضر هستند و تجربه بالینی نشان می دهد که در بسیاری از بیماران حتی اگر عوامل شغلی یا محیطی وجود داشته باشد، باز هم سیگار نقش اصلی را در ایجاد بیماری ایفا می کند.
این فوق تخصص بیماری های ریوی با بیان اینکه هیچ عامل شناخته شده ای به اندازه سیگار نمی تواند به مجاری تنفسی و بافت ریه آسیب برساند، گفت: به همین دلیل باید در هر معاینه ای بر اهمیت ترک سیگار تاکید کرد و بیماران را به ترک سیگار تشویق کرد. علاوه بر سیگار کشیدن، برخی از حرفه ها نیز می توانند خطر ابتلا به بیماری های تنفسی را افزایش دهند.
کدام افراد بیشتر مستعد ابتلا به بیماری های تنفسی هستند؟ / ترکیب مواد شوینده به روی آسیب جدی می زند
در ادامه این دادخواست با بیان اینکه افرادی که در معرض گرد و غبار، مواد شیمیایی، دود و آلاینده های شغلی هستند بیشتر از سایرین در معرض خطر هستند، تصریح کرد: به عنوان مثال، کارگران صنایع چوب، کسانی که با رنگ ها و حلال های شیمیایی کار می کنند، کارگران برخی از صنایع تولیدی، قالی بافان و کارگران صنعت نساجی ممکن است مشکلات تنفسی بیشتری داشته باشند.
وی با بیان اینکه تماس مداوم با ذرات معلق، گرد و غبار و بخارات شیمیایی می تواند باعث آسم یا سایر بیماری های مزمن ریوی شود، گفت: در مناطق روستایی و عشایری برخی از فعالیت های سنتی در گذشته با افزایش مشکلات تنفسی همراه بوده است و به عنوان مثال استفاده طولانی مدت از سوخت های جامد مانند چوب و زغال سنگ برای پخت و پز به ویژه در فضاهای بسته می تواند باعث آسیب به مجاری هوایی شود.
این فوق تخصص بیماری های ریوی با بیان اینکه با استفاده گسترده از گاز خانگی تا حدودی این مشکل کاهش یافته است، اما همچنان در برخی افراد حساس می تواند باعث بیماری های تنفسی شود، گفت: عامل مهم دیگر استفاده نادرست از شوینده ها است و ترکیب برخی شوینده ها به ویژه با مواد حاوی وایتکس می تواند باعث انتشار گاز کلر شود. استنشاق این گاز می تواند باعث آسیب های حاد تنفسی، التهاب راه های هوایی، برونشیت و تحریک جدی در سیستم تنفسی شود.
حفظ سلامت تنفسی بیش از هر چیز به میزان توجه افراد به عوامل خطر و رعایت اصول پیشگیری بستگی دارد. بیشتر آسیب به ریه ها به تدریج در طول سال ها ایجاد می شود و در بیشتر موارد با اجتناب از رفتارهای پرخطر و رعایت نکات ایمنی قابل پیشگیری است.
پرهیز از استعمال دخانیات، استفاده از وسایل حفاظتی در محیط کار، کاهش تماس با آلاینده ها و رعایت اصول ایمنی در استفاده از شوینده ها و مواد شیمیایی از جمله اقداماتی است که می تواند به حفظ سلامت ریه کمک کند. همچنین توجه به علائم تنفسی و مراجعه به موقع به معاینات تخصصی نقش مهمی در تشخیص زودهنگام بیماری ها دارد.
پیشگیری همیشه مؤثرتر و ارزانتر از درمان است و مراقبت از سلامت ریه باید بخشی از یک سبک زندگی سالم باشد. زیرا تنفس سالم اساس سلامت عمومی و یکی از مهم ترین مولفه های کیفیت زندگی است.
ریه ها اندام هایی هستند که دائماً برای حفظ زندگی کار می کنند و محافظت از آنها مستلزم انتخاب های آگاهانه و دوری از عواملی است که می تواند آسیب های جبران ناپذیری به این دارایی گرانبها وارد کند.