انتخابتو، ام اس یکی از بیماری هایی است که با یک الگو نمی توان مسیر آن را توضیح داد. تجربه دو بیمار مبتلا ممکن است اساساً متفاوت باشد. اینکه یک نفر می تواند سال ها بدون محدودیت جدی به زندگی روزمره خود ادامه دهد و دیگری با تغییر تدریجی در مهارت های حرکتی یا تعادلی مواجه شود، شناخت سیر متفاوت این بیماری را به یکی از بخش های مهم مدیریت ام اس تبدیل کرده است.
یکی از ویژگی های بارز ام اس فاصله بین احساس بهبودی و کنترل واقعی بیماری است. پس از مدتی، علائم ممکن است دوباره فروکش کنند و فرد برای مدت طولانی وضعیت مطلوبی داشته باشد، اما این به تنهایی به این معنی نیست که فعالیت بیماری در تمام مراحل یکسان است و بنابراین ارزیابی منظم وضعیت بیمار برای شناسایی تغییرات احتمالی قبل از اینکه منجر به ناتوانی دائمی شود، مهم می شود.
در سالهای اخیر، دیدگاههای اماس تا حد زیادی تحتتاثیر نگرانیهای مربوط به ناتوانی و پیشرفت بیماری بوده است، اما پیشرفتها در روشهای تشخیصی و درمانی امکان مداخله مؤثرتر را فراهم کرده است. تمرکز درمان فقط کنترل یک حمله نیست، بلکه تلاش برای کاهش فعالیت بیماری در طول زمان و دور نگه داشتن آن از ورود به مراحل ناتوان کننده است. این تغییر دیدگاه بر نقش زمان و تصمیم گیری درمانی تأکید داشت.
در عین حال، همه بیماران مرحله عود- بهبودی را طی نمی کنند و برخی از افراد از ابتدا با روند تدریجی و پیشرونده مواجه می شوند. دانستن این تفاوت ها مهم است زیرا رویکرد درمانی و انتظارات در مورد روند بیماری باید با توجه به نوع دوره ام اس تنظیم شود. پیشرفتهای درمانی در سالهای اخیر منجر به ظهور گزینههایی برای کاهش سرعت پیشرفت بیماری، حتی در اشکال پیشرونده آن، در برخی از بیماران شده است.
هیچ مسیر ثابتی برای MS وجود ندارد. از حملات متناوب تا پیشرفت تدریجی بیماری
مسعود اعتمادی فر، جراح مغز و اعصاب وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه این بیماری پس از تشخیص ام اس ممکن است دوره های مختلفی را طی کند، گفت: یکی از شایع ترین انواع بیماری، بیماری ام اس عودکننده- فروکش کننده (RRMS) است. در این نوع بیماری، فرد دوره هایی از علائم یا حملات را تجربه می کند که پس از آن علائم ممکن است برای مدت طولانی بهبود یابند یا حتی ناپدید شوند.
وی ادامه داد: به عنوان مثال ممکن است این بیماری در سال 1384 حمله داشته باشد، سال ها بعد هیچ حمله ای نداشته باشد و در سال 1402 حمله جدیدی داشته باشد، چنین بیماری می تواند سال ها سیر مثبت داشته باشد و برخی از بیماران 20، 30 و حتی 40 سال است که با ام اس زندگی می کنند، اما به دلیل روند مطلوب بیماری، در حال حاضر علائم جدی ندارند.
این متخصص مغز و اعصاب با بیان اینکه برخی از بیماران ام اس عودکننده- فروکش کننده پس از مدتی وارد مرحله پیشرونده فزاینده بیماری می شوند، اظهار داشت: به این بیماری، مولتیپل اسکلروزیس پیشرونده ثانویه (SPMS) می گویند.
عمتادی فر ادامه داد: این بیماران در ابتدا دوره عود کننده- فروکش کننده داشتند، اما به مرور زمان بیماری وارد مرحله پیشرونده می شود و ناتوانی عصبی به تدریج افزایش می یابد. مرحله پیشرونده بیماری از اهمیت و نگرانی بیشتری برخوردار است زیرا زمانی که بیماری وارد مرحله پیشرونده می شود، اثربخشی اکثر درمان های موجود برای کنترل حملات بیماری کاهش می یابد.
امید روزافزون برای کنترل بهتر بیماری ام اس
وی با بیان اینکه مطالعات جدید نشان داده است که بسیاری از داروها زمانی بیشترین تاثیر را دارند که در مراحل اولیه بیماری مورد استفاده قرار گیرند و قبل از اینکه بیماری وارد مرحله پیش رونده شود، بتوانیم فعالیت آن را کنترل کنیم، گفت: به همین دلیل تشخیص زودهنگام، ارزیابی دقیق فعالیت بیماری و شروع به موقع درمان بسیار مهم است.
این متخصص مغز و اعصاب با بیان اینکه هدف آنها این است که با درمان مناسب تا حد امکان از پیشرفت بیماری به مراحل پیشرونده جلوگیری کنند یا حداقل زمان رسیدن به این مرحله را به تعویق بیندازند، گفت: نوع دیگر بیماری، مولتیپل اسکلروز اولیه (PPMS) است.
اعتمادی فر بیان کرد: به عنوان مثال ممکن است بیمار در اندام تحتانی دچار ضعف شود و به جای اینکه به صورت حمله ای شروع شود و سپس بهبود یابد، به تدریج این ضعف بیشتر می شود و یا ممکن است فرد دچار اختلال تعادل شود و این اختلال به مرور زمان پیشرفت کند بدون اینکه بیمار در فاصله زمانی بین دوره های بیماری به حالت قبلی خود بازگردد.
وی با بیان اینکه این شکل از بیماری تقریباً 5 درصد بیماران ام اس را در بر می گیرد، ادامه داد: در گذشته گزینه های درمانی موثر برای این گروه بسیار محدود بود، اما در سال های اخیر درمان های جدیدی برای ام اس در مراحل اولیه پدیدار شده است که می تواند روند پیشرفت بیماری را در برخی از بیماران کند کند، بنابراین این امید وجود دارد که حتی در این شکل از بیماری نیز بتوان بیماری را بهتر از گذشته کنترل کرد.
ام اس فراتر از یک بیماری با سرنوشتی خاص است. این مجموعه ای از مسیرهای مختلف است که می تواند در افراد مختلف شکل های متفاوتی به خود بگیرد. این باعث می شود که تجربه یک بیمار معیاری برای پیش بینی وضعیت بیمار دیگر نباشد. سرعت پیشرفت، سرعت بروز علائم و تفاوت در پاسخ به درمان، ضرورت نگاه به بیماری را از منظر فردی نشان می دهد.
یکی از مهم ترین تغییرات در مدیریت ام اس دور شدن از درمان جدی تنها پس از علائم شدید یا حملات متعدد است. امروزه کنترل فعالیت بیماری در مراحل اولیه اهمیت بیشتری یافته است، زیرا هدف نه تنها گذراندن دوره علامتی، بلکه حفظ توانایی های عصبی و جلوگیری از تجمع آسیب در طول زمان است.
در اشکال پیشرفته، شرایط ممکن است پیچیده تر باشد و افزایش تدریجی ناتوانی مستلزم ارزیابی و نظارت مداوم است، اما پیشرفت بیماری نباید به عنوان پایان گزینه های درمانی در نظر گرفته شود. توسعه درمانهای جدید، بهویژه برای برخی از انواع پیشرونده، میزان کنترل بیماری را نسبت به گذشته تغییر داده و امکان مدیریت بهتر شرایط را برای برخی از بیماران فراهم کرده است.
مقابله با ام اس بیش از هر چیز مستلزم داشتن اطلاعات دقیق از سیر بیماری و تصمیم گیری به موقع است. تشخیص زودهنگام، پیگیری منظم و انتخاب درمان با توجه به نوع و فعالیت بیماری می تواند در تعیین مسیر آینده نقش داشته باشد. ممکن است مسیر ام اس طولانی باشد، اما شناخت صحیح این مسیر و مداخله در زمان مناسب می تواند تفاوت قابل توجهی در کیفیت زندگی و سرعت پیشرفت بیماری ایجاد کند.