انتخابتو، اشعه ماوراء بنفش (فرابنفش یا UV) یکی از مهم ترین عوامل آسیب رساندن به پوست و چشم است. اگرچه قرار گرفتن در معرض نور خورشید برای تولید ویتامین D ضروری است، اما قرار گرفتن طولانی مدت و محافظت نشده در معرض اشعه ماوراء بنفش می تواند آسیب های جبران ناپذیری به سلامت انسان وارد کند.
امروزه با افزایش شدت نور خورشید و نازک شدن لایه اوزون، آگاهی از خطرات اشعه ماوراء بنفش و استفاده از روش های حفاظتی بیش از پیش اهمیت یافته است.
اشعه ماوراء بنفش (UV) چیست؟
تابش فرابنفش نوعی تابش نامرئی از خورشید است که طول موجهای کوتاهتری نسبت به نور مرئی دارد. این تشعشعات به سه دسته تقسیم می شوند:
اشعه UVA
این نوع تابش بیشتر به نور خورشید کمک می کند و به لایه های عمیق پوست نفوذ می کند. UVA عامل اصلی پیری زودرس، چین و چروک و لکه های پوستی است.
اشعه UVB
اشعه UVB بیشتر لایه سطحی پوست را تحت تاثیر قرار می دهد و عامل اصلی آفتاب سوختگی و افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست است.
اشعه UVC
این نوع اشعه خطرناک ترین نوع اشعه ماوراء بنفش است، اما بیشتر آن توسط لایه اوزون جذب می شود و به سطح زمین نمی رسد.
اثرات منفی اشعه ماوراء بنفش بر روی پوست
1. آفتاب سوختگی
یکی از شایع ترین عواقب قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور خورشید آفتاب سوختگی است. قرمزی، التهاب، درد، تاول و لایه برداری از علائم هستند.
2. پیری زودرس پوست
قرار گرفتن مداوم در معرض اشعه UVA باعث از بین رفتن کلاژن و الاستین پوست می شود. در نتیجه پوست خاصیت ارتجاعی خود را از دست می دهد و چین و چروک، افتادگی و لکه های پوستی سریعتر ظاهر می شود.
3. افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست
قرار گرفتن مکرر در معرض اشعه ماوراء بنفش می تواند به DNA سلول های پوست آسیب برساند. این آسیب به مرور زمان احتمال ابتلا به سرطان پوست را افزایش می دهد.
4. ایجاد لک و تغییر رنگ پوست
اشعه ماوراء بنفش تولید ملانین را افزایش می دهد و در نتیجه لکه های قهوه ای، کک و مک و تیرگی روی پوست افزایش می یابد.
5. تضعیف سیستم ایمنی پوست
تحقیقات نشان داده است که اشعه ماوراء بنفش بیش از حد می تواند عملکرد طبیعی سیستم ایمنی پوست را کاهش دهد و روند بهبود آسیب های پوستی را کند کند.
تاثیر اشعه ماوراء بنفش بر سلامت چشم
بسیاری از مردم فکر می کنند که فقط پوست در معرض نور خورشید است، اما چشم ها نیز کاملا حساس هستند. مهمترین آسیب های چشمی عبارتند از:
- آب مروارید
- التهاب قرنیه
- آسیب شبکیه
- خشکی چشم
- کاهش تدریجی بینایی
استفاده از عینک آفتابی استاندارد می تواند تا حد زیادی از این آسیب ها جلوگیری کند.
چه کسانی بیشتر در معرض اشعه UV هستند؟
برخی افراد آسیب پذیرتر از دیگران هستند. به عنوان مثال:
- کودکان
- افراد مسن
- افراد با پوست روشن
- کشاورزان و کارگران در فضای باز
- کوهنوردان
- ورزشکاران در فضای باز
- شناگران
- افرادی که زمان زیادی را زیر نور خورشید می گذرانند.
بهترین راه برای محافظت از خود در برابر اشعه ماوراء بنفش
از ضد آفتاب استفاده کنید
مهمترین راه حل محافظتی استفاده روزانه از کرم ضد آفتاب با SPF مناسب و محافظت در برابر اشعه UVA و UVB است. کرم ضدآفتاب باید تقریباً 15 تا 30 دقیقه قبل از خروج از منزل استفاده شود و هر دو ساعت یکبار یا بعد از شنا و تعریق مجدد استفاده شود.
از عینک آفتابی استاندارد استفاده کنید
عینک هایی که می توانند 99 تا 100 درصد اشعه UV را فیلتر کنند بهترین گزینه برای محافظت از چشم هستند.
لباس مناسب بپوشید
لباس های آستین بلند، کلاه های لبه دار و پارچه های محافظت شده در برابر اشعه ماوراء بنفش تماس مستقیم پوست با نور خورشید را کاهش می دهند.
از قرار گرفتن در معرض در ساعات اوج تابش خودداری کنید
شدت پرتوهای فرابنفش بین ساعت 10 صبح تا 4 بعد از ظهر بیشتر است. در صورت امکان فعالیت های خارج از منزل را به ساعات اولیه صبح یا عصر موکول کنید.
استفاده از سایه ها
وقتی بیرون هستید، تا حد امکان زیر سایه درختان، چترها یا سایبان ها بمانید.
مراقبت از کودک
پوست کودکان حساس تر از بزرگسالان است. استفاده از لباس، کلاه، عینک آفتابی و ضد آفتاب مناسب برای کودکان بسیار مهم است.
باورهای غلط در مورد اشعه ماوراء بنفش
هوای ابری مانع از رسیدن اشعه ماوراء بنفش می شود
این تصور اشتباهی است. بیشتر اشعه ماوراء بنفش از ابرها عبور می کند و همچنان می تواند به پوست آسیب برساند.
ما فقط در ماه های تابستان در معرض اشعه UV هستیم
اشعه ماوراء بنفش در تمام فصول سال در دسترس است. حتی در فصل زمستان، برف می تواند قسمت زیادی از این تشعشعات را منعکس کند و میزان تماس با آن را افزایش دهد.
افرادی که پوست تیره دارند نیازی به ضد آفتاب ندارند
اگرچه پوست تیره دوام بیشتری دارد، اما مستعد پیری زودرس، لک و سرطان پوست است.
مزایای محافظت روزانه در برابر اشعه ماوراء بنفش
اقدامات پیشگیرانه زیر فواید زیادی دارد، از جمله:
- احتمال آفتاب سوختگی را کاهش دهید
- پیشگیری از پیری زودرس پوست
- خطر ابتلا به سرطان پوست را کاهش دهید
- جلوگیری از لک و کدر شدن
- از سلامت چشم محافظت کنید
- طراوت و سلامت پوست را در طولانی مدت افزایش می دهد
خلاصه
اشعه ماوراء بنفش یکی از مهم ترین عواملی است که به پوست و چشم آسیب می رساند و در صورت بی توجهی به آن عواقب جدی مانند آفتاب سوختگی، پیری زودرس، لک های پوستی، آسیب های چشمی و حتی سرطان پوست را به دنبال خواهد داشت. استفاده روزانه از کرم ضد آفتاب، عینک آفتابی استاندارد، لباس مناسب و محدود کردن قرار گرفتن در معرض نور خورشید در ساعات اوج مصرف، ساده ترین و موثرترین راه برای محافظت از خود در برابر اشعه ماوراء بنفش است. با رعایت این نکات می توانید از سلامت پوست و چشم خود محافظت کنید و از اثرات طولانی مدت نور خورشید جلوگیری کنید.