انتخابتو، سرطان برای بسیاری از مردم فقط نام یک بیماری نیست. این کلمه ای است که می تواند با ترس و اضطراب از آینده همراه باشد. برخی از این واکنش ها به دلیل پیچیدگی بیماری است، اما برخی نیز نتیجه اطلاعات ناقص، روایت های غیرعلمی و باورهایی است که در طول زمان بین مردم و نسل ها منتقل شده است. هنگامی که یک بیماری از دریچه شایعه و ترس درک می شود، حتی اطلاعات دقیق نیز می تواند در بین تصورات غلط گم شود.
در سال های اخیر، پیشرفت در روش های تشخیص و درمان منجر به بهبود دیدگاه سرطان نسبت به گذشته شده است. البته سرطان همچنان مجموعه پیچیده ای از بیماری هاست و نتیجه درمان برای همه یکسان نیست، اما نوع سرطان، مرحله تشخیص، شرایط فیزیکی و پاسخ به درمان می تواند در پیش آگهی نقش داشته باشد و بنابراین با واقعیت پزشکی همخوانی ندارد که همه سرطان ها را یکسان درمان کنیم و در مورد نتیجه فرد مبتلا قضاوت قطعی کنیم.
از سوی دیگر، باورها در مورد چگونگی انتقال سرطان یا علل آن ممکن است پیامدهای اجتماعی نیز داشته باشد. این تصور که این بیماری مسری است ممکن است بیمار را مجبور کند به جای حمایت از خانواده و محیط، خود را از دیگران جدا کند. علاوه بر این، نسبت دادن همه موارد سرطان به وراثت ممکن است نقش عوامل قابل اصلاح مانند سبک زندگی و برخی عوامل محیطی را کاهش دهد و دیدگاه فرد را در مورد پیشگیری تحت تأثیر قرار دهد.
حتی برخی از رویدادهای روزمره گاهی به اشتباه به سرطان نسبت داده می شود. ممکن است فرد پس از آسیب یا تصادف متوجه توده یا تغییری در بدن خود شود و در حالی که این تصادف ممکن است او را به این فکر بیندازد که تصادف عامل بیماری است، اما ممکن است این اتفاق فقط باعث شود که فرد زودتر متوجه تغییر موجود شود. غلبه بر این تصورات بیش از هر چیز مستلزم دستیابی به اطلاعات موثق و جایگزینی واقعیت علمی با حدس و گمان و شایعات است.
حقایقی که به جای نگرانی باعث امید می شود
پژمان عقدک، پزشک و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه سرطان یکی از بیماری هایی است که گاهی بیش از خود بیماری باعث ایجاد ترس و اضطراب می شود و افراد و خانواده ها را درگیر خود می کند و گفت: بخش قابل توجهی از این نگرانی ها ناشی از اطلاعات نادرست و باورهای نادرست است که در سال های اخیر در جامعه رواج یافته است و شناخت صحیح بیماری، مشاوره با منابع موثق می تواند نقش مهمی در کاهش ترس و انتخاب صحیح افراد جامعه ایفا کند. مسیر
وی با بیان اینکه اولین باور نادرست این است که تشخیص سرطان به معنای پایان زندگی است، افزود: سرطان یک بیماری پیچیده است و پیش آگهی آن به عواملی مانند نوع سرطان، مرحله بیماری، وضعیت عمومی فرد و پاسخ به درمان بستگی دارد و امروزه بخش قابل توجهی از سرطان ها قابل پیشگیری است و در صورت تشخیص و درمان مناسب می توان بسیاری از آنها را درمان یا کنترل کرد.
دکتر و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گفت: بر اساس برآوردهای علمی، حدود 40 درصد موارد سرطان قابل پیشگیری هستند، بیش از نیمی از سرطان‌ها در صورت تشخیص و درمان خوب قابل درمان یا کنترل هستند و بسیاری از مبتلایان به سرطان می‌توانند سال‌ها با کیفیت زندگی خوب زندگی کنند، بنابراین تشخیص سرطان نباید به عنوان نشانه‌ای از بیماری تلقی شود.
سابقه خانوادگی؛ هشدار پزشکی یا مجازات قطعی برای عفونت؟
عقدک با بیان اینکه دومین تصور غلط این است که سرطان یک بیماری عفونی است، ادامه داد: سرطان به طور کلی از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود و بودن در کنار فرد مبتلا به سرطان باعث ابتلای دیگران به این بیماری نمی شود. بنابراین بیماران سرطانی بیش از هر زمان دیگری به حمایت عاطفی، دوستی و محبت خانواده و دوستان نیاز دارند. برداشتن و ایزوله کردن بیمار نه تنها مبنای علمی ندارد، بلکه می تواند شرایط روحی و اجتماعی فرد را نیز سخت کند.
وی با اشاره به اینکه سومین باور نادرست این است که سرطان فقط ارثی است و از طریق خانواده منتقل می شود، گفت: تنها بخشی از سرطان ها زمینه ژنتیکی و ارثی خاصی دارند و تخمین زده می شود که حدود 5 تا 10 درصد سرطان ها با تغییرات ژنتیکی ارثی ارتباط مستقیم دارند. سابقه خانوادگی نیز ممکن است در برخی از انواع سرطان نقش داشته باشد، اما سبک زندگی و عوامل محیطی مانند سیگار کشیدن، عوامل رژیم غذایی، اضافه وزن و قرار گرفتن در معرض محیطی خاص نقش مهمی در بروز بسیاری از سرطان ها دارند.
دکتر و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه سابقه خانوادگی به تنهایی تعیین کننده سرنوشت فرد نیست یا خیر و رعایت اصول پیشگیری و سبک زندگی سالم همچنان از اهمیت اساسی برخوردار است، ادامه داد: چهارمین باور نادرست این است که آسیب یا تصادف باعث سرطان می شود. گاهی ممکن است فرد پس از آسیب یا تصادف متوجه تورم یا تغییراتی در قسمتی از بدن خود شود، اما این بدان معنا نیست که آسیب باعث سرطان شده است و در بیشتر موارد آسیب باعث توجه بیشتر فرد می شود. به آن قسمت از بدن اعمال می شود و در نتیجه تغییر یا توده قبلی تشخیص داده می شود.
مواجهه با سرطان تنها به تشخیص و درمان پزشکی محدود نمی شود، بلکه تصویر جامعه از این بیماری می تواند بر تجربه بیمار و خانواده وی نیز تأثیر بگذارد. اگر سرطان از ابتدا با مفهوم ناامیدی و پایان زندگی تعریف شود، ممکن است بیمار حتی قبل از شروع درمان خود را یک بازنده تصور کند، از سوی دیگر، دانستن تفاوت انواع سرطان و توجه به عوامل مؤثر بر پیش آگهی، دیدگاه واقع بینانه تری را در مورد سیر بیماری ایجاد می کند.
اصلاح این باور که سرطان مسری است نیز از منظر اجتماعی اهمیت ویژه ای دارد. یک بیمار سرطانی با توجه به وضعیت جسمی و روحی خود بیش از هر زمان دیگری به همراهی اطرافیان خود نیاز دارد و دوری از او با یک باور نادرست می تواند فشارهای دیگری بر زندگی فرد بیفزاید. آگاهی عمومی در این زمینه ممکن است به بیمار کمک کند به جای تجربه انزوا، حمایت های خانوادگی و اجتماعی بیشتری دریافت کند.
از سوی دیگر، دانستن نقش عوامل مختلف در پیدایش سرطان به معنای نادیده گرفتن ژنتیک نیست، بلکه نشان می دهد که همه موارد بیماری را نباید با یک دلیل توضیح داد. علاوه بر عوامل ارثی، تعدادی از عوامل سبک زندگی و محیطی نیز ممکن است در خطر ابتلا به عفونت نقش داشته باشند. این دیدگاه چند عاملی بر اهمیت پیشگیری و اصلاح رفتارهای پرخطر و توجه به سلامت عمومی تاکید دارد.
مقابله با باورهای غلط در مورد سرطان بخشی از مسیر بهبود سلامت عمومی است. هر تشخیص سرطانی به معنای پایان زندگی نیست، نه بیمار مبتلا منبع آلوده کردن دیگران به حساب می‌آید و نه هر توده یا تغییری که پس از حادثه شناسایی می‌شود، نتیجه همان حادثه است. استفاده از اطلاعات واقعی به جای شایعات به مردم کمک می کند تا در مورد پیشگیری، تشخیص و درمان بیشتر از ترس و تعصب آگاه شوند.