باکشو بوش تاون; پیامبر نوحه های سوزناک از جنوب

بهترین برای: شاید ندانید که خاستگاه «ممد نوبودی دیبینی» از صدای کویتی پور گلوگاه بوشهری است. به آن «بخشو» می گوییم که به آن «عجایب آواز و شیردهی سنتی بوشهر» می گویند. علاقه دنیای موسیقی به محرم و میراث بی نظیر جنوب ایران. صدایی بی بدیل که کر کننده است و در هر میزان و میزانی بالاتر از کسانی که در این راه قدم می گذارند می ایستد.

روایتی از یک مجلس ترحیم در جنوب ایران

بخشو یا جهانبخش کردی زاده در 19 خرداد 1315 در بوشهر (بخش باغ ملا) به دنیا آمد. جهانبخش از کودکی در سال 1330 در محله تنگک رئیسی با تشویق سید علی محیمیانیان و خانواده اش شروع به خواندن سرود کرد و کم کم چشم به مساجد محله های دیگر باز کرد و صدایش مورد توجه قرار گرفت. جهانباش از دوستان نظامی مرحوم محمود ایشالزبار فرزند غلامرضا ایشالزبار بود که محمود جهانباش را به دلیل صدای تاثیرگذار و آهنگ ساده ای که در دوران سربازی می خواند به پدرش معرفی کرد. میهمانیان که مرثیه های خود و مداحی ها و مرثیه ها را می نوشت، برای جهانبخش کردی زاده منشأ تجربیات زیبا و ارزشمندی شد. استعداد ذاتی، صدای بی نظیر و مهارت بخشو در این زمینه در مدت کوتاهی شهرت او را در سطح شهر فرا گرفت و به یاری اساتیدی چون سیدعلی میهمانیان، غلامرضا ایشالزبر (آهنگساز و خواننده معروف استان فارس، مجید ایشال زبر، نوه مرحوم ایشالزبار) و به ویژه یکی از بهترین خوانندگان محمد شریفیان شد. بوشهر.

یک حنجره بسیار تخصصی

به گفته بسیاری از کارشناسان، ژانر او یکی از معدود صداهای روده ای بود که در دنیای موسیقی و خوانندگی وجود داشته و دارد. شهرت اجرای بی نظیر او هواداران بسیاری را از استان های خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، کشورهای حوزه خلیج فارس و حتی هنرمندان و نوازندگان فرانسوی، اروپایی و روسی راهی بوشهر کرد تا به صدای جذاب و دلنشین او گوش دهند. همچنین لوریس چکناواریان، آهنگساز و رهبر ارکستر ایرانی و محمدرضا لطفی، نوازنده موسیقی واقعی ایرانی و فوزیه ماجد، مدیر وقت سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران، برای گفتگو و ضبط صدای جهانبخش کردی زاده به دیدار او رفتند.

وی علاوه بر اجرای زیبا و عالی نوحه ها و مرثیه های سنتی بوشهری، در اجرای شرو، چاووش چانی، مناجات چانی، صبح چانی، شعر چانی، جنگ نام چانی، فاجعه چانی و خیام چانی نیز استعداد خاصی داشت. از نکات بارز اجرای کردی زاده می توان به بلندی صدای او، صدای مالیخولیایی و گیرا و همچنین تبحر او در اجرای فراز و نشیب های شروه و نویسندگی عالی در نوحه و مونولوگ اشاره کرد.

بخشو در عزاداری سنتی و خالکوبی سینه بوشهر دارای سبکی خاص و صدای فوق العاده ای بود، به طوری که صدای او در مداحی با تلاوت قرآن عبدالکلیت همسان و مؤثر تلقی می شود، وی این سبک عزاداری را نیز به جهانیان معرفی کرد.

داستان یک آهنگ کالت

بسیاری از ملودی ها و سبک مرثیه های او باعث الهام بخشی از عزاداران و برخی از ترانه سرایان جنوب کشور شد و این امر تا امروز ادامه دارد. از آن جمله می توان به ترانه معروف «مامد نبودی ببینی» که غلامعلی کوتی پور به یاد محمد جهان آرا پس از آزادسازی خرمشهر در سال 1361 خواند. ملودی و سبک این آهنگ کاملاً شبیه مرثیه محمد محزون به نام «لیلا باغتا آی شهلب تشنه کمان» است که سال ها قبل از آن آهنگ جهاندهی پور جهان آرا تشنه کمان است.

ناصر تقوایی در سال 1349 با ارائه تصویری شاعرانه از مراسم عزاداری در بوشهر، مستند اربعین را ساخت و نه تنها موسیقی زیبای جهانبخش کردی زاده را جاودانه کرد، بلکه برخی از سنت های مردم بوشهر را در عزاداری و نوحه خوانی به دست اندرکاران معرفی کرد.

نوحه «لیلا بگوتا…» یکی از این نوحه ها بود. حالا نه تنها بوشهری ها، بلکه مردم شهرهای دیگر هم می خواستند در ایام محرم و صفر به بوشهر بیایند و صدای بخشو را بشنوند، دورش بچرخند، با ریتم هماهنگ سنج و دمام به این طرف و آن طرف بروند.

بخشو را در اجرای مرثیه، شعر و سرود نابغه می دانند. تمام اشعار و ترانه های آثارش متعلق به اوست.

بخشو در سال 1356 اجرای بی نظیری را بر سر مزار امام رضا (ع) انجام داد. تماشایی که مشهدی ها را متحیر کرد. بعداً در راه بوشهر در شیراز، دچار سکته قلبی شد و در بیمارستان نمازی درگذشت. برخی می گویند مرگ او مشکوک است. اما تشییع جنازه او در بوشهر به یکی از بزرگ ترین سوگواری ها تبدیل شد. بوشهری ها به یاد او صندوقی ساختند و در صحن امامزاده محمد باکر بوشهر به خاک سپردند.