باید قوانین حاکمیتی در سینما را تغییر دهیم/نمی توان جنبه تجاری سینما را نادیده گرفت و به نام عدالت فرهنگی نمی توان در مجتمع های دولتی فیلم نمایش داد.

نرگس کیانی: استان ایلام با 580 هزار نفر جمعیت (براساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن کشور در سال 1394) مدت‌هاست که سینمای بخش خصوصی ندارد و سه سالن سینما واقع در مجتمع‌های فرهنگ و هنر اداره ارشاد فعال نیستند. از ابتدای سال 1405 تاکنون هیچ فیلمی اکران نشده است. اگرچه سازمان سینمایی و موسسه سینماشهر دلیل این اتفاق را تعطیلی سالن‌های دولتی نمایش فیلم‌های «فرهنگ (شهر ایلام – 1395)»، «سراب (شهر آبدانان – 1397)» و «کلهر (20 تا 19 شهرستان‌های مشابه)» می‌دانند. ملکشاهی و درشهر، منتقدان و کارشناسانی چون امیرحسین علم الهدی به این وضعیت نگاه می کنند. به دلیل دیگری و این سوال را مطرح کنید. اگر دلیل صفر بودن سهم اکران استان ایلام کمبود سالن های سینمایی است، چرا سالن های آمفی تئاتر (فرهنگ-سراب-کلهر) پس از مدتی فعالیت توسط موسسه سینماشهر به تجهیزات نمایش فیلم بسته شدند؟ آیا یکی از دلایل تعطیلی عدم حمایت مردمی نبود؟ زیرا دلیل اصلی عدم تمایل بخش خصوصی به سرمایه گذاری در ساخت سالن های سینما در این ولایت است. از این نظر این کارشناس و منتقد سینما سرانه ناچیز درآمد ملی این استان را عامل اصلی مخارج می داند. وی سالن‌های آمفی تئاتر مجتمع‌های فرهنگی ادارات ارشاد را در شهرهایی که بیش از 100 هزار نفر بدون سینما زندگی می‌کردند تجهیز کرد. «در راستای توسعه عدالت فرهنگی» به معنای «پرداختن به نادرست».

رابطه سینما و تجارت رابطه مستقیم است / علاقه هر جامعه به سینما به درآمد سرانه آن بستگی دارد

«در نظر گرفتن تمهیدات لازم برای تشکیل جلسات شورای سینما به ریاست استانداران در هر استان و ارائه طرحی برای احداث سینما در شهرهای بالای 100 هزار نفر جمعیت و بدون سینما» از جمله اتفاقاتی بود که آغازگر اولین جلسه شورای سینما (6 بهمن 1303) بود. این پروژه توسط حبیب ایلبیگی، مدیرعامل موسسه سینماشهر در اولین جلسه کارگروه تخصصی شورای سینما (6 فروردین 1404) به ریاست رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی گفت: موضوع ما ساخت سینما در شهرهای بالای 100 نفر است. متاسفانه تولید سینما در این شهرها برای بخش خصوصی جذابیتی ندارد و نتوانسته وارد این بخش شود. بنابراین با حمایت هایی که انجام می دهیم، قصد داریم یک یا دو سالن در این شهرها ایجاد کنیم و به این ترتیب عدالت فرهنگی در عرصه تولید سینما در همه شهرها تامین شود.»

امیرحسین علم الهادی، منتقد و کارشناس سینما در گفت و گو با انتخابتو، این طرح را «سوء جهت» می خواند و ادامه می دهد: اساساً ایده ساخت سینما در شهرهای بدون سینما را برای ارتقای عدالت فرهنگی درک نمی کنم. سرانه در شهرهای بزرگ بیشتر از درآمد ملی در ایلام است آیا فرق می کند چرا باید در مناطق فقیرتر و برخوردار که سرانه درآمد ملی کمتر از دو هزار دلار است، سینما ساخته شود تا مجموعه های فرهنگی و هنری اداره کل ارشاد استان و شهرستان، سالن های آمفی تئاتر و سینما را هرگز تصور نکنند که سینما را به نمایش بگذارند؟ دلیل اصلی این امر این است که دولت ها هیچ وقت تاجر خوبی نبوده اند، در حالی که رابطه سینما و تجارت مستقیم است و ما مجتمع های فرهنگی و هنری داریم.

توسعه سینما باید توسط بخش خصوصی انجام شود

ده ها سال است که با ملی کردن سینما تلاش می کنیم آن را توسعه دهیم که به تجربه ثابت شده غیرممکن و غیرممکن است. علم الهادی با اشاره به این نکته ادامه می دهد: توسعه سینما باید توسط بخش خصوصی انجام شود و همیشه اولویت اول بخش خصوصی توسعه سینما در شهرهای بزرگ است، چه در شرایط فعلی و چه در وضعیت با ثبات تر. انجام وظایف دولت ها و شهرداری ها در سراسر جهان؛ بهبود زیرساخت ها، تغییر قوانین، تضمین سرمایه گذاری و غیره. هدف آن توسعه فعالیت های بخش خصوصی است. هر چه بخش خصوصی فعال تر باشد، عملکرد دولت بهتر است. دولت‌ها در سراسر جهان برای حمایت از سینما سالن نمی‌سازند، بلکه معافیت‌های مالیاتی، وام‌های بلندمدت کم بهره و تسهیلات مشابه می‌دهند. در حالی که دولت ما از سینما مالیات می پردازد. مردم 10 درصد را هنگام خرید بلیط و مابقی را از صاحبان مشاغل می پردازند، بنابراین اگر درآمد شما که امسال 950 میلیون تومان است، در طول سال بالای 560 میلیون تومان باشد، باز هم باید تا 30 درصد مالیات بپردازید. این در حالی است که در همه جای دنیا دولت سرمایه گذاری می کند و بخش خصوصی نیز سرمایه گذاری می کند. وقتی صحبت از تجهیز سالن های آمفی تئاتر مجتمع های فرهنگی و هنری به تجهیزات پروجکشن فیلم می شود، یعنی می خواهید رئیس دولت شوید. در این میان، فیلمبرداری نیز بر عهده بخش خصوصی است. جایی است که می توانی یک میلیارد تومان بگذاری و دو میلیارد تومان بگیری، اما وقتی چنین امکانی نباشد همه چیز بسته می شود».

از سر پهنش بوق می زنیم

علم الهادی با تهیه طرح نمونه ای از هزینه ساخت یک سالن سینمای هزار نفری، آن را با فروش سینماهای ایران در سال 1404 مقایسه می کند و می افزاید: با در نظر گرفتن تمام مراحل ساخت سالن سینما، هزینه نهایی هر صندلی سینما برای سرمایه گذار حدود 200 میلیون نفر خواهد بود، بنابراین اگر قصد ساختن یک سالن هزار نفری را داشته باشید، با وجود 20 میلیارد نفر فروش، کل این سالن حدود 20 میلیارد نفر است. سینمای ما در سال 1404، یعنی 1700 میلیارد تومان، با این محاسبه، 200 میلیارد تومان هزینه شده توسط بخش خصوصی چگونه به او برمی گردد لوکیشن‌های کشور ما در حدود 380 هزار صندلی در 480 نقطه جغرافیایی وجود داشت. اعداد و ارقام نشان می‌دهد که ما در حال نواختن ترومپت هستیم.»

باید رویکرد مدیریت سینما را تغییر دهیم

این کارشناس اقتصاد سینما با اشاره به اینکه «نیازمند تغییر قوانین مدیریتی در سینما هستیم» می افزاید: تغییر قوانین مدیریتی در سینما به معنای خارج شدن سینما از حوزه فرهنگ و ورود آن به حوزه بازرگانی – خدماتی این صنعت است. سینما مانند همه جای دنیا بخشی از حوزه خدمات و تجارت محسوب می شود نه حوزه فرهنگی. زیرا فرهنگ و زیر مجموعه های آن تعاریف خاص خود را دارد و سینما به عنوان یک تجارت شامل این تعاریف نمی شود. اگر سینما بتواند به عنوان یک تجارت موفق باشد، سالن های سینما نیز در هر جغرافیای کشور افزایش می یابد و ساخته می شود. لازمه تلقی سینما به عنوان یک حوزه تجاری، درآمد سرانه ملی و رفاه عمومی است. بنابراین هر چه رفاه مردم بیشتر باشد حتی در ایلام نیز سالن های سینمایی بیشتری ساخته می شود. چین، کره، ترکیه، امارات، دبی و… سینمای این کشورها مصداق بارز آن چیزی است که من می گویم. در این کشورها قبل از انقلاب در حالی که ما 380 هزار صندلی سینما داشتیم، در واقع سینما نداشتند، اما حالا ببینید ما کجا هستیم و آنها کجا؟! این نشان می دهد که ما تعریف درستی از معادله نداریم و وقتی از منظر ایدئولوژیک به سایر شاخص های اقتصادی و تجاری خود نگاه می کنیم برای سینما هم همین کار را می کنیم و تا زمانی که این نگاه ایدئولوژیک بر سینما حاکم است، خاکستر خاکستر است، سنگ سنگ است.

۵۹۲۴۲