این مقاله خلاصه ای از نتایج تحقیقات پروفسور روث ایتزاکی و همکارانش است. روث ایتزاکی یک محقق بریتانیایی است که در زمینه علوم اعصاب و آلزایمر کار می کند. وی در توضیح تحقیقات خود می گوید:
ویروس سرماخوردگی که بیشتر در دوران کودکی منتقل می شود، معمولاً تا پایان عمر در بدن باقی می ماند و آرام در اعصاب می خوابد. گاهی اوقات عواملی مانند استرس، بیماری یا آسیب می تواند آن را فعال کرده و در برخی افراد باعث ایجاد تبخال شود. اما این ویروس که به عنوان هرپس سیمپلکس نوع 1 شناخته میشود، ممکن است نقش مهمی در بیماری بسیار جدیتری داشته باشد: آلزایمر.
بیش از 30 سال پیش، من و همکارانم به یک کشف باورنکردنی دست یافتیم. ما دریافتیم که این ویروس تبخال را می توان در مغز افراد مسن نیز یافت. این اولین نشانه واضحی بود که نشان میداد یک ویروس میتواند به صورت نهفته در مغز زندگی کند، مغزی که مدتها تصور میشد کاملاً عاری از میکروب است و توسط چیزی به نام سد خونی-مغزی محافظت میشود.
سپس به نکته مهمتری رسیدیم. افرادی که دارای نوع خاصی از ژن به نام APOE-e4 هستند که خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را افزایش می دهد و همچنین به ویروس آلوده شده اند چندین برابر بیشتر در معرض خطر هستند.
برای بررسی بیشتر، سلول های مغزی را که به ویروس آلوده کرده بودیم بررسی کردیم. این سلول ها همان پروتئین های غیر طبیعی (آمیلوئید و تاو) را که در مغز بیماران آلزایمر دیده می شود، تولید می کنند.
ما معتقدیم که این ویروس برای سال ها، شاید حتی دهه ها در بدن خفته باقی می ماند. با این حال، در سنین بعدی، زمانی که سیستم ایمنی ضعیف می شود، می تواند وارد مغز شده و دوباره فعال شود. هنگامی که این اتفاق می افتد، به سلول های مغز آسیب می رساند و باعث التهاب می شود. با گذشت زمان، فعال سازی های مکرر می تواند به تدریج باعث آسیب هایی شود که در برخی افراد منجر به آلزایمر می شود.
ما بعداً DNA این ویروس را در توده های چسبنده این پروتئین ها که در مغز بیماران آلزایمر دیده می شد، یافتیم. امیدوارکننده تر، درمان های ضد ویروسی آسیب در آزمایشگاه را کاهش داد. این نشان میدهد که این داروها میتوانند به کاهش یا حتی پیشگیری از بیماری در آینده کمک کنند.
مطالعات جمعیتی بزرگ توسط محققان دیگر نشان داده است که عفونت های شدید، به ویژه با ویروس تبخال، پیش بینی کننده قوی آلزایمر هستند و درمان های ضد ویروسی خاص این خطر را کاهش می دهد.
تحقیقات ما به اینجا ختم نشد. ما بررسی کردیم که آیا سایر ویروسهایی که در بدن غیرفعال میمانند، مانند ویروسی که باعث آبله مرغان و زونا میشود، میتواند اثر مشابهی داشته باشد یا خیر. ویروس تبخال از دوران کودکی در بدن پنهان می ماند و گاهی به صورت تبخال ظاهر می شود.
واکسن زونا سرنخ دیگری ارائه می دهد
وقتی به سوابق سلامت صدها هزار نفر در بریتانیا نگاه کردیم، متوجه چیز جالبی شدیم. احتمال ابتلا به زوال عقل (مانند آلزایمر) در افرادی که واکسن زونا را دریافت کردند، کمتر از دیگران بود.
مطالعه جدیدی که توسط دانشگاه استنفورد انجام شد نتایج مشابهی را نشان داد. این یافته ها از فرضیه دیرینه ما حمایت می کند که پیشگیری از عفونت های رایج ممکن است خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش دهد. به طور مشابه، مطالعات دیگر نشان داده اند که عفونت ها یک عامل خطر هستند و برخی از واکسن های دیگر نیز اثر محافظتی در برابر آلزایمر دارند.
سپس بررسی کردیم که چگونه عوامل خطر آلزایمر، مانند عفونت ها و آسیب های سر، می توانند ویروس پنهان در مغز را فعال کنند.
با استفاده از یک مدل سه بعدی پیشرفته از مغزی که به طور پنهان به ویروس تبخال آلوده شده بود، مشاهده کردیم که وقتی عفونت های بیشتری را اعمال می کنیم یا آسیب مغزی را شبیه سازی می کنیم، ویروس هرپس دوباره فعال می شود و آسیبی مشابه آنچه در آلزایمر مشاهده می شود ایجاد می کند. با این حال، زمانی که ما یک درمان برای کاهش التهاب اعمال کردیم، ویروس بی اثر بود و هیچ آسیبی رخ نداد.
همه این یافته ها نشان می دهد که ویروس عامل تبخال ممکن است یکی از عوامل مهم در ایجاد آلزایمر، به ویژه در افراد دارای عوامل خطر ژنتیکی باشد. همچنین راه را برای روشهای پیشگیری جدید، مانند واکسنها یا درمانهای ضد ویروسی که از فعال شدن ویروس و آسیب رساندن به مغز جلوگیری میکنند، باز میکند.
آنچه به عنوان یک ارتباط ساده بین تبخال و از دست دادن حافظه آغاز شد، اکنون به داستانی بسیار بزرگتر تبدیل شده است. این داستانی است که می تواند به ما در درک بهتر یکی از ترسناک ترین بیماری های زمانه کمک کند و در نهایت خطر آن را کاهش دهد.