وزیر آموزش و پرورش ملی روز 11 بهمن ماه از اجرایی شدن طرح رتبه بندی 280 هزار نفر از کارکنان دولت و معلمان قراردادی خبر داد و از معلمان خواست اطلاعات و مدارک خود را از روز اعلام در سامانه بارگذاری کنند. جالب است بدانید قانون رتبه بندی معلمان چهار سال پیش مطرح شد و اکنون در ماه های پایانی سال 1404 اجرایی شده است.
به گزارش اعتماد، اگر معلم هستید و این گزارش را می خوانید و تاکنون از جزئیات آن اطلاعی ندارید، بدانید که در اولین مرحله از اجرای قانون رتبه بندی معلمان، فرآیند تطبیق صلاحیت معلمان با مفاد قانون انجام شد. ارتقای منزلت و جایگاه معلمان، استقرار نظام پرداخت شایستگی و افزایش رضایت معلمان از مهمترین اهداف قانون نظام رتبه بندی است. البته اهداف دیگری نیز برای این طرح نوشته شده بود. یکی از آنها این بود که قانونگذار با این رویکرد تلاش کرد تا سیستمی عادلانه و حرفه ای بر اساس ارزیابی دقیق عملکرد معلمان طراحی کند.
البته ضمیمه این هدف، این طرح همچنین بیان می کند که کلیه معلمان مشمول قانون رتبه بندی هستند و همچنین شامل چهار نوع صلاحیت عمومی، تخصصی، آموزشی و پژوهشی می باشد. همچنین باید بدانید که معلمان در پنج سطح «مربی معلم»، «مربی معلم»، «دستیار معلم»، «دستیار معلم» و «استاد معلم» رتبه بندی می شوند و ارتقاء به هر سطح مستلزم ماندن در سطح قبلی حداقل به مدت 5 سال است.
«علی پورسلیمان» مدیر سایت صدای معلم در پاسخ به این سوال که چرا چهار سال طول کشید تا طرح رتبه بندی معلمان تصویب و اجرا شود و مشکل از کجاست؟ در ادامه آمده است: اجرای طرح رتبه بندی معلمان بر اساس راهکارهای مندرج در اهداف عملیاتی در ماده نوزدهم قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه، ماده چهل و چهارم سند نقشه جامع ملی سند کلان راهبردی راهبرد ملی شماره شش و همچنین ردیف های دهم، یازدهم، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و سند 12 مورد بررسی قرار گرفت. درجه بندی به عنوان یک «قانون» نباشد؛ منابعی که باید برای اجرای آن تعیین شوند.
وی توضیح می دهد: به عنوان مثال در زمان وزارت فانی اعلام شد که برای اجرای درجه بندی معلمان باید بودجه آموزش و پرورش 70 درصد افزایش یابد که غیرممکن بود، در حالی که در زمان فانی و به گفته وی 99 درصد بودجه آموزش و پرورش را هزینه های پرسنلی تشکیل می داد.
جالب است بدانید که علی اصغر فانی 3 مهر 1393 در جمع خبرنگاران در خراسان شمالی گفته بود که 85 درصد از طرح نمره دهی معلمان اجرا شده است و اکنون این سوال پیش می آید که اگر تنها 15 درصد از مراحل اجرایی به گفته وزیر وقت باقی بماند باید 10 سال طول بکشد تا این طرح 100 درصدی اجرا شود. یعنی نه در دولت دوم روحانی و نه در دولت ریاست جمهوری قدمی برداشته نشد و حالا در ماه های پایانی سال 1404 یعنی یک سال و نیم بعد از دولت پزشکان این طرح اجرایی شد؟
البته فانی قول اجرای 100 درصدی را برای سال 2014 داده بود و بعداً گفت که فاز دوم آن در سال 2016 انجام می شود، اما نشد! فانی در همان سال 94 این طرح را حاصل تلاش 7 ماهه آموزش و پرورش در دولت دانست که در 6 اسفند سال گذشته به تصویب دولت رسید و به طور ویژه بر بهبود وضعیت آموزش و پرورش تمرکز داشت و در گام اول دولت 1350 میلیارد تومان برای این منظور اختصاص داد.
ارتباط رتبه بندی معلمان با معیشت
وی با اشاره به اینکه رتبه بندی معلمان از ابتدا به عنوان طرحی برای ارتقای کیفیت آموزش تعریف شده بود، می گوید: در سال 1393 گفته شد گره زدن رتبه معلمان با معیشت آنها یک اشتباه و خطای راهبردی است و باید از آن به شدت پرهیز شود. انتقاد پورسلمان از سخنان وزیر آموزش و پرورش ملی مبنی بر اینکه با اجرای طرح رتبه بندی به ازای هر ترفیع به طور متوسط یک میلیون تومان به حقوق معلمان اضافه می شود. البته میزان افزایش بستگی به نمرات و رتبه دریافتی معلمان دارد.
اما این فعال فرهنگی معتقد است که هر گونه ارتقای معیشت فرهنگیان باید در چارچوب قانون و به عنوان حقوق بگیر در قانون مدیریت خدمات دولتی دیده شود. اما این تصمیم اجرایی نشد تا اینکه برخی از مواد قانون مدیریت خدمات کشوری در خصوص معلمان نه تنها اجرا نشد بلکه عمداً مورد بی توجهی قرار گرفت.
مسیر بدی طی شده است
وی معتقد است در گذشته مسیر اشتباهی در پیش گرفته شده بود که نمره گذاری معلمان رنگ امرار معاش به خود گرفت و معلمان آن را راهی برای جبران قدرت خرید خود می دیدند و این سرآغاز انحراف و انحراف شیطانی در اجرای این طرح زیبا و بزرگ بود.
وی به تحقیقاتی که اخیرا در دانشگاه تهران در خصوص رتبه بندی معلمان انجام شده است اشاره می کند و می گوید: در این پژوهش این موضوع بررسی شده است که نظام رتبه بندی تا چه اندازه توانسته به اهداف تخصصی و توسعه ای خود نزدیک شود و در چه حوزه هایی با مشکل مواجه است.
پورسلیمان در تشریح دقیقتر این پژوهش میگوید: یافتههای این پژوهش نشان میدهد که دشواریهای نظام رتبهبندی معلمان را میتوان در چند دسته اصلی خلاصه کرد؛ بخشی از مشکلات ناشی از عوامل بیرونی از جمله سهم پایین آموزش و پرورش در بودجه کشور، مشکلات معیشتی معلمان و کاهش جایگاه اجتماعی آنان است. مربیان رتبه های تعیین شده را نپذیرند یا نسبت به آنها بی اعتماد باشند».
مدیر سایت صدای معلم ادامه می دهد: در بخشی دیگر از نتایج به مشکلات عملیاتی و ساختاری اشاره شده است که ابهام و یکنواختی شاخص ها، آموزش ناکافی ارزیابان، فرسایش فرآیندها، عدم بازخورد مناسب به معلمان و مشکلات زیرساخت های فناورانه از جمله مواردی است که در این پژوهش برجسته شده است و همچنین پیامدهایی از قبیل کیفیت بخشیدن به شغل، کاهش احساس تعهد شغلی، کاهش رضایت شغلی، کاهش احساس رضایت شغلی. و حتی اتلاف منابع آموزشی به عنوان پیامدهای نامطلوب نظام رتبه بندی فعلی مطرح شد.»
این فعال-پژوهشگر فرهنگی پیشنهاد می کند که ابتدا استانداردهای شغلی معلمان به طور شفاف تعریف و به آنها ابلاغ شود. شاخصها و معیارهای رتبهبندی بر اساس این استانداردها باید برای تطابق بهتر با واقعیتهای حرفه معلمی بازنگری شوند. وی تاکید می کند: از دیگر پیشنهادات می توان به آموزش ارزیاب های حرفه ای، اصلاح روش های تخصیص و استفاده از روش های نوین ارزیابی مانند مراکز ارزیابی اشاره کرد.
در این بیانیه آمده است: طراحی و اجرای نظام رتبهبندی معلمان بر اساس سند تحول پایه بوده است، اما سازوکار اجرای این نظام قبلاً از آن سند استخراج شده است و سازمان نظام معلمی باید مسئول اجرای نظام رتبهبندی معلمان باشد و تنها مرجع اعطای صلاحیتهای حرفهای و تخصصی معلمی و حرفه معلمی باشد که عمداً در سند تحول پایه حذف شده است. درست است که رتبه بندی معلمان باید حدود 10 سال پیش و در زمان ابلاغ سند تحول بنیادین انجام می شد، اما همانطور که قبلاً نیز اشاره کردیم، این امر نیز به همین دلیل به تعویق افتاد. 13. دولت عجولانه و بدون کارشناسی و بدون در نظر گرفتن نظرات کارشناسی و آسیب های احتمالی، این امر را به عنوان یک موفقیت در کارنامه خود ثبت کرد.
وی ادامه میدهد: در همان سال 1393 در رسانهها نوشتم که اگر اجرای نظام رتبهبندی معلمان بر اساس اصول و ضوابط علمی انجام نشود، زیرساختهای مربوطه مهیا نشود و بدون کارشناسی و بازخورد عجولانه اجرا شود، به سرنوشت برنامههای قبلی دچار میشود و میراث آن برای جامعه آموزش و پرورش چیزی جز «ناامیدی» نخواهد بود.
پورسلیمان یادآور می شود: در واقع رتبه بندی معلمان سنگ بنای بود که از ابتدای «کاج» ساخته شد و آنچه از ابتدا تا پایان رتبه بندی معلمان اتفاق افتاد، صرف نظر از واقعی بودن یا نبودن این اسناد و مدارک، کاملاً بر اساس ارزیابی و امتیازدهی افراد مربوطه بود. و توانمند در این زمینه »
همانطور که پورسلیمان می گوید: عملکرد واقعی یک معلم در «حوزه تدریس» باید به صورت علمی و مستمر توسط کارشناسان و کارشناسان تعلیم و تربیت رصد شود، معلم باید از کارش بازخورد داده شود و بر این اساس «رتبه بندی» شود.
وی ادامه می دهد: در واقع برآیند رتبه بندی معلمان باید تشکیل یک «معلم حرفه ای» با صلاحیت حرفه ای باشد که اسناد را تهیه کند و فقط به نحوه و نحوه جمع آوری و بارگذاری مدارک اهمیت دهد که در نهایت ناراضی باشد و وضعیت موجود را تغییر ندهد، دارای صلاحیت حرفه ای باشد و برای ارتقای کیفیت آموزش تلاش کند.»
اجرای رتبه بندی معلمان در چند مرحله انجام می شود
مرحله اول: ثبت درخواست و بررسی شرایط صلاحیت شامل واجدین شرایط یعنی واحدهای اعزامی برای اولین بار و در حال اعزام، واحدهای تازه جذب شده، واحدهای منتقل شده به واحد آموزشی، کارکنانی که وضعیت آنها تغییر کرده است، واحدهای منتقل شده از سایر موسسات، بازگشت به خدمت پس از اتمام دوره مرخصی بدون حقوق و کسانی که دوره خدمت خود را به پایان رساندهاند. اما از سوی دیگر، سایر مشمولان قانون، کسانی هستند که ترفیع یافته اند اما حق ارتقاء به رتبه بالاتر را دارند.
بدیهی است تمامی این مراحل پس از درخواست شخص انجام می شود، بنابراین مسئولیت شرکت یا عدم شرکت در این فرآیند طبق ماده (16) آیین نامه اجرایی به عهده خود شخص می باشد. افراد در صورتی شامل این مرحله می شوند که حداقل 4 سال از دریافت رتبه فعلی خود گذشته باشد. این شامل همکاران ما می شود که تا 1 مهر 1404 بازنشسته شدند.
از سوی دیگر معلمانی که قبلاً دارای مرتبه استادیاری بوده و سنوات خدمت آنان بدون توجه به شتاب کمتر از 15 سال باشد مشمول این شمول نمی باشند و مدت پذیرش اسناد و مدارک از تاریخ اجرای مرتبه فعلی تا حق کسب رتبه جدید می باشد. لازم به ذکر است تاریخ واجد شرایط بودن توسط متقاضی در سامانه قابل تغییر می باشد، راهنمای بارگذاری اسناد و مدارک، تعداد مدارک مورد نیاز و امتیازات هر مدرک در سامانه درج شده است.
نکته مهم این است که فقط ارتقا به سطح بالاتر امکان پذیر است، مهلت اعتراض 20 روز پس از مشاهده کارنامه می باشد و در صورت عدم افزایش سطح در پایان 6 ماه، امکان ارزیابی مجدد اعمال خواهد شد. سامانه رتبه بندی تشکیل و دریافت مدارک شرکت کنندگان در طول سال تحصیلی فعال است و بارگذاری مدارک و مدارک باید با دقت انجام شود. پس از دریافت تاییدیه نهایی امکان تغییر در مدارک و مدارک وجود ندارد.
نکته بسیار مهم و مهم این است که همکاران ما با رتبه معلمی نیازی به بارگذاری مدارک ندارند، مدارک قبلی آنها در سامانه ظاهر می شود و ارزیابی نمی شود، متقاضی باید مدارک جدید را از مهر 1400 تا شهریور 1404 بارگذاری کند، کل مراحل ارتقای رتبه همکاران از درخواست تا درج تصمیم، سیستماتیک بوده و نیازی به درخواست اداری برای آنها ندارد.