مرگ آخرین بازمانده عموی جان ناپلئون در آمریکا

انتخابتو: نویسنده شهرنوش پارسی پور در سن 81 سالگی در سانفرانسیسکوی آمریکا درگذشت. پارسی پور در سال 1324 در تهران به دنیا آمد، مادرش خانه دار و پدرش قاضی بود. او یکی از عوامل پشت صحنه سریال دایی جان ناپلئون و یکی از آخرین بازمانده های آن سریال بود. پارسی پور در آن زمان همسر ناصر تقوایی مدیر عمو جان ناپلئون بود.

به گفته نوه اش، پارسی پور تحت تأثیر مادربزرگش طوبی، زنی عاشق کتاب و هنر و علاقه مند به نقاشی و شعر، به ادبیات علاقه مند شد و فعالیت های ادبی خود را از کودکی آغاز کرد. نویسندگی را از 13 سالگی شروع کرد و از 16 سالگی داستان هایش را با نام مستعار در نشریات مختلف منتشر کرد. اولین رمان او “سگ دراز و زمستان” در تابستان 1353 نوشته شد.

پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه تهران در رشته علوم اجتماعی، برای ادامه تحصیل در رشته زبان و فرهنگ چینی به دانشگاه سوربن پاریس رفت.

وی پس از بازگشت به ایران برنامه «زنان وایش» را در تلویزیون ملی ایران تهیه کرد، اما به دلیل اعتراض به اعدام خسرو گلسرخی و کرامت‌الله دانشیان و دستگیری برخی از نویسندگان چپ از تلویزیون کناره‌گیری کرد. این اقدام باعث شد تا وی به دلیل فعالیت هایش دستگیر و 54 روز را در زندان بگذراند. این تجربیات عمیقاً بر آثار، نگرش های سیاسی و اجتماعی او تأثیر گذاشت.

در اواخر دهه 70 پس از انتشار کتاب «زنان بدون مردان» و توقیف این کتاب، پارسی پور به آمریکا مهاجرت کرد… بعدها شیرین نشاط با حضور بسیاری از بازیگران زن مهاجر ایرانی از جمله شبنم طلوعی و زهرا امیرابراهیمی فیلمی بر اساس این رمان ساخت و شهرنوش در نقش آقای رئیس!

مجتبی نریمان نویسنده و مدیر نشر نریمان و مجله نپا در یادداشتی نوشت: خانم فرنگیس گوشی را به صفدر تقی زاده داد و گفت: شهری جون پشت خط است… اول مشکوک بودم و با هر جمله ای که می گفتم بیشتر مطمئن می شدم که شهرنوش پارسی پور پشت خط است اما می دانستم که باید جلوی خط را بگیرم و جاسوسی خوب نیست. اما من نتونستم مقاومت کنم و از خانم فرنگیس پرسیدم: “ببخشید که بی ادب هستم، اما می توانم بپرسم معلم با چه کسی صحبت می کند؟” وقتی گفتم شهرنوش پارسی پور است، گلی مثل گل من شکفت. صفدر تقی زاده که می دانست من خواننده رمان های او هستم و به من دستور می داد طوبی و معنی شب را بخوانم، مرا معرفی کرد و گوشی را به من داد… صدای خاصر در ذهنم داشت با من صحبت می کرد. بعد از این و صفدر تقی زاده ارتباط به پیام های واتس اپ محدود شد. او هرگز به چاپ مجدد و مجوز آزاد تجربیات در ایران رضایت نداد. من هرگز فرصت دیدار او و بازگشت به ایران را نداشتم… اکنون نه تنها صفدر تقی زاده، بلکه ناصر تقوایی و شهرنوش پارسی پور نیز دنیای ما را ترک کرده اند و تنها تعداد انگشت شماری از آبادانی های مقیم تهران باقی مانده اند… در میان نوشته های او علاوه بر رمان هایش، کتاب ارزشمندی نیز به همین نام در آمریکا منتشر شده است که شرح رفتن من به زندان است.

مانیا نیکویی، نویسنده و صاحب امتیاز انتشارات ژیل، نوشت: شهرنوش پارسی پور زنی ساختارشکنی بود که بهای زندگی بر خلاف نظم مسلط را در زندگی شخصی اش داد و تبعید خودخواسته او ادامه سرنوشت او به عنوان امکان زندگی خارج از نظمی بود که او را بازتاب نمی داد.

همسرش به عنوان یک سوژه اخلاقی یا مذکر هیچ جسم و میل نداشت، اما او سوژه ای با اختیار بود.

شهرنوش دو بار مرد، همان طور که ساعدی، بیضایی، شهید ثلاث، معروفی و… برای اولین بار در غربت جان باختند.. تقوایی، دوست دوران جوانی اش، برای اولین بار در انزوا و سکوت تحمیلی جان باخت. .

و شاهرنوش که می خواست سرزمین این هنرمند بمیرد امروز برای دومین بار درگذشت…

سپیده جادری شاعر و روزنامه نگار: می گویند امشب از دست دادیم، نمی دانم چه بگویم. آخرین تماس من با نویسنده چهار ماه پیش بود، تا به او به خاطر نامزدی ترجمه کتاب محبوبم برای جایزه بوکر تبریک بگویم. چند سال پیش متوجه شدیم که او در فقر به سر می برد و اعلامیه عمومی برای جمع آوری کمک کرد. این زندگی بزرگترین نویسنده زن ایرانی بود زیرا اهل «پروژه» نبود. با همه دردی که در سیاه چال های ایران کشید و با وجود نوشتن این کتاب زیبا با دست، نه خود را فروخت و نه میهن پرست شد. تا جایی که می توانست علاوه بر نویسندگی در رستوران های آمریکایی کار می کرد تا اینکه در سنین پیری از دنیا رفت و تا این شب که رفت در گوشه ای از فقیرخانه زندگی کرد. نمی دانم چه بگویم. او در روزهای اخیر از تهاجم به ایران و دفاع از تیم ملی صحبت کرده است. نمی دانم چه بگویم جز اینکه او واقعا لیاقت این را ندارد که در تنهایی و بیگانگی و فقر زندگی کند. الان برای او دیر شده است اما ای کاش افراد ارزشمندی مثل او بیشتر مورد احترام و قدردانی قرار می گرفتند. من مناسب می دانم که به ایران، به ایران تسلیت بگویم.