آنتی اکسیدان ها؛ منجی های خاموش در برابر پیری و بیماری ها

انتخابتو، بدن انسان برای ادامه حیات به یک سری فرآیندهای بیولوژیکی پیچیده که در سطح سلولی و مولکولی رخ می دهد، نیاز دارد. این فرآیندها با دقت فوق‌العاده‌ای برای تامین انرژی لازم برای فعالیت‌های روزانه، رشد و ترمیم بافت‌ها طراحی شده‌اند و علی‌رغم این دستور، همیشه در حین تولید انرژی و واکنش‌های شیمیایی برخی ترکیبات نامطلوب تشکیل می‌شوند و این ترکیبات که به رادیکال‌های آزاد معروف هستند، در صورت کنترل نشدن می‌توانند به ساختارهای حیاتی بدن آسیب رسانده و سلامت عمومی را تهدید کنند.

رادیکال های آزاد اساسا بخشی طبیعی از فعالیت های بیولوژیکی هستند، اما زمانی خطرناک می شوند که تولید آنها از ظرفیت دفاعی بدن فراتر رود. این وضعیت که استرس اکسیداتیو نامیده می شود، باعث از بین رفتن پروتئین ها، چربی ها و حتی DNA سلولی در طول زمان می شود. پیامدهای این تخریب در سطح کلان به صورت پیری زودرس، کاهش قابلیت‌های اندام‌ها و افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های مزمن ظاهر می‌شود.

برای مقابله با این تهدید داخلی، بدن به ترکیباتی نیاز دارد که بتواند رادیکال های آزاد را خنثی کند و این ترکیبات آنتی اکسیدانی هستند که به عنوان محافظ سلول عمل می کنند. برخی از آنتی اکسیدان ها مانند آنزیم های کبدی با خاصیت سم زدایی به طور طبیعی در بدن تولید می شوند، اما بسیاری از آنها را باید از طریق رژیم غذایی به دست آورد و این واقعیت نشان می دهد که رژیم غذایی سالم نه تنها برای تامین انرژی، بلکه برای حفظ سلامت سلولی و پیشگیری از بیماری ها ضروری است.

اهمیت تغذیه در این زمینه به مصرف آنتی اکسیدان محدود نمی شود. کیفیت و تنوع غذاها، تازگی و تناسب آنها با نیازهای فردی، همگی در اثربخشی سیستم دفاعی بدن نقش دارند. سوء تغذیه یا مصرف غذاهای فرآوری شده و ناسالم می تواند قدرت دفاعی بدن را کاهش دهد و حتی باعث بیماری شود. خود ایمنی در این بیماری که سیستم ایمنی به جای دفاع، بافت های خود را تخریب می کند، اولین خط دفاعی در برابر آسیب سلولی، تغذیه مناسب است.

آسیب اکسیداتیو ناشی از تولید رادیکال های آزاد و گونه های فعال اکسیژن در بدن

رضا امانی، متخصص تغذیه، متخصص تغذیه بالینی و استاد دانشگاه با بیان این مطلب میتوکندری یا همان میتوکندریاندامی است که اضافه کار نمی کند، بازده عملکردی آن بین 90 تا 95 درصد است و شاهکار خلقت محسوب می شود. ایمنا به خبرنگار گفت: وظیفه اصلی این اندام انجام فرآیند اکسیداسیون و بازسازی بدن و در واقع تنفس سلولی است و توجه به این مهم است زیرا کلید صحبت درباره آنتی اکسیدان ها به این اندام مربوط می شود.

او این را گفت میتوکندری او با تمام تلاش خود کار می کند اما حدود 5 تا 10 درصد نشتی وجود دارد و می افزاید: این نشتی به معنای تولید رادیکال های آزاد و اکسیژن فعال در بدن است که به مرور زمان باعث آسیب اکسیداتیو می شود، این فرآیند یک پدیده داخلی است و یکی از عوامل اصلی پیری، ساییدگی بافت ها محسوب می شود.

متخصص تغذیه، متخصص تغذیه بالینی و استاد دانشگاه که می گوید کارایی میتوکندری در بدن انسان به حدود 95 درصد می رسد، اما نشت آن در طول زمان ممکن است در مقادیر کم مضر باشد و بدن برای کاهش این آسیب ها به ابزارهای دفاعی نیاز دارد.

آنتی اکسیدان ها چگونه تامین می شوند؟ / ضرورت انتخاب صحیح و آگاهانه غذا

امانی ادامه می دهد: برخی آسیب های اکسیداتیو منشأ داخلی دارد و مثلاً در برخی بیماری ها وجود دارد خود ایمنی مانند دیابت نوع 1، آرتریت روماتوئید در بیماری ام اس یا بیماری ام اس، گلبول های سفید به بافت های خود بدن حمله می کنند و حتی سوءتغذیه می تواند باعث بروز چنین شرایطی شود و بدن با کمک آنتی اکسیدان ها تا حدی با این آسیب ها مقابله می کند.

وی با بیان اینکه آنتی اکسیدان ها به دو دسته کلی تقسیم می شوند، می گوید: برخی از آنها از طریق غذا تامین می شود و توسط بدن تولید نمی شود و برخی دیگر توسط خود بدن تولید می شود، اما برای تولید به مواد اولیه ای نیاز است که باید از طریق تغذیه تامین شود. به عنوان مثال ویتامین C و ویتامین E از جمله آنتی اکسیدان هایی هستند که بدن انسان قادر به تولید آنها نیست و باید از طریق تغذیه وارد بدن شود.

متخصص تغذیه، کارشناس تغذیه بالینی و استاد دانشگاه از سوی دیگر با اشاره به اینکه برخی از ترکیبات مانند آنزیم های کبدی اثرات سم زدایی و آنتی اکسیدانی دارند اما تولید آنها نیز به دریافت مواد اولیه از طریق تغذیه بستگی دارد و ادامه می دهد: حتی در این موارد نیز بدن به انتخاب صحیح و آگاهانه غذا بستگی دارد.

پدیده رادیکال های آزاد در طب سنتی با مفهوم مخلوط پوسیده/تجزیه بافت ها و کاهش نشاط به دلیل وجود مواد زائد در بدن توضیح داده می شود.

بهنام یوسفیان، پزشک و متخصص طب سنتی مفهوم قدرت در طب سنتی مشاور این معادل نیروی حیاتی است که در پزشکی مدرن استفاده می شود. میتوکندری وی با بیان اینکه این نیرو تولید و مدیریت شده است به خبرنگار ایمنا گفت: این نیرو وظیفه حفظ تعادل بدن و جلوگیری از فرسودگی زودرس را بر عهده دارد و به افراد توصیه می شود با رعایت اصول تغذیه و زندگی سالم این نیروها را تقویت کرده و توصیه هایی مانند خواب کافی، پرهیز از استرس، مصرف مواد غذایی تازه و طبیعی را جدی بگیرند.

وی با بیان اینکه پدیده رادیکال های آزاد در طب جدید با مفهوم مخلوط پوسیده در طب سنتی تبیین می شود، می افزاید: این مواد زائد در بدن باعث تخریب بافت ها و کاهش نشاط می شوند. برای جلوگیری از تجمع آنها توصیه می شود مصرف غذاهای سنگین، چرب و صنعتی را کاهش داده و غذاهای سبک و مناسب را جایگزین آنها کنید.

این پزشک و متخصص طب سنتی با بیان اینکه طب سنتی تغذیه مناسب را مهم ترین ابزار دفاعی بدن می داند، تصریح کرد: مصرف میوه ها و سبزیجات تازه به ویژه انار، انگور سیاه، سبزیجات برگ سبز و دمنوش های گیاهی می تواند همان نقش آنتی اکسیدان ها را در طب مدرن ایفا کند و توصیه می شود این غذاها به طور منظم در برنامه غذایی روزانه گنجانده شوند.

گیاهان دارویی منابع طبیعی آنتی اکسیدان هستند / انتخاب غذای مناسب و سبک زندگی سالم. پایه ای برای پیشگیری از پیری زودرس و بیماری های مزمن

یوسفیان به بیماری ها می پردازد خود ایمنی و اختلالات خلقی و بیماری ها از نظر طب سنتی. خود ایمنی نتیجه تسلط یکی از خلقیات و ضعف قوا مشاور وی ادامه می دهد: به عنوان مثال افزایش دمای بدن یا رطوبت غیرعادی می تواند سیستم دفاعی را مختل کند و در این موارد توصیه پزشکان سنتی بهبود خلق و خو از طریق تغذیه متعادل، پرهیز از غذاهای ناسازگار با خلق و خوی فرد و استفاده از گیاهان دارویی تنظیم کننده است.

در طب سنتی گیاهان به عنوان منابع طبیعی آنتی اکسیدان شناخته می شوند و زعفران، دارچین، گل گاوزبان و چای سبز از جمله ترکیباتی هستند که به پاکسازی خون و کاهش اثرات مخلوط های بد کمک می کنند. گنجاندن این گیاهان به صورت چای یا ادویه با توجه به مزاج فرد و زیر نظر پزشک متخصص طب سنتی در رژیم غذایی توصیه می شود.

این پزشک و متخصص طب سنتی با تاکید بر اینکه اساس پیشگیری از پیری زودرس و بیماری‌های مزمن انتخاب غذای مناسب و سبک زندگی سالم است، می‌افزاید: پرهیز از غذاهای فرآوری‌شده، نوشیدن آب کافی، رعایت اصول خواب و فعالیت بدنی منظم از توصیه‌های اساسی طب سنتی برای حفظ سلامتی است و این توصیه‌ها با یافته‌های پزشکی نوین در خصوص نقش آنتی اکسیدان‌ها در کاهش آسیب‌های تغذیه و کاهش سلول‌ها همپوشانی دارد.

تحقیقات علمی نشان می دهد که بسیاری از بیماری های مزمن، از دیابت نوع 1 تا آرتریت، روماتوئید و ام اس ارتباط مستقیمی با فرآیندهای اکسیداتیو و ضعف دفاعی بدن دارند. در چنین مواردی تقویت سیستم دفاعی از طریق تغذیه مناسب و مصرف منابع طبیعی آنتی اکسیدانی می تواند از شدت بیماری کاسته و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد و این یافته ها اهمیت انتخاب آگاهانه غذا را دو چندان می کند.

منابع طبیعی آنتی اکسیدان ها گسترده و متنوع هستند و میوه ها و سبزیجات تازه، گیاهان دارویی و نوشیدنی های سنتی همگی می توانند به کاهش اثرات رادیکال های آزاد کمک کنند. غذاهایی مانند انار، انگور سیاه، چای سبز و زعفران دارای اثرات آرام بخش و همچنین توانایی پاکسازی خون و تقویت قوای بدن هستند و گنجاندن این مواد در برنامه غذایی روزانه روشی ساده و موثر برای افزایش مقاومت بدن در برابر آسیب سلولی است.

سبک زندگی سالم به اندازه تغذیه مهم است. خواب کافی، فعالیت بدنی منظم، مدیریت استرس، پرهیز از دخانیات و غذاهای صنعتی از عوامل تقویت کننده قدرت دفاعی بدن هستند و این توصیه ها نشان می دهد که سلامتی مفهومی چند بعدی است و تنها با ترکیب تغذیه مناسب و سبک زندگی متعادل می توان از پیری زودرس و بیماری های مزمن پیشگیری کرد.

به طور کلی تلفیق یافته های علمی جدید با آموزه های سنتی و تجربی چشم انداز جامعی را برای ارتقای سلامت عمومی ارائه می دهد و هر دو رویکرد بر اهمیت پیشگیری، تغذیه سالم و سبک زندگی متعادل تاکید دارند. این هم افزایی نشان می دهد که مسیر طول عمر بیشتر و کیفیت زندگی بستگی به انتخاب های آگاهانه روزانه دارد که از جدول شروع می شود و به سلامت پایدار ختم می شود.