جنگ در خاورمیانه فقط یک بحران ژئوپلیتیکی نیست. این درگیری اکنون به یک شوک برای اقتصاد جهانی تبدیل شده است.
به گزارش دنیای اقتصاد، تحولات هفته های اخیر در بازار انرژی نشان می دهد که حتی در صورت پایان زودهنگام درگیری ها، ساختار بازار نفت و گاز مشابه نخواهد بود. اختلال در مسیرهای حیاتی انرژی، به ویژه در خلیج فارس، نگرانیهایی را در مورد آینده امنیت انرژی و اثرات اقتصادی آن در سراسر جهان ایجاد کرده است.
در روزهای اخیر نوسانات بی سابقه ای در بازار نفت رخ داده است. دلیل اصلی این جهش و کاهش شدید، اختلال در حرکت نفتکش ها در تنگه هرمز بود. این دروازه ای است که تقریباً 15 درصد نفت جهان از آن عبور می کند. حملات به کشتیها در این مسیر و افزایش خطر امنیتی منجر به محدود شدن بخشی از عرضه جهانی نفت شده است. این رویداد نشان داد که اقتصاد جهان هنوز تا چه حد به این گلوگاه انرژی وابسته است.
شاید مقایسه این وضعیت با بحران های نفتی دهه 1970 تا حدودی روشنگر باشد. در آن زمان اقتصاد جهان بیشتر به نفت وابسته بود و حتی تولید برق در بسیاری از کشورها با نفت انجام می شد. امروزه این وابستگی تا حدودی کاهش یافته و نفت بیشتر در صنایع حمل و نقل و پتروشیمی مصرف می شود.
میزان اختلال عرضه در بحران کنونی حتی بیشتر از شوک های دهه 1970 است. برخی برآوردها حاکی از آن است که اگر تنگه هرمز برای مدت طولانی بسته بماند، قیمت نفت ممکن است به بالای 150 دلار در هر بشکه افزایش یابد.
کشورهای عضو آژانس بین المللی انرژی برای کاهش تاثیر این شوک می توانند از ذخایر اضطراری خود استفاده کنند. این ذخایر 1.8 میلیارد بشکه تخمین زده می شود که بخشی از آن در حال آزاد شدن است. با این حال، محدودیتهای زیرساختی مانند ظرفیت خطوط لوله و پالایشگاهها باعث میشود دسترسی به این ذخایر همیشه آسان نباشد.
بحران انرژی تنها به نفت محدود نمی شود. وضعیت مشابهی در بخش گاز طبیعی ایجاد شد. کاهش صادرات قطر رقابت شدیدی را در میان کشورهای آسیایی برای عرضه گاز ایجاد کرده و قیمت ها در اروپا افزایش یافته است.
اقتصاد جهانی اکنون وارد مرحله ای شده است که بازار انرژی بیش از گذشته در معرض نوسانات ژئوپلیتیکی قرار دارد.
در بلندمدت، قیمتهای بالاتر میتواند تولید نفت و گاز را در خارج از خاورمیانه افزایش دهد. با این حال، رسیدن به چنین افزایشی زمان می برد و تا آن زمان ممکن است برخی کشورها برای حمایت از مصرف کنندگان داخلی خود به سیاست های حمایتی یا حتی محدودیت های صادراتی متوسل شوند.
بانک های مرکزی نیز با چالش جدیدی روبرو هستند. افزایش قیمت انرژی می تواند تورم را دوباره افزایش دهد و همچنین خطر رکود اقتصادی را افزایش دهد. از سوی دیگر فشار سیاسی بر دولت ها برای اعطای یارانه انرژی نیز افزایش خواهد یافت.